ꝙ quatuor modis. Primo quidem ꝑ conceſſioneꝫimperatoris. Scd̓o regum. Tercio lateranēſis cōcilij. Ex quo infert Panor. ꝙ conciliū generale habet iura principis. ꝓ hoc facit. quia in concilio generali preeſt papa. vnde dicit ibi Io. an. ⁊ bene. ꝙille tex. nō excludit conceſſionē ſolius pape. Namſi concilium habet hanc poteſtatem. ergo et papa.quia concilium recipit robur et ptātem a papa. vtnotatur in. c. ſignificaſti. de elec. Quarto vigore cōſuetudinis de cuius inicio nō eſt memoria. Et talis conſuetudo habet vim tituli. quando datur capacitas poſſidēdi. al̓s ſecus. In propria tamen cōſuetudine. non requiritur titulus. ſed quandoqꝫconſuetudo capitur pro preſcriptione. Ex quo infert Panor. vnum valde notabile. ꝙ reſeruata prīcipi in ſignum ſpecialis priuilegij poſſunt acquiriconſuetudine tanti temporis. de cuius inicio noneſt memoria. Ex quo etiam infertur ꝙ dn̄i inferiores ⁊ ciuitates poſſunt preſcribere poteſtatem legitimandi ſpurios. Item reſtituere fame. Item creandi tabelliones ⁊ ſil̓ia. que ſunt reſeruata principiſi ſubeſt tantū tēpus. de quo in. d. c. ſuper quibuſdam. Et predicta quatuor eliciuntur ex. d. c. ſuperquibuſdam. Et ẜm Panor. nō eſt alibi textus itaclarus.Nunquid autem reges citra imperatorem poſſint iſta pedagia ſeu guidagia imponere?: Hoſtiē.dicit ꝙ non. ſed ſolus imperator poteſt. Et text. indicto. c. ſuper quibuſdam. Ibi regum. intelliguntquidam de rege romanorum qui eſt electus in imperatoreꝫ: ⁊ adhuc non eſt coronatus. Nam poſtelectionem ⁊ ante coronationem non appellat̉ imperator. ſed rex romanorum. Et pro dicto Hoſti.facit tex. in. l. vectigalia. ff. de publi. Hodie tamenſaltem de facto omnes reges ⁊ ciuitates ytalie. ⁊ qd̓peius eſt omnes caſtellani imponūt. quod fieri nōdebet. Idem tenet Panor. in. c. innouamus. de cēſi. dicens ꝙ hodie reges inferiores preſcripſeruntin eorum regnis iura imperatorum. quo caſu poſſunt predicta exercere vt imperator. Et ſic videmꝰhodie in aliquibus cōmunitatibus ytalie: que videntur hoc preſcribere. licet in hoc Barto. fueritcontrarius in dicta. l. vectigalia. vbi per illam. l. dicit ꝙ ſi quis fraudat gabellam ſine permiſſu principis impoſitam non tenetur deo neqꝫ mundo. qꝛgabelle ſine ꝑmiſſu principis ſunt extorſiones. Ethoc in forenſibus ſecus in ciuibus. qui poſſunt ſibipſis grauamen imponere. ⁊ burſam communefacere. ſed idem Bart. in dicta. l. ſi publicanus. eo.tit. tenet expreſſe. ꝙ vectigaliū exactio p̄ſcribit̉ tꝑecuius nō extat memoria. allegat ad hoc. d. c. ſuperquibuſdā.¶ Sed dubitari poteſt de guidagio. quod eſt quādo datur aliquid alicui vt tute ducatur per terramalterius. nunquid peccat ruſticus aliquid recipiēdo: vt tute tranſeuntem ducat? Io. an. in dicto. c.