ConſtitutioLI

Conſtitu¶ Sed pone ꝙ tali obligato ſequi conſiliū det̉ cōſilium iniuſtum? ℟. Ho. ⁊ ſequit̉ Pa. ꝙ non debet ſequi. quia conſilium importat ꝙ ſit iuſtuꝫ. vtin. l. titium ⁊ meuium. ff. de admi. tu. ⁊ not. Bar. īl. j. §. ſi plures. ff. de exerci. ⁊ ẜm eundem Hoſtiepoſſet ꝓferre ſententiam contrariam. Quod verūẜm Pa. de equitate. ſecus de rigore iuris. Qd̓ verum credo. niſi periculum eſſet expectare. quia tūcpoſſet dare etiam de rigore iuris. vt ſupra dictumeſt.¶ Quid ſi papa mandet collegio vt eligat vnuꝫ cūconſilio talis poterunt ne eligere eum a quo conſilium petere debent. ℟. Pa. in. d. c. cuꝫ in veteri. ꝙnon ẜm Ho.¶ Quid de ꝓponentibꝰ in conſilijs aliquid qͦ ꝓximi iniuſte damnificent̉. vel ꝙ fiāt iniqua ſtatuta?℟. ẜm Dur. ꝙ tenent̉ ad reſtitutionem inſoliduꝫquando talis damnificatio non fuiſſet facta niſi exeorum ꝓpoſitione vltra mortale peccatum qd̓ cōmiſerunt ꝓponendo.On̄ſpiratio. iuratio.Uide ſupra cōUide infra SorOnſtellat lo. tilegium.alia ciuilis. alia ecUnſtitutio cleſiaſtica. Ciuiliscciuile vel forēſe ius appellat̉. Eccleſiaſtira vero canonis nomine cenſet̉. iij. di. §jͣ. vbi dicit glo. ꝙ etiam aliquando cōſtitutio eccleſiaſtica appellatur canon quando conſtituitur invniuerſali concilio. Aliqn̄ decretū qn̄ papa ſtatuitde cōſenſu cardinaliū ad nullius conſultationem.extra. de elec. bone. el. primo. qn̄qꝫ etiam ſolus. extra. de reſcrip. c. j. Aliquando epiſtola decretal̓ qn̄papa ſtatuit aliquid ad alicuius cōſultationē. Aliquando dogma quod conſiſtit ī doctrina fidei criſtiane. Aliquando mandatū quod ꝯſiſtit in doctrina morum. Aliquando interdictum quo nullapena addicit̉. facit. c. ſi quis dogmata. xxv. q. ij. Aliquando ſanctio quando addit penam. xvij. q. iiij.ſi quis. Conſtitutio tamen ꝓprie dicit̉ ꝙ princepsſtatuit. c. conſtitutio. di. ij. large accipit̉ ꝓ omni iure ſcripto. c. cum omnes. de ꝯſti.1 ¶ Utrum ꝯſtitutio pape que a principio cōmuniter non recipit̉ ipſo ſciente ⁊ tolerante obliget adpeccatum? ℟. Pa. in. c. quia circa. de conſangui. ⁊affi. poſt. d. An. ꝙ non. ꝓ quo facit quod not. iiij.di. §. leges. de treū. ⁊ pace. c. primo. Si vero a principio a maiori ꝑte recipit̉. ſic obligat. qͣꝫuis minorpars non ſeruet. Et ſic intelligo. c. cum iam dudude preben. ꝙ multa per pacientiam tolerantur.ſi deducta fuerint in iudicium. exigente iuſticia nōdebet tolerari. vide quod dico infra conſuetudo.§. x.¶ Utrum omnes cōſtitutiones emanate poſt cōpilationem decretalium habeant vim? ℟. ꝙ nō niſi de his fiat mentio in .vj. libro decretalium. vel niſi ſint facte poſt dictum ſextum. vt ꝓbat̉ in ꝓlogodicti ſexti. De hac materia vide. jͣ. lex.c Anſuetudo ett ius quoddaꝫ

