Queſtionestertij de Anima

ars habitus ⁊ lumen. vt patuit ſupͣ circa textum☞ Arguit̉ ars eſt pͥncipiū rei artificial̓. ſed ſpecies intelligibilis nō eſt res artificialis. gͦ intellectꝰ agēs nō eſtpͥncipiū ſpēi intelligibilis Dd̓m ꝙ iſta noīa ꝯueniūtintellectui agēti. nō ydēptice. ſic ꝙ ſit idē cū arte. ſed ē locutio metaphorica ſiue ſil̓itud naria. ſufficit gͦ ꝙ intellectus agēs habeat ſil̓itudinē cū arte. in hoc ſcꝫ pͥmo quia ſicut ars inducit formā artificialē in ſuam materiam ꝑ ſuam operatōem. ita intellectus agens inducit ſpēm intelligibilē in intellectū poſſibilē q̄ ꝯſiſtit in illuminādo fantaſmata. ars gͣ ꝑ hoc ꝙ aptat materiā introducit formāſic intellectus agens ꝑ hoc ꝙ diſponit et illuminat fantaſmata inducit ſpēm intelligibilē in intellectū poſſibilēSecūda ſil̓itudo qꝛ ſicut ars introducit formā ꝑ quammateria determinat̉. ita etiā intellectꝰ agēs inducit ſpēꝫintelligibilē ꝑ quā intellectꝰ poſſibil̓ det̓minat̉ ad aliqd̓certe intelligendū. qꝛ ꝑ ſpēm intelligibileꝫ hoīs intelligithoīem ⁊ ꝑ ſpēm intelligibilē azini intelligit azinū.☞ Arguit̉ ꝯtra ſcd̓m. ſi intellectꝰ agēs eēt habitꝰ ſeq̄ret̉ ꝙ eſſet ſubiectiue in intellectu poſſibili qꝛ oīs habitꝰintellectualis eſt ſubiectiue in intellectu poſſibili. Dd̓ꝙ habitus nō debet hic capi ꝓhabitu cōnato vel acqͥſito ſicut habitus ꝯmuniter accipit̉. qꝛ om̄is talis habitꝰp̄ſupponit intellcm̄ agentē. ſicut etiā p̄ſupponit intellem̄poſſibilē. ſꝫ ip̄e nō p̄ſupponit ſeip̄m. qꝛ anteqͣꝫ aſſentimpͥncipijs ad quē aſſenſum valet habitꝰ ꝯnatꝰ. nccē eſt:us ꝯgnoſcere terminos q̄ ꝯgnitio eſt ꝑ intellem̄ poſſibilem p̄ſupponentē intellem agentē. Itē oīs habitꝰ intellectualis ordinat̉ ad ꝯgnoſcēdū. ſꝫ intellectꝰ agēs ordinatur ad abſtrahendū. gͦ nō ſunt idē. Sumit̉ gͦ hhabitꝰentitate ꝑfecta. qꝛ talis eſt modꝰ loquēdi Areſto. ꝙ qn̄cūqꝫ aliqͣ duo diuidūt aliqd̓ genꝰ. tūc illud qd̓ eſt ꝑfectūin illo gn̄e vocat̉ habitꝰ. imꝑfcm̄ ꝟo pͥuatio. cū gͦ intellectus agēs eſt in accu. iō eſt aliqͥd ꝑfectiꝰ intellcū poſſibiliqͥ eſt in pon̄a. ⁊ ideo vocat̉ habitꝰ in ordine ad talē potētiam. Tercio d̓r lumē qꝛ ſicut lumē corꝑale extraneū facit diffuſionē coloꝝ ad viſum. nō tn̄ reqͥrit̉ ꝓpter coloresſed ꝓpter medium. ita intellectus agens facit diffuſioneꝫſpēꝝ ex fantaſmatibꝰ in intellcm̄ poſſibile. nō tn̄ reqͥriturꝓpter mediū. qꝛ tale nō