IudicareCLXIII

Sibi. ⁊ qd̓ optimū eſt ſtatuere. facit. ff. de arbi. l. qualem. vbi dicit̉ om̄i mō dicat qd̓ ſibi videtur. Itemrin. c. ad nr̄am. de cōſue. d̓r poſtqͣꝫ tibi de meritis cōcſtiterit ſnīaꝫ proferre valeas: ſicut ordo poſtulat rōrnis auctoritate pn̄tium non obſtāte conſuetudinefconcedimus facultatem. facit. l. rem nō nōnaꝫ. CIde iudi. ꝙ iudices iurent oīmodo ſe ſe cum verita(te et legum obſeruatōne iudiciū diſpoſituros. ItIC. de iudi. l. placuit. in oībus rebus precipuaꝫ eſſiiiuſticie equitateꝫ qͣꝫ ſtricti iuris rōneꝫ. Hec ibi. Fcit ad idem. c. fi. de tranſaci. Et ideo ſepe qn̄ volūt11ſciunt inuenire colores ꝓ iniuſticia defenſanda itain iſto caſu tenentur vt ꝯtra veritatem non iudicēt1diligentiſſime facere qd̓ falſitas detegatur: vt. ij. qſi. deus oīpotens ⁊ ſi nullo modo detegere pn̄t. tūcſpotius debent officium reſignare qͣꝫ contra iuſtici-am ſentētiare. Facit pro hoc qd̓ no. glo. in. c. paſtoralis de officio delegati. Ubi dicit merus executo-ni ſcit ſnīaꝫ latā auctoritate lr̄arum falſarū vel ꝑ faſa inſtr̄a vel per dolum aduerſarij qd̓ non dꝫ exe-eam. Sed remittere ad ſuperiorem: vt in. c. decetero. de re iudi. et. c. ſi qn̄. de offi. dele. C. ſi ex falſis inſtr̄is. l. iudicati. ff. de iudi. l. ſi pretor. §. marcellus. ⁊ad tex. ibidem. qui dicit ⁊ ſi ſciat illam ſententiā iniuſtam quod tenet̉ exequi ſi nō pōt aliter abſolui amandato? ℟. d. glo. ꝙ intelligit de iniuſticia ſolennitatis iuris. ⁊ ita exponit iniuſticia .i. contra ius litigantis. Secus ſi eſſet iniqua. ⁊ d̓r iniqua qn̄ ē cōtra veritatem. qꝛ ſic nō tenetur obedire: vt ibidemall̓. Sed ſi non habet ſuperiorē cuꝫ nulli ſubſit: niſideo. multo minus debet contra certam ſciētiaꝫ cōdēnare innocentem pro quocūqꝫ teſtimonio. ꝓpterea dicit. l. pn̄tem. ff. de pe. ſanctius eſt nocentē impunitum relinquere qͣꝫ innocētem damnare. et ſiccōcludo quod cōdemnare aliquē nullo mō lꝫ iudici contra veritatem de qua ipſe certus eſt. abſoluere autē bene pōt ſi probatōnes nō ſunt legitime: q̄uis iudex ſciat ꝓ certo eum culpabilem. qꝛ iura illud volunt expreſſe vt nemo publicet peccatū alterius qd̓ nō pōt ꝓbare vt ī. c. ſi ſacerdos. de officioiudicis. l. illicitas. §. neqꝫ licitas. ff. de of. preſi. et. ff.de fur. iūcta glo. l. eadem orōne ī fi. ⁊. c. ſi tm̄ epūs.vj. q. ij. ⁊. c. ſapiens. iij. q. vij. et ī. c. mennaꝫ. ij. q. iij.abſoluit̉ infamatus exquo defecerūt accuſatores īꝓbando. Et hanc opi. videtur tenere Nico. d̓ ly.tuper Exod̓. xxiij. nec ob. c. iudicet. iij. q. vij. qꝛ nondicit ẜm allegata: ſꝫ dicit iuxta leges et iura ꝓnūciet qd̓ ē dicere. iuxta qd̓ ſtatuerūt leges et iura ꝓcedat ī procedendo ⁊ diſcutiendo: ⁊ det ſnīam qͥ quidem volunt vt vnicuiqꝫ reddatur qd̓ debet̉. l. j. ff.de in. ⁊ iure. nec etiam ob. c. eorum qui. ⁊. c. ſe. xj. q.iij. qꝛ loquūtur quō in examinatōne teſtium debetꝑs citari ⁊ ordo iuris ſeruari in eoꝝ diſcuſſione nōem̄ dicit ꝙ det̉ ſnīa ẜm eoꝝ dictū. Immo. īnuit cōtrariū ſi bn̄ attēdatur. nec etiam ob. c. nos ī quēqͣꝫij. q. i. cum. c. deus oīpotens. ibidem et aliquibusalijs. qꝛ lꝫ dicant neminem condemnāduꝫ niſi conuictum: nō tamē ſequitur ꝙ oīs conuictus ſit condemnādus: exquo iudex eſt certus de falſitate. immo capl̓m iudicantē. xxx. q. vlt̓. demōſtrat oppoſitum vbi d̓r. tam diu actio ventilet̉ quouſqꝫ ad rei

