Sponſalia
fantaſias patit̉ niſi ab altiſſimo immiſſa fuerit viſitatio. Pro clariori tn̄ intelligentia aduerte ꝙ quintuplex ē futuroꝝ dr̄ia q̄ ad ſomnia ꝑtinet. Prima ēqͦrundā q̄ hn̄t cām naturalē determinataꝫ in omniſomniāte. ſicut febris ⁊ abundantia colere eo ꝙ naturā repn̄tat in hoīe in qͦ ſuperabūdat colera ī ſomnijs imaginationē febris future. Sil̓r ſi ſomniat deoccupatōnibꝰ igneis ſignū eſt ꝙ colera p̄dn̄at̉. Side aere vel volatu ſignū ſanguinis. Si de aqua vl̓liqͦribꝰ ſignū flegme. Si de terra ſignū melanconie⁊ hmōi ſomnia ſunt ſigna nō cā accidentiū futurorū ī homīe. Scd̓a ē qͦrundā q̄ hn̄t cām naͣlem extrahominē ſomniantē. vt ſunt illa q̄ ꝓueniunt ex alideterminata influentia corpoꝝ celeſtiuꝫ. vt pluuieſiccitas ⁊ hmōi. ſicut etiā faciūt elemēta in brutis. ⁊ſic ſomnia erūt ſigna nō cā futurorū nec neceſſariaſꝫ cōtingēter. qꝛ multa pn̄t impedire tam iſta ꝙͣ illapͥma. puta medicina ⁊ diſpō ſuperior. Tercia eſt qͦrundā hn̄tiuꝫ cām volūtariā in hoīe ſomniante vtſunt illa q̄ dependent ex oꝑe ip̄ius ſomniātis. ⁊ hecſunt a caſu. niſi habeant̉ ꝑ reuelationē ſicut cuꝫ qͥsaliqn̄ ſomniat. ꝙ ē volūtarie facturus qd̓ tn̄ facerenō cogitauerat. Quarta ē quarūdam q̄ ꝑ aliquamcām determitatā ex volūtate creata p̄uident̉. vt cūhō multū ſollicitus in vigilia de aliquo nō potenscognoſce̓ quō ꝑficiat aliqn̄ ſomniādo p̄uidebit propter ſedationē motuū interioꝝ ⁊ exterioꝝ. Quintaē qͣrundā hn̄tiū cām volūtariā in alijs homībus aſomniāte. vt .ſ. ꝙ illa ſomniat q̄ alij facere diſpoſuerūt. ⁊ talia p̄uide̓ non pn̄t in ſomnijs ꝑ aliquā cāmdeterminatā aut naturalē. Sꝫ ſi aliqͥs illa ſomniathoc ē a caſu. ideo dicūtur talia a caſu ꝑ accidēs ẜmph̓m de ſom. ⁊ vigi. ⁊ hec ſunt a dyabolo vt plurimū vt decipiat fidē adhibentē. vel aliqn̄ a deo autſanctis āgelis. Prima gͦ ⁊ ſcd̓a nō ē prohibitū inqͥrere ꝑ ſomnia. dū tn̄ nō certitudinaliter credat. Similiter nec qͣrta. ſꝫ tercia ⁊ quinta ſunt prohibit̉a ⁊diabolicū ē vt dixi niſi ſit certus de dīna reuelatōe.Pe CtaUula tum. ⁊ Corea. ſvide Ludus ꝑ toſunt futuraꝝ nuptiaPONalla rum promiſſio. xxx.q. v. noſtrates. ⁊ dicūt̉ a ſpōdeo des. vt īl. ij. ff. de ſpon. hinc ſpōſus qͣſi ꝓmiſſus ⁊ ſpōſa qͣſiꝓmiſſa. ⁊ ideo poſt ꝯͣctū mr̄imoniū ꝑ v̓ba de preſenti nō dicūtur ſponſus nec ſponſa ꝓprie ſꝫ vxor⁊maritꝰ. vn̄ ſi legat̉ aliqͥd alicui ſi ꝯͣxerit mr̄imoninꝫcū berta. illico debet̉ ſibi legatuꝫ qͦ contraxit ꝑ v̓bade pn̄ti. lꝫ nō ꝯſummauerit. vt in. l. cū fuerit. ff. de cōdi. ⁊ de. Facit. c. ſufficiat. xxvij. q. ij.¶ Utrū noīe maritate veniat ſpōſa ꝓprie? ℟. Pa.in rubrica. e. ti. ꝙ in odioſis nō. Ex qͦ infert ꝙ ſi ſtatuto cauet̉ ne maritata ſuccedat cū frībus in bonisparentū ꝙ ſponſa bn̄ ſuccedet. Nec etiā ſponſa depn̄ti venit noīe mariti vel vxoris. Nec mr̄imoninoīe venint ſpōſalia. vt idē dicit in. c. iij. loco. de preſump. In differentibꝰ v̓o veniūt ſolū ſponſalia depn̄ti. ſꝫ ī fauorabilibꝰ bn̄ venit ſpōſa de futuro. prohoc bonꝰ tex. ī. l. nō ſine. C. de bo. qꝫ. li. ⁊ ibi ꝑ Cy.⁊ alios vid̓ bonā gl. inſti. de nup. §. ſꝫ ſi vxor .xxvij.q. ij. in pͥn. Et hoc veꝝ niſi addat̉ aliqͣ qͣlitas deter-
