¶ An aūt de iure canonico poſſit peti pena reſpectu ꝑtis non ſolute? Rn̄. Panor. vbi s. ẜm cōiterdoct. ꝙ ſic. nam eadē dꝫ eſſe rō de ꝑte qͦ ad ꝑtem: q̄eſt de toto qͦ ad totū: vt in. c. paſtoralis. de of. dele.Sicut ergo de iure canonico p̄t peti pena in totuꝫſi nō adimplet̉ cōtractus vel mandatū penale. Eodem mō rōne ꝑtis nō implete. Pōt ergo exigi prorata. Et hoc intellige qn̄ obligatio cōſiſtit in dādoſen ſoluēdo. Ita ꝙ ſolutio ꝑtis affert cōmoditateꝫẜm ꝙ dictū eſt. al̓s ſi obligatio eſſet indiuidua. tūcpena cōmitteret̉ in totū. etiā de iure canonico.¶ Pone. Quidā ſub certa pena cōtraxerunt adinuicem. Sꝫ vnus eorū cōtradixit. ⁊ noluit ſtare cōtractui. qui quidē cōtractus locū habuit. nō obſtāte illius cōtradictōe. nunquid ille incurrat dictampenā. Exquo oīno ille cōtractus habuit effectum?Rn̄. ẜm Panor. in. d. c. rainaldus. de teſta. ꝙ ſic ꝑtex. illum. ꝑ quē infert hoc notabile. ꝙ pena appoſita ex cōtrauentione. cōmittit̉ ex ſola cōtradictiōefacti. qͣꝫꝙͣ cōtradictio n̄ habuerit iuris effectū. Nāvides ibi ꝙ cōtradictio patrui nō habuit impedire legatū factuꝫ anunculis. Et nihilominus penaappoſita ex cōtrauentōe habuit locū. Et facit hocꝓpena appoſita in cōpromiſſis cōtra ⁊ aduerſuscōtrauenientem. vt cōmittat̉ pena. lꝫ cōtrauentionon habuerit aliquē effectum. Sil̓r cōmittit̉ penaex cōtrauentione iuris. ſeu de iure facta: vt in. l. nuda. C. de cōtrahen. ⁊ cōmit. ſti. Et hec nota. qꝛ faciunt ad multa.Utrum qui cōmittit furtū: vl̓ defraudat gabellas vel hmōi. ſuꝑ quibꝰ eſt ſtatuta grauis pena pecuniaria: vel forte alia. teneat̉ ſoluere penā illam inforo conſcīe? Rn̄. ẜm cōiter doc. Siue pena illa fuerit ſtatuta ꝑ quācunqꝫ legē. ſiue ꝑ canones. nō eſtin foro penitētiali iniungendū ꝙ ſoluat. niſi fueritcōdemnatus ad illam. Alioquin ſufficit ꝙ ſoluatintereſſe: vel ſi fuerit iniuria. ſatiſfaciat ad arbitriūboni viri. vt ē glo. ſingularis. xij. q. ij. c. fraternitasNec obſtat theorica canoniſtaruꝫ. ꝙ lex humananō cōtinens in ſe peccatū eſt ſeruanda in foro conſcīe. qꝛ eſt intelligenda. qn̄ nō ceſſat rō legis in foroaīe. ſeu qn̄ eſt eadē rō in vtroqꝫ foro. Et qd̓ dictumeſt de pena nō ſoluenda niſi poſt condēnationē. intellige etiā ſi lex vel ſtatutuꝫ imponeret ipſo facto:vel ipſo iure penā. qꝛ ẜm doct. adhuc requirit̉ ſnīadeclaratiua. vt dictū eſt sͣ. Abſolutio. j.¶ Querit̉ de. q. notabili. Certū eſt ꝙ vbi duo alternatiue mandant̉. ſufficit alterum adimpleri. Sednūc q̄rit̉. Cui det̉ optio ſpecifice qn̄ pena ponit̉ alinatiue ꝑ legē. vel ꝑ ſtatutū. vt ſi dicat̉ ſuſpēdāt̉: velexcōicet: vel puniat̉ ī mille: vel āputet̉ ei pes: vl̓ aliqͥd ſil̓e. Rn̄. Panor. in. c. int̓ ceteras. de Reſcriptꝭde hoc eſſe tres glo. notabiles. vnā in. c. ſicut. de iudeis. Aliam. in. c. a crapula. de vita ⁊ ho. cle. Aliamin. c. fraternitatis. xxxiiij. di. q̄ cōiter dicūt ꝙ optiodat̉ iudici. vn̄ p̄t iudex imponere penā ex illis quāvult. Sed in cōtrariū facit. l. quicūqꝫ. C. de ſer. fugi. ⁊ qd̓ ibi notat̉ vbi optio dat̉ reo. Sed ꝓ concordia diſtingue poſt Cy. ibi. ⁊ poſt