Uſura. j.

totū aurū mundi et oīa inaīata. Nec ẜm vtilitateꝫementiū. qꝛ ſic herba medicinalis vel potio q̄ valꝫalicui ad liberationē a morte precio inextimabili foret vendēda. Sed oportet extimet̉ cōi extimationeẜm ꝙ dictū ē in. lix. §. Et ideo ſi plꝰ tali extimatiōevenderet̉ rōne tꝑis erit vſura. Si nō rōe tēporis ſꝫalio reſpectu erit iniuſticia niſi vendat̉ ſcienti et volenti. vt sͣ. emptio. §. vij. Bene aūt poſſet plus ex-timari ꝙͣ valeat res cōi extimatōe ſine vſura rōneꝓprie vtilitatis. puta habeo rē multū mihi vtilē exq̄ multū mihi ꝓficio et ex eius abſentia multū dānificabor ꝓpterea liceret inſtant̓ poſtulanti eaꝫ ſibivēdere nō qͣntū valet cōi extimatōe ſꝫ qͣntū eſt mihi vtilis ⁊ qͣntū extimat̉ damnū ex eius carētia. Etideo nō eſſet vſura qͣꝫuis interueniret tēpꝰ ſolutionis fiende. Nō qꝛ res ſalua iuſticia poteſt tali p̄ciovendi. Et iō plus qd̓ accipit̉ nō accipit̉ ex tꝑe ſꝫ exnatura rei. lꝫ quo ad apparentiā videat̉ vſurarius2 ¶ Utrū vendēs vinū vel frumentū et hmōi ꝓ pͦcio qd̓ currit cuꝫ pacto tn̄. ꝙ ſi plus vſqꝫ ad paſchavaluerit illud plus vult. ſi v̓o minus nō vult minuere preciū ſit vſurarius? ℟. ꝙ ſic. facit. l. pe. C. d̓ſolū. et. l. qͥ bona. §. ſi qͥs. ff. de dā. infec. not. Archi.xiiij. q. iiij. §. j. et Ho. in ſum. Facit. l. ſi non fuerint§. ariſto. ff. pro ſocio. Hoc intellige ꝙ ſit vſura qr̄tale pactū facit rōne dilationis ſolutōis. aliter eſſetiniuſticia nō vſura. vn̄ Sco. in. iiij. diſt. xv. q. ij. ar.ij. ponit duas regulas circa hāc materiā obſeruandas. Prima eſt ꝙ vendēs nō vendat tp̄s. qꝛ nō eſtſuū. Scd̓a ꝙ nō ponat ſe in tuto de lucro vel ſemꝑvel vt in pluribus. aliter eſt vſura.¶ Utrū emens a Iohanne centū q̄ debet haberehic ad tres annos a petro ſeu ꝓ legato ſeu pro fictomolēdini vl̓ qͣlitercūqꝫ. ꝓ. xxv. q̄ tūc ſoluit de pn̄tiſit vſurarius? Rn̄. ꝙ aūt ad inſtātiā Iphānis emitaut ſponte. ſi ad inſtantiā Iohānis ſolū. et ꝓptereaminus emit ꝙͣ extimat veriſimiliter intereſſe ſuuꝫ.puta qꝛ volebat de ipſa pecunia negociari negociatione q̄ veriſimiliter lucratus fuiſſet tm̄ deductispericulis et laboribus. vel qꝛ tantū minuit qͣntū extimat laborē in rehabendo et ꝑicula et hmōi. ſic nōeſt vſura. Nā noſtra intereſt litibꝰ et ſumptibꝰ nōvexari. vt in. l. minoribus. ff. de minoribus. Si v̓oſponte et pͥncipalit̓ facit ꝓpter lucrū et minuit p̄citſolū ꝓpter hoc qꝛ nunc ſoluit vt in futura rehabeat plus ꝓpter p̄maturā ſolutionē. ſic eſt vſura. c. fi.de vſu. Et in hoc conuenit Io. an. in addi. ad ſpeNec ob. illud qd̓ dicit̉ plus ſoluit qui ante tp̄s ſouit. inſti. de ac. §. plus. et de plus pe. c. j. qꝛ illud eſtverū in eo qͥ ante tp̄s ſoluēdo patit̉ aliqd̓ intereſſeet ideo cogens eū plus petit. Unde iſta plus pettio ſiue ſit reſpectu tꝑis. qꝛ cum obliget̉ hinc ad annum ſolū. et tn̄ hodie exigit̉: ſiue ſit reſpectu rei: puta qd̓ debet̉ tꝑe meſſis petit̉ tꝑe anteriori. qͦ plꝰ valet: ſiue ſit reſpectu loci: puta quod debetur in vnoloco petit̉ in alio: ſiue ſit reſpectu cauſe. Exempluꝫvt qd̓ debet̉ alternatiue vel nō eſt obligatus petit̉determinate. tm̄ ſolū pōt diminuere ꝙͣtuꝫ extimaintereſſe ſuum veriſimiliter: ſiue lucri ceſſantis: ſiuedamni emergentis. al̓s ꝓpter prematurā ſolutiōeꝫdiminuere de principali eſſet vſura. ẜm Tho. ſcd̓a

