Lex.

terdicimus et huiuſmodi. et ſic inducunt mortaleẜm Pa. in. c. nā concupiſcentiam de cōſti. Aut loqͥtur per verba cōmunia. vt decerno. ſtatuto. ⁊ ſimilia. et ſic non obligant ad mortale. vt dicit idē Pa.in dicto capitulo nam cōcupiſcentiam. ſimiliter eſtverbum cōmune. innouo. et ordino. ſiue in plurali dicātur ſiue in ſingulari. Aut loquitur per verbūdebet et ſic inducit mortale. qꝛ debet ex ſuo ꝓprio ſignificato importat neceſſitatem. vt glo. in cle. attēdentes. de ſta. regū. Idem dicit glo. in. c. propoſuitde appe. et per Bar. in. l. iij. C. de pigno. ⁊ ī. l. ſepeff. de of. preſi. ꝓuincie et alijs allegatis in. d. cle. attendentes ꝑ glo. ⁊ qͣꝫuis rōne materie aliquādo ſitcongruitatis in. c. j. de deſpon. impu. ⁊ no. glo. j. d̓l. ſepe. et. l. ij. tamen dicit Panor. in. c. i. de dolo ⁊ cōtu. Improprietates ſunt vitande non ad ſequentiam trahende. c. ꝓpterea. et. c. fi. et quod ibi no. de v̓bo. ſig. ideo ſolum habebit locum ꝙ ſit cōſilij in caſu ſpāli ratione materie que conſultiua eſt. Aut cōminatur ſub pena excōmunicationis et ſic inducitmortale. quia niſi pro mortali nullus excōmunicatur. xi. q. iij. nullus. et. c. nemo epiſcopoꝝ. ⁊ de ſen.excō. c. j. li. vj. Facit ad hoc in ar. c. preterea. de offi.dele. ⁊. l. oratio. ff. de ſpō. et. l. ij. ff. de iuriſdi. om. iudi. quia eadem obligatōne qua obligat excōmunicatio ſimiliter et illud per quod ad ipſam peruenitur. Facit quod noͣ. in cle. qm̄. de vi. et ho. cleri. vbitenet Stephanus ꝙ peccat mortaliter contrafaciens ſanctioni. ⁊ dicitur ſanctio proprie conſtitutioſeu lex penalis. vt ibi no. ī glo. Aut loqͥmur per v̓tutem obedientie vel ſub pena maledictōnis eterne vel ſub indignationis omnipotentis dei ⁊ huiuſmodi ſic inducit mortale. vt in capitulo vnico d̓ſta. regu. li. vi. Aut conſuetudo habet vt talia verba obligent ad mortale: vt ſic inducent argu. ca. delectus. d̓ conſue. et. l. minime. et. l. ſi de interpretatione. ff. de legi. tex. eſt in dicta clemen. exiui. §. itemquia preter ea. Sed aduerte hic ꝙ vbi ex ſe inducit ad mortale non ſemper peccat mortaliter cōtrafaciens. vt ſupra inobedientia dictum eſt ⁊ ibi vid̓in pridcipio.4 ¶ Utrum in foro conſcientie lex canonica ciuilisvel alia etiam preceptiua ſemꝑ ſit ſeruanda? ℟. ꝙnon in vndecim caſibus. vt colligo ex Inno. in. c.quia pleriqꝫ de immū. et de homī. in. c. ſicut dignūet ex conſilio. xxi. fede. Io. Cal. ⁊ Pa. in ꝓlogo dicretaliuꝫ. et Io. an. in. c. qͣꝫqꝫ de vſuris ⁊ alijs. Primus quando lex poſitiua diſtinguit inter foruꝫ cōtentioſum et conſcientie. quia ſic non ſeruabitur inforo penitētiali auctoritate ipſius legis. c. tua. et qd̓ibi no. de ſponſa. Secūdus quando ius fundat ſeſuper preſumptōne et non ſuꝑ veritate. quia in foro cōſcientie attendimus ad veritatē vt credamusconfitenti de om̄ibus. quia ſolū agitur de preiudicio ipſius aīe. c. ſignificaſti de homi. Ideo ſi ſit veritas cōtra p̄ſumptionē non ſeruabit̉. vnde lꝫ heresnō fecerit inuentariū tamē in conſcientia nō tenebitur niſi inquantū hereditas ſe extendit: qͣꝫuis iusaliter velit. quia p̄ſumit plus eſſe in hereditate. vtin aut̓. de here. et fal. no. hoc ꝓbatur in. d. c. tua. ⁊in. c. litteras in fi. de reſti. ſpo. ⁊ ī. c. nobis el. primo