reveritatem perueniatur. frequēter etiam interrogare oportet ne aliquid forte pretermiſſum remaneatqd̓ annecti ꝯueniat. hec ibi. Et ideo dicā cū de bona fide agitur nō eſt de apicibꝰ iuris diſputanduꝫff. man. l. fideiuſſor. §. qͥdem actio. nec ſil̓r ob. d. l. illicitas. qꝛ ibi d̓r preſes ꝓuincie id ſequat̉ nō ſimpliciter. ſꝫ addit ꝙ eum ꝯuenit ſequi ex fide eoꝝ q̄ probabūtur et breuiter nūqͣꝫ inueniēt ius qd̓ dicatiudex teneat̉ iudicare ſcd̓m allegata et ꝓbata: ſꝫ bn̄ſcd̓m ordinem iuris. ⁊ ſic ītellige ordine .ſ. ī ꝓcedēdo ⁊ examīando et etiam ſententiando. Sꝫ ius nōvult ꝙ ī ſententiando aliquis puniatur qͥ eſt innocens et cōtra veritatem. vt sͣ. pꝫ. ergo non debꝫ iudicare contra veritateꝫ quā ꝓ certo ſcit. Ad id qd̓dicunt de ſcandalo iam pꝫ per. c. qui ſcandalizauerit ibi vtilius ſcandalum ⁊cͣ. vt sͣ. Sil̓r nō ob. ꝙ iudicat non vt homo. ſꝫ vt iudex. qꝛ illud veruꝫ eſt ſieſſemus extra ea que ſunt contra legem dei qͥ nonſunt peccata. ſꝫ in p̄uaricatione p̄ceptorū dei nō habet locum illa diſtinctio. qꝛ non iudex punietur. ſꝫhomo qͣꝫuis fecerit vt iudex. Si v̓o loq̄mur quādo iudex ꝓcedit extra iudicium. vt in officijs dandis et alijs que eius arbitrio cōmittūtur. ſic nō habet dubium quin teneatur ſeqͥ ꝓpriam conſcīam:nō allegata. vt. ff. de iuriſ. om. iudi. l. i. ⁊. ij. ī diſpenſatōnibus. vt i. q. vij. exigunt. In crimībus etiamextraordinarijs ex cauſa que ſibi videtur pōt penas temꝑare. ff. de pe. l. aut facta. ⁊. l. capitalium. l.di. vt cōſtitueretur.¶ Quid de officialibꝰ qͥbus mādatur executio ſen 8tētie iniuſte. ℟. Alex. de ales. ī. iij. ꝑte ſumme d̓ qͥnto p̄cepto. ⁊ Ricar. ī quolibꝫ. iij. q. xxv. ꝙ ſi ſnīa cōtinet ītolerabilem errorem vel iniuſticiam manifeſtam nō debent obedire: al̓s non peccant exequēdo. quod ego limito qn̄ nō ſunt certi de innocētiacōdemnati: quia ī dubio excuſantur. ſꝫ qn̄ ſunt certi de iniuſticia. ſic credo peccant mortaliter obediēdo. vt ī precedenti. §. dictū eſt.¶ Utrum iudex ſecularis poſſit iudicare de his qͣ ꝰſunt peccata. vt vſura et hmōi? ℟. Pan. ī. c. cuꝫ ſitgenerale. de fo. compe. ꝙ ſic. dūmodo non diſputetur vtruꝫ ſit peccatum pͥncipaliter. vt pꝫ. ff. ⁊. C.de condi. indeb. per totū. et qd̓ me. cauſa. ⁊ vi. bo.rap. et de furtis: et ſil̓ibus. et hec eſt cōis opi. ⁊ hoceſt verum. quia coram eo pōt obijci de iuramentoti non vertitur dubium de eius validitate. vt in. c.lex debet. xxiij. q. v. Sed ſi dubitatur vtꝝ ſit vſuravel ne: peccatum vel ne. tūc iudex ſecularis nō poteſt. ſꝫ ad eccīam eſt recurrendū. c. per venerabileꝫqͥ fi. ſint legi. ⁊ ī cle. vna de vſuris. Et ideo ex dictispatet ꝙ pōt iudex ſecularis compellere ad reſtitutōnem vſurarum. qͥa etiam de iure ciuili reprobātur hodie ſcd̓m cōem opinionem. Fallit hoc in crimine hereſis. de quo nullo mō pōt ſe intromittere. niſi exequēdo. Excipiuntur multi alij caſus ingloſa. ⁊ per docto. in dicto. c. cum ſit generale. Sꝫtu dic ſcd̓m Panor. nulluꝫ alium eſſe: niſi vt dictuꝫeſt. cum agitur de dubio. ſcꝫ vtrum valeat iuramētum vel ne ⁊ huiuſmōi. quia tunc non poteſt. ⁊ ſictene. Et vide glo. xxxij. q. v. c. chriſtiana religio. etibi per Archi.