Iuramentum. v.CLX
CLVIII
ꝯSimiliter intelligit̉ ꝙ nō tenet̉ reuelare niſi ꝓdu-catur in teſtē. quia ẜm Inno. in. c. qͣliter ⁊ qn̄. el. j.de accuſatio. tenet̉ dicere etiam ſi cogitaſſet de hocqn̄ iurauit. Facit. c. quia pleriqꝫ. de officio ordi. li.vj. et. c. cōſtitutio. el. j. de teſti. ⁊. c. olim. de accuſa.Itē cū quis exigit iuramentū ab aliquo de verita-te dicenda. Si talis eſt hō ferus de quo p̄ſumit̉ veriſimiliter ꝙ ꝓcedet nō ſeruato ordine iuſticie. ſicſnō tenet̉ reuelare qd̓ ſcit etiā ſi poſſet ꝓbare ſimiliter: ⁊ ꝙͣuis nō ſit crudelis ſꝫ qui ꝓcedet ordine de-bito nō debet reuelare ei que nō pōt ꝓbare. ar. c. ſipeccauerit. ij. q. j. ⁊. ij. q. vij. plerūqꝫ. hec Rodo. illis tamē qͥ poſſunt ꝓdeſſe ſꝫ nō obeſſe teneret̉ ſi iurauit. ar. xxij. q. v. hoc videt̉. Idē dic̄ de eo qui iu-rauit nō p̄ſtare auxiliū tali. Intelligit̉ .ſ. īiuſte ẜmIo. an. allegat. c. petitio. de iureiuran. ⁊. c. primū.de his q̄ fiunt a maio. par. ca. et. c. grauē. de exceſſp̄lato. etiā ſi iuraſſet de iuſto auxilio nō dando nōꝯbligat̉: quia iuramentū nō ligat ad illicita ⁊ ꝯtraius: d. c. quanto. eodē titulo. Idē dic de illo qͥ poſitus in dignitate ⁊ alienans bona iurat nō reuocare ꝙ nō tenet̉. vt in. c. intellecto. eodē tituto. qꝛ eſtin p̄iudiciū alterius .ſ. dignitatis. c. cuꝫ contingat.in fi. eodē titulo. c. ij. de pact. li. vj. Et hoc tene etiāſi nō iuraſſet pͥus non alienare: licet glo. ſentiat oppoſitū in. d. c. intellecto. per p̄dicta. et hoc intelligoin notabili alienatione ꝑ quā ledit̉ dignitas notabiliter. Secus eſſet in re modica quia propriuꝫ eſtprincipum donare. c. j. de donatio. ⁊ in iuramentofacto a p̄lato de nō alienādo niſi cōſulto papa nōdebet referri ad modicā alienationē. quia iuramētum non extēditur ad veriſimiliter nō cogitata. c.veniens eo. ſentit Fede. cōſilio. cciij. Ideo iuramētum filiorūfa. et minoꝝ et vxoꝝ ⁊ ſeruoꝝ nō valetin p̄iudiciū illoꝝ qͥ eoꝝ curā habēt. et ideo pn̄t eairritare ſicut et vota. ẜm Nico. de li. ſuꝑ. c. xxx. numeri. ſecus in alijs: puta voto caſtitatis ſicut de voto habes. jͣ. votum. ij.2z ¶ Decimuſſextus qn̄ iuramentū eſt cōtra legē poſitiuā vel ſtatutū: ⁊ licet fuerint multe opiniones.vt recitat Pa. in. c. cū contingat. de iuretur. tameniſtud mihi videt̉ verius dicendū circa iſtud. quodaut lex poſitiua ſeu ſtatutuꝫ aliquid ꝓhibet ꝓpterbonos mores cōſeruandos ⁊ cōtra hāc non valetiuramentū. vt in regula. non eſt obligatorium. dereg. iur. li. vj. Exemplū in muliere que viuente viro dedit fidē adultero de cōtrahendo poſt morteſui viri cū eo nō valet. Et intelligo de bonis moribus naturalibꝰ. quia ſic lex eſt indiſpēſabilis et inuariabilis. v. di. in pͥn. et viij. diſti. que contra bonos. Secus in bonis moribꝰ ciuilibus: quia iuramentū contra ip̄os valet. c. ſignificante. de pigno.vbi valet iuramentū contra pactū legis cōmiſſorie. Aut lex ſeu ſtatutū fundat̉ ſuꝑ bono publicopͥncipaliter et ſic nō tenet iuramentū factū contraquia pactis vel iuramentis ius publicum remittinō poteſt ad hoc. l. ius publicū. ff. de pact. Aut lexſeu ſtatutū nō eſt fundatū in bonis moribꝰ naturalibus nec ſuꝑ bono publico principaliter. ſed inodium aliquoꝝ. et ſic tenet iuramentū quādo poteſt ſine diſpendio ſalutis impleri licet nō ſine di-
