AreſtotelisFolioIII

FolioIII

mus aliqͥd ita eſſe ſicut opinamur. ſed ꝑ fantaſiā nō iudcamus ita eē ſicut fantaſiamur. gͦ fantaſia nō mouet appetitū Circa qd̓ tn̄ ſciendū eſt ꝙ iubrutis ex fantaſiaſeqͥtur paſſio in appetitū. ⁊ hoc eſt ideo. qꝛ ꝟtus eſtimatiua oꝑat̉ in eis ſicut opinio in hoībꝰ. ⁊ ideo qn̄ fantaſiantur bruta. tūc nō ꝯgnoſcūt talē fantaſiā eſſe fantaſiaꝫ .ſ.aūt fit in hoībꝰ in quibꝰ rō iudicat fantaſiam ſenſibilemeſſe fantaſiam. et ſic nō mouet̉ ẜm eam☞ Arguit̉. videt̉ ꝙ in oī hoīe fantaſia ſeqͣt̉ appetitū ſic̄in melancolicis. tales eī hn̄t fantaſiā de rebꝰ quā ſequūt̉⁊ ẜm quā opināt̉ Dd̓ꝫ ꝙ fantaſia accipit̉ dupl̓r Unomō ꝓut apphendit fantaſma ſub rōne fantaſmatis. ⁊ ſicnunqͣꝫ ad fantaſma ſub rōne fantaſmatis ſeqͥtur paſſioAlioº accipit̉ ꝓut app̄hēdit fantaſma ſub rōne boni autmali. ⁊ ſic melacolici app̄hendūt fantaſma. qꝛ eoꝝ organaſtꝭ multū ſicca qꝛ ſtꝭ de natura terre ex dominio. ī ſicaūt orgaīs ſpēs multū firmant̉. iō iudicāt de ſpēbꝰ ſicutde rebꝰ app̄hēſis. gͦ fantaſia in eis accepta illo mō p̄t habere appetitū ꝯformē ad tale fantaſma¶ Querit̉. quare ph̓s ſolū enūerat tria pͥncipia cognoſcendi Dd̓m ꝙ pͥncipia cognoſcendi pn̄t multiplicitercapi. vnoº ẜm generalem rōnem inuentam in principijsꝯgnoſcendi. ⁊ ſic ſtꝭ ſolū tria. qꝛ oīs cognitio eſt de re certa vel de re dubia. ſi de re dubia ſic eſt opinio ſub qua cōp̄hēdit̉ ſuſpiciū. Si eſt de re certa. vel eſt circa pͥncipia vcirca ꝯcluſiones. ſi circa pͥncipia. ſic eſt intellectus. ſub qͦꝯprehēdunt̉ ſinderiſis ⁊ ſapiētia. ſi eſt circa pͥncipiata .i.ꝯcluſiones. ſic eſt ſcīa ſub qua ꝯprehenditur prudentia. ⁊etiā ars. Alioº pn̄t capi pͥncipia cognoſcendi ẜm relationem ad origine .i. in ordine ad illa ex quibꝰ oriuntur. ⁊ ſicẜm platōne ſtꝭ qͣtuor pͥncipia cognoſcēdi. qͥa ꝑlato attribuebat intellectu ydee vnitatis ſicut pͥncipio. ⁊ attribuebat ſcientiam dualitati. ⁊ opinionē trinitati. et ſenſuꝫ attribuebat quaternario. Tertio et vere poſſunt pͥncipiaꝯgnoſcendi ordinari ꝑ comꝑatōem ad obiecta. ⁊ ſic ſuntſeptē. qꝛ ſtꝭ quinqꝫ qͥbus nō ꝯtingit aſſentire falſo .i. circa qͦꝝ obiecta intellectus non fallit̉. ⁊ ſunt intellectus. ſapientia. ſcientia. prudentia et ars. qꝛ circa obiecta ſciētienon decipimur. Si em̄ aliqͥd ſciamus tūc circa hoc decipi nō poſſumus. Sunt aūt duo qͥbus ꝯtingit aſſentireFfalſo. ſicut opinio ⁊ ſuſpiciū. Et ſufficiētia illoꝝ ſic ſumit̉Omnis habitus intellectualis. aut ſic informat intellectum ꝙ circa eius obiecta nō ꝯtingit aſſentire falſo. vl̓ cōtingit aſſentire falſo. Si ſcd̓m hoc eſt dupliciter. qꝛ vl̓ intellectus tenet obiectū talis habitus cū formidine debili de oppoſito. ⁊ ſic eſt opinio. vel cū vehementi formidine de oppoſito. et ſic eſt ſuſpiciū. Si pͥmū. hoc eſt duplicit̓vel eſt circa pͥncipia vel circa ꝯcluſiones. Si pͥmū. vel ēcirca pͥncipia eſſendi. et ſic eſt ſapiētia. qꝛ ſapientia eſt deprimis cauſis eſſendi reꝝ. ſicut ſunt deus et intelligentievel eſt circa pͥncipia cognoſcēdi. ⁊ ſic eſt intellectus ſub qͦꝯp̄hendit̉ ſinderiſis. qꝛ ſicut intellectus eſt habitus concreatus aīe circa pͥncipia ſpeculabiliū exiſtēs in intellectuſpeculatiuo. ita ſinderiſis eſt habitus aſſenſiuꝰ pͥncipiorum practicoꝝ exiſtēs in intellectu practico in ordine acpͥncipia practica reꝝ oꝑabilium Uel eſt circa ꝯcluſione:et hoc eſt dupliciter. qꝛ vl̓ tales ꝯcluſiones ſtꝭ neceſſarievel contingentes. ſi ſunt neceſſarie. ſic eſt ſcientia. Si ſteꝯtingentes. hoc eſt dupl̓r. qꝛ aūt circa agibilia aut circafactibilia. ſi circa agibilia ſic eſt prudentia. que eſt circa illa que fiunt ꝑ operatōem immanentem. ſi aut eſt circa factibilia et circa illa q̄ fiūt ꝑ oꝑatōem trāſeūteꝫ. ⁊ ſic ē ars