ra. j.ſcd̓e. q. lxxviij. in reſponſione vltimi articali. Ideꝫdic de illo qͥ vadit ad artificē debitorē mercatori ꝓpanno de centū q̄ debet hinc ad annuꝫ et facit ſibidari. xcv. modo ab artifice et ipſe ſe obligat ſoluerecentū in termino mercatori ẜm predictā diſtinctionem. Aduerte tn̄ ꝙ ſi talis pecunia ſeu debitū eſſetlitigioſum nō liceret emere. de quo dic vt sͣ. ceſſioactionū. per totū. Itē ſi eſſꝫ mutuū vel cōmodatuꝫfactū alicui vſqꝫ ad tres annos. et ſuperueniret caſus in qͦ mutuās vel comodās indigeret et vellet ſibi reſtitui non liceret cōmodatario vel mutuū accipienti aliqͥd minuere ꝓ intereſſe ſuo: qn̄ ſimile intereſſe incurrit mutuās et cōmodator nec aliundeꝓuidiſſet vt ip̄m euaderet ſi talis cōmodator velmutuans non ſubueniſſet. Et ſic intellige et limital. in rebus. ff. como.¶ Utrū emens pagas. puta de. lxxviij. ad rōnem 64de. xv. ſolidis ꝓ libra qꝛ ſic eſt cōis eorum extimatio Ianue ſit vſurariꝰ: cū poſtea ſit habiturus veriſimiliter hīc ad duos annos. xx. ſolidos ꝓ libra?Rn̄. Quidā multū errantes conati ſunt ſimplicit̓aſſerere nō eſſe cōtractū vſurariū: ſꝫ ſolum turpe lucrum. Aliqͥ etiā dixerunt ꝙ licite fit. Moti Primoqꝛ talis nō eſt ꝯtractus mutui ſꝫ emptionis in quovſura eſſe non pōt ſꝫ ſolū iniuſticia. Scd̓o qꝛ ineſtpericulū et labor in rehabendo. Tercio qꝛ cōis extimatio non plus iudicat valere. Quarto qꝛ ſicutplus valet fructus maturus et perfectꝰ ꝙͣ acerbusideo licite quādo eſt acerbꝰ minus emit̉. Sed certe iſte rōnes nihil valent. qꝛ licet formalit̓ ſit cōtractus emptionis: tn̄ equiualenter eſt mutuū cū ſpehabēdi vltra ſortē qd̓ ſepe cooperit̉ ſub contractuemptionis. vt patet in. c. cōſuluit. et. ca. in ciuitate.⁊ clarius in. c. fi. de vſu. Nec labor ſeu ꝑiculū excuſat. qꝛ veriſimile nō eſt. ꝙ nō habeat totū et ſine oīlabore in tꝑe. Ideo minutio p̄cij fit ſolum tꝑis. qd̓ptꝫ quia qͣnto plus tarde habēt ſolui tanto minusemunt̉ ꝓpter prematurā ſolutionē. Et cōis extimatio eſt corruptela pater. Eſt memoria hominū qͥ recolunt ꝙ ſub cōi extimatione cadebat ꝙ cōtractusvſurarius eſſet. Et ſic ꝑſeueraſſent niſi fuiſſent quidam magiſtri in theologia nō bone ꝯſcīe qͥ ſine oīfundamēto iuris immo ꝯͣ tex. apertū a ꝯtrario ſenſu. in. c. fi. de vſu. licituꝫ eſſe cōſuluerūt nō intelligētes ꝙ licet fructꝰ agreſtus minus poſſit emi ꝙͣ maturus. nō tn̄ minus ꝙͣ qn̄ cōputatis ꝑiculis ſemꝑplus ſit valiturus ꝙͣ emat̉: quia etiā ſi emat̉ tantominus ꝓpter p̄maturā ſolutionem ꝙ veriſimiliterplus debeat ꝙ minus valere certe vſura erit. pertex. clarum in dictis. c. p̄allegatis. Si dꝫ ergo licereoꝫ ꝙ ꝓpt̓ p̄maturā ſolutionem nō minus ematur.qͥn poſſit etiam minꝰ valere. īmo plus dicit. d. Pe.de ancha. in diſputatione montis florētie ꝙ ſi qͥsemeret ad duos vel tres ānos impreſtita vl̓ loca p̄dicta et ꝑciꝑet magis ꝙͣ dedit ꝙ eſſet vſura. qꝛ nō ēvere emptio cū redditus ſit de proximo reuerſurꝰad venditorē: nec locatio. qꝛ pecunia ſtatim ſoluit̉ꝓ alia pecunia. vnde accedit ad ꝯͣctum mutui. Etꝓpterea mihi videt̉ dicenduꝫ ſicut de caſu p̄cedētiꝙ ſi qͥs ad inſtantiam amici emit pagas p̄dictas qͥpotius vellet negociari cum ſuis pecunijs ꝙͣ talia

6.

64