moribus inſtitutuꝫ quod ꝓ lege ſuſcipit̉. c. conſuetudo. j. di. ⁊ de hac hic loquor non de illa conſuetudine large dicta qua quis dr̄ cōſuetus facere aliqͥdque eſt quoddam ius priuatum non publicuꝫ. vtiſta de qua hic. vt. l. de quibus. ⁊. l. cum de conſuetudine. ff. de legi.¶ Quis poteſt cōſuetudinē introducere? ℟. ꝙ ille qui poteſt facere legem. quia a quo remouet̉ genus. ⁊ eius ſpecies. l. filius. in fi. ff. de dona. ⁊. l. iuriſgentiū. §. ſi fraudandi. ff. de pactis in glo. ergoa ꝯtrario ſenſu cōſuetndo eſt ſpecies iuris. inſti. deiure naturali. §. conſtat ergo.¶ Que requirunt̉ ad faciendam conſuetudinem?℟. ꝙ. v. de neceſſitate. vt habeat vim legis. Primūꝙ ſit rationabilis. quia de ſubſtātia legis eſt ꝙ ſitrationabilis. iiij. di. erit autem. Ideo cōſuetudo ratione carens nunꝙͣ habebit vim legis. Et nota ꝙvt dicit do. Anto. in. c. fi. de conſue. Et refert Gemi. ni. c. licet. de conſti. li. vj. conſuetudo intantumeſt rationabilis inqͣntum participat de fine iurisFinis iuris canonici eſt felicitas anime. Finis iurisciuilis eſt bonum publicum. vt notat glo. de iureiuran. cum contingat. Et ideo cōſuetudo debet cōuenire religioni diſcipline ⁊ ſalutis. Si ergo iſtis ēcontraria. puta quia nutrit peccatū de ſe eſt irrationabilis. ⁊ non poteſt ſeruari ſine peccato. viij. di.que contra. ⁊ ſex. c. ſequen. qͣꝫuis conueniret iuri ciuili. ſicut vſure que ꝓ bono publico permittebant̉vel dic ẜm Pa. in. d. c. fi. ꝙ quando conſuetudo aliquo bono fine inſtituitur dicitur rationabilis. licetſit contra ius quod eſt rationabile. quia illud vnoreſpectu iſtud alio. Exemplum ius ſtatuit ꝙ ep̄ustractet negocia cum conſilio capituli. c. nouit. ⁊. c.quanto. d̓ his que fiūt. a prela. Et eſt ratio quia firmius eſt iudicium plurimorum. c. prudentia. d̓ offi. dele. ⁊. xx. di. de quibus. vbi dicitur. Facilius īuenitur quod a pluribus ſenioribus queritur. tamenconſuetudo poteſt introducere contrariū. vt in. c.nō eſt. de conſue. li. vj. q̄ tn̄ erit rationabilis alia ratione videlicet vt faciliꝰ expediātur negocia. Hoeverum dummodo non ſit contra veritatem ⁊ bonos mores.¶ Sed quero an aliqua cōſuetudo poſſit eſſe rationabilis que ſit contra legem dei ⁊ naturalem? ℟. 2Pa. vbi sͣ. ꝙ precepta dei quedam ſunt moralia.vtputa que mores inſtruunt ⁊ īformāt. ſicut n̄ occides. honora patrem tuum ⁊ huiuſmodi. ⁊ ī iſtispoteſt conſuetudo diſtinguere. limitare ⁊ augere.ſi ratio naturalis ſuadet. nec eſt peccatum. quia p̄ſumendum eſt ipſum deum ſic voluiſſe cum noluerit omnes caſus diſtinguere. ſed dederit regl̓aset poteſtatem vicario ſuo. xxiiij. q. j. quodcunqꝫ ligaueris. Sꝫ vbi ratio nulla naturalis ſuggerit iusdiuinū diſtinguere ſeu limitare nulla lex pōt. ⁊ minus conſuetudo. ⁊ eam faciens dr̄ errare. Et ſic intellige tex. in. c. ſunt quidam. xxv. q. j. Quedā ſuntp̄cepta mixta .i. figuralia. Et iſtorum quedam ſacͣmentalia de quibꝰ poterat ratio reddi ad lr̄am. vtde circūciſione ⁊ de purificatiōe poſt partum mulieris. Quedam vero cerimonialia. de quibꝰ rō reddi nō poterat qͦ ad lr̄am. ſꝫ ſolū quo ad intellectum

i 2

6

L