um. v.CLſpendio rerū tēporaliū. vt in. d. c. ſignificante. et inc. debitores. de iuretur. Idem dicendum quandolex prīcipaliter eſt fundata ſuper fauore priuato licet conſequēter et ſecundario ſuper publica vtilitate ꝙ iuramentū ligat. Et iſte eſt caſus ꝓprie. c. ij.de pac. li. vj. ⁊ hoc quando non continet aliquamturpiditatem contra bonos mores naturales: necex parte iurantis nec ex parte materie ſuper quapreſtatur: nec contra bonū publicū prīcipalit̓. Etratio quare teneat iuramentū. in iſtis duobꝰ caſibus eſt. quia iurando non peccauit qꝛ talis lex potius eſt pͥuilegiatiua ꝙͣ p̄ceptiua. et ideo eius contrarium nō eſt in diſpendiū ſalutis eterne. ſꝫ ſoluꝫrerum temporaliū. Aut ſi peccauit trāſgrediendotn̄ pōt ſeruare ſine peccato. et ideo tenet iuramētūc. ⁊ ſi xp̄us. de iureiur. iuncto. §. illicitū. xxij. q. iiij.ſecus auteꝫ eſſet qn̄ eſt ꝯͣ bonos mores naturalesvel cōtra ius publicū prīcipalit̓. quia ſine peccatoſeruari non poteſt.¶ Utrū talis contractus factus contra legem vel 24ſtatutum principaliter fundatum ſuper fauore vl̓odio priuato. ita firmet̉ iuramēto ꝙ etiā heredesobligentur? Rn̄. Pa. in. d. c. cū contingat. ꝙ communis opinio eſt qd̓ ſic. quia iuramentum confirmatorium validat actum inualidū et ex eo orituractio. vt in aut̓. ſacr̄a puberū. C. ſi aduerſus ven.limita niſi dolo vi vel metu ſit iuramentū extortuꝫvt in. c. contingit. eo. ti. ⁊. c. licet eo. li. vj. et in. ca. ij.de pac. li. vj. ⁊ dicta autē. ſacramēta puberū. ſecuseſſet in iuramēto introductorio obligationis putaiuro tibi dare centum nulla cauſa p̄cedente: qꝛ iſtenon eſt modus inducende obligationis niſi in liberto. vt in. l. vt iureiurandi. in prin. ff. de oꝑe. lib.et. l. fi. ff. de lib. cauſa. et ibi Guil. de cu. et Bar. inl. iuſiurandum. la. ij. ff. de iureiur. ⁊ ideo non ligaret heredes de iure ciuili: ſed de iure canonico ſi fuit in culpa non implendi. ⁊ iuramentum erat ſimplex: puta iurauit dare decem et penituit de peccatis ſuis credo ꝙ teneatur ꝑ id quod dixi ſupra he¶ Sed quid ſi in p̄dicta. l. vel ſtatuto fundato ſu 2res. §. v.per bono pͥuato vel odio dicatur nō valere contractum nunqͥd valebit ſi iuramentū interponatur?℟. ꝙ ſic. Facit qd̓ no. Inno. in. c. ij. de regula. vbidicit ꝙ in iſtis ſpūalibus ius naturale prefert̉ iuri¶ Quid ſi addat̉ ſtatuto ꝙ ſi ſeruata nō fuit ſolē 2poſitiuo.nitas debita p̄ſumit dolum vel aliā illicitā cauſaꝫ:℟. ꝙ ſi conſtat cōtractū eſſe verū et nō ficticiū autdoloſum quo ad ip̄m minorē ⁊ huiuſmodi ꝓ quofit ſic iuramentū ligat tam in foro anime vbi creditur ꝓ ſe ⁊ contra ſe. vt in. c. ſignificaſti. el primo. dehomi. et no. in cle. j. de penis. ꝙͣ etiam in foro contentioſo quia ceſſat ratio ſtatuti. Si v̓o fuerit dolus vel fraus tūc ſi ſtatuto ſuberat cauſa p̄ſumēdidolū. vt quia cōmunit̓ in loco decipiebant̉ doloſeminores tūc ſaluabit̉ opinio Bal. ⁊ Bar. ⁊ alioꝝCqͥ tenēt iuramētū nō valere. qꝛ nō tollit p̄ſumptionem ſtatuti legittime inductam. ſecus eſſet ſi ſtatu1to non ſuberat cauſa preſumēdi fraudem qꝛ tunc3ligat iuramentū.
25
26