de ſen. ex. et vide Bal. in. l. i. C. de ſa. ſanc. ec. Tercius qn̄ lex non eſt ad vtilitateꝫ cōmunē: ſꝫ pͥncepsꝓpter vtilitatē ꝓpriaꝫ edidit. Facit. iiij. diſt. c. erit autem lex. ⁊ dicitur iniuſta. tunc lex ex fine ſcd̓m Pa.in. c. canonum. de conſti. Quartus qn̄ lex nō diſtribuit eque onera ſubditis: ſicut debet facere bonuspater familias. quia ſic eſt iniuſta ex forma ẜm Pa.in. d. c. canonuꝫ. Quintus qn̄ excedit auctoritatemconſtituentis. vt patet in ſtatuto ep̄i qd̓ nō ligat delinquentes extra dioceſim ſuam et ſuos ſubditos.vt in. c. vt animarū de cōſti. li. vi. Facit. l. fina. C. d̓iuriſdi. om. iū. et ſic dicit̉ iniuſta ex auctoritate: ⁊ ꝓiſtis tribus caſibus facit qd̓ no. Bar. in. l. vectigalia. ff. de publi. vbi dicit ꝙ gabella licite fraudaturque iuſte non eſt impoſita. Sextus qn̄ eſt penalisquia ante condemnatōnem non tenet̉ quis ſoluere in foro anime penā. vt eſt glo. ſingularis ī. c. fraternitas. xij. quſt. ij. de quo dic vt infra pena. §. iij.Septimus quādo ratio legis ceſſat in foro anime.Nam lꝫ lex nō expͥmat ratiōem ſeu caſum: nos tn̄debemus eam cōiecturare. ⁊ ad limites illius limitare: vel ampliare eam iuxta theoricā doc. in. l. nondubium. C. de legi. Exemplum in ciuitate obſeſſaſtatuitur ꝙ porte ciuitatis maneant clauſe. Et hocpro vtilitate cōmuni. vt in pluribus. pone ꝙ contingat hoſtes inſequi aliquos ciues: ita ꝙ in damnū cederet ciuitatis: niſi aperirētur porte: tūc ſuntaperiēde: quia eſſet niſi aperirentur cōtra bonuꝫ etvtilitatem cōmunem. verum eſt ꝙ nō pertinet adquēlibet hoc interpretari niſi periculū ſit ſubitaneum: vel ſit manifeſtū legiſlatorē illud intēdiſſe ſꝫ ſolum ad regentem ciuitatē et hmōi. Item aliud exēplum ſtatnto cauetur ꝙ vxore moriēte ſine liberisvir iucretur dimidiaꝫ dotis: ꝙͣuis nō exprimaturcauſa: tamē nos debemus ꝯiectare cauſam huiusſtatuti. videlicet ſumptus mariti quos facit in ducendo vxorem ad domum: nec alia cauſa poteſt eſſe. ⁊ ſic ſi nō ducit eam nō debet lucrari. Secus eſſꝫſi ſic lucraretur mulier: ſicut vir. quia tūc cauſa extimaretur affectus maritalis. et ideo etiam ſi nō duxiſſet lucraretur. hoc no. Panor. in capitulo ex publico. de conuer. coniū. facit quod idē Pa. no. in capitulo quia in inſulis. de ſta. mo. vbi dicit ꝙ lex debet ampliare et reſtringi ad limites rationis exp̄ſſeetiam ſi verba non patiantur. vt in. l. adigere. §. qͣꝫuis. ff. de iure patro. et in. l. cū pater. §. dulciſſimis.ff. de lega. ij. et in. l. pater. §. fundum. ff. de lega. iij.Facit. c. cum dilecta. de con. vti. vel inuti. ⁊ bonustextus in regula fi. de regū. iur. libro ſexto. et quodnota. Bartho. in. l. item queritur. §. qͥ impleto. ff.loca. et idem Panormi. in capitulo. j. de iura. calū.dicit ꝙ etiam in penalibus ſeu odioſis quando ratio eſt expreſſa extenditur ⁊ ampliatur diſpoſitioiegis. vt ī dicta regula fina. et quod ibi nota. Dy.et Ioh. an. in mercurialibus ⁊ quod not̉. in dicto§. dulciſſimis. ſecus eſſet in penalibus ſcd̓m eundem Panormitanum in capitulo primo de ſen. etre. iudi. in ſimili ſub terminis facilioribus vel paribus. vt nota. Innocen. in capitulo cum ſpeciali. deappellationi. Item iſte caſus probatur. quia ratio legis plus debet attendi qͣꝫ lex ipſa. l. prima. C.