ſuper quibuſdaꝫ. dicit ꝙ licite poteſt accipere. quiaiſte locat operas ſuas. Intelligitur ergo text. de eoqui tenet̉ ad hoc. Nam dn̄i terrarū tenent̉ territorium ſuum cuſtodire ſecure. vnde ipſi nō debentPedagiū Fo. CLXXXIX.reciꝑe p̄cium. Secus ergo in alijs oꝑas ſuas locan¶ Utrum auteꝫ pedagia ⁊ guidagia licite poſſintpeti? Rn̄deo ẜm Ray. Si pedagium eſt antiquūet fuit impoſitum ab his qui potuerunt. Et ex iuſta cauſa: vt defenſione tranſeuntium. vel nauigātium: vel patrie ⁊ huiuſmodi ⁊ recipiens facit id ꝓpter quod fuit impoſitum. ſine ſcrupulo conſcientie poteſt recipere. Et eodem modo ſi neſcit a quibus fuerit inſtitutum. Putat tamē ab illis qui poterant. ⁊ ex predictis cauſis. Et hoc verum ſi adeſtconſuetudo. cuius inicij nō eſt memoria. al̓s ſecusvt in dicto. c. ſuper quibuſdam. Idem ſi iſte recipiens non laborat modo. nec facit expēſas. quia nōeſt neceſſe. paratus tamē eſt ſi neceſſe eſſet laboreset expenſas impendere. non ſolum quas tunc acciperet. ſed etiam prius acceptas ⁊ amplius ſi oporteret. Si v̓o pedagium ſit nouum. non poteſt aliquis ab aduenientibus vel tranſeuntibus aliquidaccipere. niſi certum ſit illud a principe vel rege ſtatutum: vel alijs de quibus ſupra propter imminētem neceſſitatem. Et ſi aliquid contra formam predictam acceptum eſt. reſtituendum puto illi a quoacceptum eſt. ſi ſciri non poteſt in pias cauſas. Dicit etiam Hoſti. ꝙ ſi dominus terte qui recipit pedagium non defendat ſoluentem in rebus ⁊ perſona propoſſe ſuo. licet non teneatur ad reſtitutionem pedagij niſi conſtaret ꝙ hac de cauſa inſtitutum eſſet. tenet̉ tamen ad ſatiſfactionē plenariamqd̓ plus eſt. et etiam ſi inueniat̉ in defectu iuſticie.xxiij. q. ij. dn̄s.Quot autem requirātur ad hoc vt pedagia ſintlicita? Dic ꝙͣ ſicut ad condendū legem tria requiruntur. vt dictum eſt ſupra Lex. ita ad imponendum iſta onera. Primum. cauſa efficiēs. vt ſint poſita ab his qui habent poteſtatē. vno quatuor modorum ſupra poſitoruꝫ. Scd̓m eſt cauſa finalis. vtſcꝫ imponātur propter bonum cōmune: vel iuſtaꝫcauſam: vt dictum eſt. Sic tamen ꝙ ſint moderata ⁊ non ad grauamen ſubditorum. vt cōmuniterfit in ytalia. quia non ſolum pauperes ex huiuſmodi collectis immoderatis grauantur. verum etiaꝫnobiles ⁊ boni mercatores. Tercium quod requiritur eſt cauſa materialis: vt ſcꝫ inſtituantur ſuperhis que cauſa negociationis deferuntur. ⁊ non ꝓhis que pertinent ad neceſſitatem humanam. ſcꝫvictum eius. Sed de hoc infra dicetur. Iſtis igit̉cauſis exiſtentibꝰ licite dn̄i terraruꝫ exigunt hmōicollectas etiā ſi tales dn̄i non laborarent ⁊cͣ. vt dictum eſt.Nunquid autem qui faciunt portari bladū velvinum ad vſum ſuum vel familie teneātur ad pedagia? Hoſti. tenet ꝙ de predictis nihil debet ſolui. etiam ſi conſuetudo ſit incontrarium. quia eſtirrationabilis ⁊ iniqua. quia non debet ſolui pedagium. niſi de rebus que cauſa negociatiōis ⁊ mercimonij vehunt̉. C. de vecti. l. vniuerſi. vbi cōtraueniens decapitari mandatur. Et ſic defraudādohuiuſmodi pedagia occulte portando talia nō eſſꝫpeccatum. dumnido ceſſent periuria. mēdacia.