Bart. in. l. j. ff. deeffrac. ꝙ aut verba alternatiua dirigunt̉ ad iudicēPeriuriumFo. CXCI.et tunc iudex habet eligere. vt ſi dicat̉. puniat eū iudex tali aūt tali pena. Ad hoc. l. ſi fugitiui. C. d̓ ſer.fugi. Aut verba dirigunt̉ in reū: vt qꝛ dr̄ ſoluat. C.vel recedat a ciuitate. ⁊ tūc optio dat̉ reo. Et ita loquit̉. d. l. quicūqꝫ. Aut verba ſunt imꝑſonaliter ꝓlata: vel aliter dubitat̉. ⁊ tūc Bar. dicit ſe dubitarevidet̉ tn̄ inclinari vt optio det̉ reo: vt ſic eligat̉ ꝑsmitior: vt in regula odiā. Contrariū arbitrat̉ Panor. in hoc vltimo eſſe verū. Nam iura canonicaſuperius allegata cōiter loquunt̉ imperſonaliter.Et tamen glo. cōiter ſentiunt vt optio det̉ iudici.Et vltra auctoritates glo. probat̉ per. c. qm̄. vt litenō conteſt. Nam regulariter iudex tanꝙͣ miniſterhabet eligere ⁊ apponere penam ẜm circumſtantias loci: temporis: ⁊ perſone. vt in. l. reſpiciendum.ff. de penis. Item reus ſemper eligeret mitiorē penam. ⁊ ſic quaſi fruſtraret̉ alternatiua legis. Predicta tamen limita ſingulariter. niſi vna pena eſſettranſlata in aliā. quia tunc iudex non haberet amplius electionem. Pone exemplum quotidianumDicit ſtatutum: vel ſententia iudicis. ꝙ pro tali delicto reus ſoluat mille: vel ſi non ſoluerit infra. x. dies amputetur ſibi pes. Queritur nunquid poſt lapſum. x. dierum: pena pecuniaria fuerit tranſlatain corporalem? Et dicit Bar. ſe conſuluiſſe in queſtione facti ꝙ ſic in. l. cum duobus. §. idem reſpondit. ff. pro ſocio. Et ſic poteſtas amplius non poterit facere executioneꝫ in bonis condemnati. Itemquod ſupra dictum eſt. ꝙ ſi verba dirigantur in reum: ipſe habet electionem. limita hoc verum quādo verba dirigunt̉ in eum actiue: vt in exemplo p̄allegato. Secus ſi paſſiue. Exemplum. dicit ſtatutum. Patiat̉ penā iſtā vel illam. ⁊ de hoc eſt bonustex. cum glo. in. d. c. ſicut. Itē dubito ſi conſuetudohabet ab olim vt imponat̉ p̄ciſe altera pena: vtputa dictat ſtatutum. ꝙ puniat̉ pena pecuniaria velcorꝑali. tn̄ ſemꝑ eſt obſeruatū vt imponat̉ pena pecuniaria. nūqͥd ex hoc ſit inducta ꝯſuetudo. vt iudex nō habeat optionē: De eqͥtate videt̉ ꝙ ꝯſuetudo ſit ſeruāda. ar. in. l. hodie iucta glo. ff. de penis.vbi dr̄ ꝙ in īpoſitōe pene iudex n̄ dꝫ venire ꝯͣ ꝯſuetudinē qd̓ noͣ. Sꝫ de ſubtilitate poſſet argui ī p̄riūNam in his q̄ ſunt mere facultaris ex obſeruātiavnius. non eſt inducta ꝯſuetudo. nā forte ſꝑ placuit iudici eligere alterā penaꝫ. ex qͦ nihil eſt actū ꝯͣlegē. ergo nō ē inducta ꝯſuetudo legꝭ derogatoriaEriurium. Utrū periurium ſemꝑ ſit peccatum mortale. videſupra Iurare.Utrū oēs ꝑiuri ſint infames. Rn̄. ẜm Panor.in. c. teſtimoniū. de teſti. ꝙ triplex ē infamia. Quedam iuris: q̄ irrogat̉ ꝑ leges. Quedā canonica: etquedā eſt infamia facti: qͥ potius dicit̉ infamatio.Prima .ſ. iuris indiſtincte repellit ẜm oēs a teſtimonio. quia fundamentum teſtimonij eſt fides.ſed iſte caret fide. ergo ⁊cͣ. Et dicunt doct. hoc eſſeverum etiam poſt emendationem. Secus tamenin alijs criminibus etiam grauioribus. Sufficit erꝙ de talibus criminibus quis ſit emendatus. vn