eſt ibi ſꝫ ꝓpter fantaſmataEt hic quidē ītellectꝰ ſeꝑabil̓ et īpaſſibil̓ etīmixtꝰ ſubſtātia actu ens. ſꝑ em̄ honorabiliꝰ ēagēs patiēte: et principiū materia.Poſtqͣꝫ Areſto. poſuit nccītatē ponēdi intellectū agentēHic ꝯn̄r aſſignat ꝯditōem eiuſdē intellectꝰ. Et. ponit qͣtuor ꝯditōes illiꝰ intellectꝰ agētis. qͣꝝ pͥma eſt ꝙ intellictus agēs eſt ſeꝑatus ſcꝫ ab organo corporeo. vl̓ vt hn̄taliqͥ textꝰ ſeꝑabil̓. ⁊ tūc intelligit̉ ꝙ eſt ſeꝑabil̓ ſil̓ cū aīarōnali. Scd̓a eſt ꝙ ē īpaſſibil̓ qꝛ nō p̄t pati paſſione corruptiua cū nō hēat materiā q̄ eſt pͥncipiū illiꝰ paſſionis.Tercia ē ꝙ ē īmixtꝰ ſcꝫ ex rebꝰ corꝑalibꝰ. cuꝫ ſit omninoīmaterialis. Quarta ꝙ ē ſubſtātia actu ens .i. ꝙ ē ens actu ꝑ ſuā naturā. ⁊ illa ꝯditio ꝯuenit ſibi ſoli. ſꝫ prime tresꝑditōes ꝯueniūt tā ip̄i intellectui poſſibiliqꝫ voluntati.Tūc ꝓbat ꝙ iſte ꝯditōes ꝯueniūt. vl̓ ſunt ītellectꝰ agēsipſius. Et p̄t ſic ſumi rō qͦ ad tres pͥmas ꝯditōes. Iſtetres ꝯditōes pͥme ſpectāt ad dignitatē. et ꝯueniūt intellectui poſſibili. gͦ etiā debet ꝯuenire intellectui agēti. Tenet ꝯn̄a. qꝛ ages eſt honorabiliꝰ patiēte. ⁊ p̄cipiū actiuūmateria. ſed intellectus agens hꝫ ſe ſicut aliquid agens

in ordine ad intellectū poſſibilē qui ſe habet vt patienset recipiens ſpēs intelligibiles. ergo qͥcquid dignitatisꝯuenit intellectui poſſibili. etiā ꝯuenit intellectui agenti.Ex quo etiā ꝓbat̉ qͣrta ꝯditio ſic Agens eſt nobiliꝰ patiēte. ⁊ hoc ideo qꝛ eſt in actu. qꝛ illa eſt ꝯditio cuiuſlibetagentis. ſed intellectus agens eſt agens reſpectu intellectus poſſibilis. gͦ eſt ſubſtātia actu ens☞ Arguit̉. ꝙ pͥma ꝯditio nō ſit vera. ꝓbat̉ qꝛ illud qd̓eſt ꝯiuncū corꝑi nō eſt ſeꝑatū ab eo. ſꝫ aīa cū ſuis potentijs eſt ꝯiūcta corꝑi. gͦ nō eſt ab eo ſeꝑata Qd̓m ꝙ intellectū eſſe ſeꝑatu p̄t ītelligi dupl̓r. vno mō ꝙ ſit ſine organo corꝑeo. ⁊ ſic eſt verū ꝙ intellectꝰ eſt ſeꝑatus Aliomō aliqͥd d̓r ſeꝑatū qͣſi ſit ſubſtātia ſeꝑata ⁊ ſic aliqͥ dicebant intellectu eſſe ſubſtātiam ſeꝑatā. ⁊ accipiebāt occaſionē illius ex pͥma ⁊ vltīa ꝯditionibꝰ intellectꝰ agentisIn pͥma em̄ d̓r ꝙ eſt ſeꝑatꝰ. in vltima vero ꝙ eſt ſubſtātia. ſi aūt illa ꝯiūgant̉. tūc apparet ꝙ ſit ſubſtātia ſeꝑata.