☞ Arguit̉. intellectus eſt potentia. gͦ nō eſt habitus.Dd̓m ꝙ intellectus ſumit̉ qͥnqꝫ modis Primo mō Oꝓ tota ſub̓a aīe intellectiue. ⁊ ſic dicimꝰ ꝙ intellectus ē ſeꝑabilis corꝑe .i. tota ſubſtātia aīe intellectiue eſt ſeꝑabil̓a corꝑe. Alioº accipit̉ ꝓ pon̄a intellectiua. ⁊ ſic dicimꝰ ꝙ ꝯ5duplex eſt intellectus in ata rōnali .ſ. agens ⁊ poſſibilis.Tertio mō ſumit̉ intellectus ꝓ habitu intelleccuali. qͥ eſt I.in tali potentia .ſ. in intellectu poſſibili. ⁊ ſic dicimꝰ ꝙ ſtꝭqͥnqꝫ habitus ītellectuales .i. qͥnqꝫ ſtꝭ habitus qͥ ſtꝭ in intellectu. ⁊ hoc d̓r ad drām habituū moraliū. qͥa ꝟtutesſiue habitus morales nō ſunt in intellectu. ſꝫ in appetituQuarto mō accipit̉ intellectus ꝓ actu intelligendi. ⁊ ſic 4ºdicimus petrū habere bonū intellectuꝫ .i. bonum actumintelligendi. Quinto modo accipit̉ intellectus ꝓ re ītel 1lecta. ⁊ ſic dicimus ꝙ iohānes ⁊ petrus hn̄t vnū intellectum .i. vnū obiectū intellectus vel vnā rem intellectam ⁊ſic Areſto. tercio huius d̓t ꝙ ſcd̓a oꝑatio intellectꝰ eſt cōpoſitio intellectuū .i. reꝝ intellectaꝝ Per hoc ergo dd̓meſt ꝙ intellectus qn̄qꝫ ẜcat pon̄am. qn̄qꝫ habitū. Cuiꝰrō eſt. qꝛ qn̄cunqꝫ aliqͥ pon̄a fertur in aliqͣ quodā ordinetunc illud pͥncipium (quo fert̉ talis potentia in primumvocatur noīe potētie. qꝛ ergo intellectus pͥus fert̉ in pͥncipia qͣꝫ in ꝯcluſiones. iō habitꝰ (quo fert̉ in pͥncipia) vocatur nomine potentie. Simile eſt de voluntate. quia ille actus quo voluntas fertur in finem vocatur volūtasſed ille actus ſiue illa actio qua voluntas fertur in mediavocatur electio.☞ Arguit̉. intellectus noſter vnica relatōe fert̉ in pͥncipia ⁊ ꝯcluſiones. ergo nō oportet ponere plures habitus Dd̓m ꝙ intellectus noſter poteſt ferri in pͥncipiadupliciter ẜm ꝙ principia capiuntur dupl̓r. Uno modoabſolute ⁊ ſic nō fertur ſimul in pͥncipia et concluſiones.ſed in pͥncipia tm̄. Alio modo accipiuntur principia cuꝫapplicatione ad cōcluſionem. et ſic fertur intellectus ſimul in pͥncipia et concluſiones. primum fit ꝑ habitumintellectus. ſcd̓m fit per habitum ſcientie. quia aliquis ꝑintellectū aſſentit principijs. et ꝑ ſcīam ſimul cognoſcitprincipia et ꝯcluſiones. qꝛ cognoſcit totā demōſtratōeꝫ¶ Querit̉. quare nō eſt aliqͥs habitꝰ in volūtate īclināsad bonū. ſicut eſt habitus intellectus inclinans ad verūQd̓m ꝙ voluntas de ſe ẜcat inclinatōem ad bonumvl̓e. ⁊ ideo nō oportet ꝙ ſibi ꝯiugatur habitus inclināsad bonū. ſed intellectus nō ẜcat inclinationē ad verum ⁊ideo oportet ꝙ ſibi ꝯiūgatur habitus inclinās ad veruꝫſi igitur hoc verum eſt ſpeculatiuum. tunc eſt ip̄e intellectus ſi autem hoc verum eſt practicuꝫ. tunc eſt habitusqui vocatur ſinderiſis.E eo aūt (qd̓ eſt intelligere) quoniā alterū eſt ab eo qd̓ eſt ſentire. Huiꝰ aūtaliud fantaſia eſſe videt̉: aliud opinio De fantaſia det̓minās ſic et de altero dicēdū eſt. Siigit̉ fantaſia eſt ẜm quā fantaſma aliqd̓ in nobis fieri dicimus. et ſi nō aliquid ẜm metaphoram dicimus vna q̄dam potētia eſt. harū autēhabitus ẜm quā decernimꝰ aut veꝝ aūt falſuꝫdicimus. huiuſmodi autem ſunt ſenſus. opi-

k 1