minans ⁊ diſtinguens. puta maritata ⁊ cognita ⁊huiuſmodi.¶ Quis pōt ꝯͣhere ſponſalia? ℟. ꝙ qͥlibet qui pōt 2mr̄imoniū ꝯͣhere ẜm canones. lꝫ ſit ſecus ẜm legesvt pꝫ in. l. ſi quis officiū. ff. de ritu. nup. ⁊ in. l. ſolet.ff. de his qui no. infa. ⁊ etiā qͥ nō pōt cōtrahere matrimoniū pōt ꝯͣhere ſponſalia. vt. jͣ. dicam.¶ Utrū abſentes poſſint ꝯͣhere? ℟. ꝙ ſic ꝑ nunciū 3ͣvel lr̄as. l. ſufficiet. ff. de ſpon. ⁊ extra q̄ cle. vl̓ vouē.c. veniens. ⁊. xxx. q. v. nec illud. Et ſi nūcium vel ꝓcuratorem reuocauit an̄qͣ ꝯͣheret nō erunt ſponſalia. ẜm Ho. lꝫ nūcius ignorauerit.¶ Utrum alius ſine mādato alterius poſſit ꝯͣhereſponſalia? Rn̄. ꝙ ſic. vt pr̄ ꝓ filio ⁊ mr̄ ꝓ filia ⁊ tu 4tores ⁊ curatores ⁊ quicūqꝫ alij. ꝙͣuis nō habeantmādatū a pͥncipio. ſꝫ tn̄ ſpōſalia nō ſunt. donec illevel illa ſciuerit ⁊ ratū habuerit. ⁊ hoc ẜm canonesqͥ nō requirūt niſi conſenſum. vt in. d. c. ſufficiat. ⁊extra eo. ti. c. cū locū. de deſpon. īpu. c. vnico. lib. vj.Aduerte tn̄ ꝙ ſi pr̄ pn̄te filio cōtrahit ſponſalia ip̄oacēte. lꝫ alter nō cōſentiat expreſſe tenet ſponſalia.qꝛ taciturnitas oꝑat̉ ꝯſenſum. vt in. d. c. vnico. ſecꝰaūt in alijs ab ip̄is pr̄e ⁊ mr̄e. qꝛ nō ſufficit ſola preſentia. ſꝫ oportet ꝙ alter ꝯſentiat expreſſe vel tacite.Facit. c. ad id qd̓. de ſpon. nec cures de glo. in. d. c.vnico. qꝛ Ioh. an. in nouella eam correxit.¶ Utrū minor poſſit ꝯͣhere ſpōſalia? Rn̄. ꝙ ſic dū 5mō ſit. vij. annoꝝ cōpletoꝝ. qꝛ minor. vij. annoꝝ n̄pōt cōtrahere. ⁊ ſi cōtrahit nō tenēt. Nec orit̉ publice honeſtatis iuſticia. d. c. vnico. etiam ſi alter ſitmaior. niſi poſtea ratificet.¶ Quō ꝯͣhunt̉ ſponſalia? Rn̄. ꝙ duobꝰ modis. 6Primo ſimplr̄ ⁊ abſolute. Scd̓o ſub conditione.¶ Quot modis ꝯͣhunt̉ ſponſalia abſolute? Rn̄. qͣItuor modis. Primo ꝑ verba de pn̄ti ſi ambo ſuntimpuberes vel alter eoꝝ. Naꝫ iuris interp̄tationeſunt ſpōſalia de futuro. c. fi. de deſpō. impu. ⁊ clariꝰin. d. c. vnico. Scd̓o ꝑ v̓ba de futuro ad hoc apta.vtputa ꝓmitto vel iuro ꝙ te accipiā in vxorē ⁊ ſimilia. vt in. c. pe. de ſpon. Tercio ꝑ anuli ſubarratōnem .xxvij. q. ij. ſi quis deſponſauerit. Quarto perarraꝝ dationē. Sed qͦ ad iſtos duos vltimos modos dicit Pa. ī. c. fi. de deſpō. īpu. ꝙ ſic poſſent dice̓mr̄imoniū. ſicut ſponſalia vt in. c. femine. xxx. q. v.Et iō aduertendū ꝙ ſi p̄ceſſerūt v̓ba apta ad ꝯͣhēdū mr̄imoniū tūc anuli ſubarratio vel datio arraꝝfaciūt mr̄imoniū non ſponſalia. Si v̓o p̄ceſſeruntverba de futuro ſic erūt ſponſalia. Si v̓o nulla verba preceſſerunt. tunc ẜm ꝯſuetudinem iudicabituraūt ꝓ mr̄imonio vel ſponſalibꝰ. Et ſi cōſuetudo n̄ſit in hoc aliqua ſic nihil probabūt. Si aliud certunō p̄t ꝯcipi. qꝛ talia ſunt ſigna eqͥuoca ad ml̓ta ⁊ iōnihil certū ꝓbant. c. illud. de p̄ſump. patet quia arre etiā dant̉ in alijs ꝯtractibꝰ. vt inſti. de cōtrahen.emp. in prin. Si aūt ſolū vnius verba preceſſerunttunc immiſſio anuli ⁊ acceptio arraꝝ denotat conſenſum alterius expreſſum. Et ſic erūt ſponſalia vl̓matrimoniū ẜm ea. vt no. glo. in. c. pe. de ſpon. Indubio tamē in ſubarratōe ꝑ immiſſionē anuli preſumenduꝫ eſt pro mr̄imonio. quia res fauorabiliseſt. vt in. c. lr̄is. de preſump. ⁊ in. c. fi. de re iudi.