☞ Arguit̉ videt̉ ꝙ intellectus. agēs ſit ſubſtātia ſeꝑata. qꝛ intellectꝰ hꝫ illuminare. ſꝫ illuminare eſt alicuiꝰ ſuꝑioris ſeꝑati. gͦ ſeqͥtur ꝙ intellectꝰ agēs ē aliqͥd ſupͣ hoīem⁊ aliqͥd ſeꝑatum ab hoīe Qd̓m ꝙ argumentuꝫ beneꝓbat. ꝙ eſt nccē ponere aliqd̓ lumē vl̓e quod p̄ſupponit̉ab intellectu agente. nihilominꝰ tamē opꝫ ponere aliqd̓lumen ꝑticulare. in anima rōnali quod eſt ītellectꝰ agēsPrima ꝑs ꝓbat̉ ſic. quia aīa rationalis habet tres conditōes ſue intellectualitatis. Prima eſt ꝙ eſt intellectualis ꝑ ꝑticipatōem. ſcd̓a eſt ꝙ eſt mobilis in ſua oꝑatōeid eſt intelligens cū diſcurſu. tercia eſt ꝙ nō ē ꝑfecta nectota intellectiua. qꝛ ei ꝯiūgit̉ aīa ſenſitiua que non eſt intellectualis. Ex quibus ſic arguit̉ omne (quod eſt intellectuale per participatōem et quod eſt mobile ⁊ imꝑfectū) reducit̉ ad aliquid quod eſt tale per eſſentiam immobile et perfectū. oportet ergo p̄ſupponere ante animārōnalem aliquid quod eſt intellectuale per eſſentiam immobile et perfectum. quod eſt lumen illuminans omneꝫhominem venientem in hunc mundum Secunda parsoſtenditur ſic. quia in omnibus rebus creatis preter cauſas vl̓es etiam oportet ponere cauſas particulares quianō ſolum ſol generat hominem ſed etiam homo nō ergoſufficit ad intelligenduꝫ ponere lumen intellectuale vl̓ſed etiam oportꝫ ꝙ vl̓i lumini ꝯiungatur virtus alicuiꝰparticularis luminis. ſcꝫ lumen intellectꝰ agentis. Iſtd̓etiam patet per experientiam. quia percipimus nos abſtrahere formas vl̓es a conditōibus particularibus igitur in nobis eſt hoc principium. Item homo poteſt libere intelligere qn̄ vult. hoc aūt nō poſſet dici ſi eſſet intellectus ſubſtantia ſeparata☞ Arguit̉ agens ⁊ patiēs ſufficiūt ad agendū. ſi ergoin aīa rōnali ſit intellectus agens et etiā poſſibilis. ergonon eſt neceſſe habere obiectum aliud cum ibi ſint ageset patiēs Dicendum ꝙ eſt duplex agens. vnum eſt ꝓprie dictū qd̓ſcꝫ facit paſſionem ī patiente. et ſic obiectuꝫeſt agens inpotentia paſſiua. ⁊ tunc eſt verum ꝙ agenset patiens ſufficiunt ad agendum. Alio modo aliquiddicitur agens improprie quia ſcilicꝫ facit obiectuꝫ quodagit. et ſic agens nō ſufficit ad agendum ſine obiecto. etillo modo intellectus agens dicitur agere ⁊ ſic patꝫ ꝙ intellectus agens et poſſibilis nō ſufficiūt ad hoc ꝙ intellectus intelligat niſi adiūgat̉ obiectum☞ Arguit̉. cōtra vltimā ꝓprietatē. intellectꝰ agens eſtpotentia in ſcd̓a ſpē qualitatis. ergo non eſt ſubſtantiaDicendū ꝙ ille terminꝰ ſubſtātia in illa ꝓprietate pote