Queſtionesſecundi de Anima
dicimur viuere. ergo aīa eſt actus. Probat ergo illamcōcluſionē ſic. qꝛ vel aīa eſt materia vel forma. vl̓ totūꝯpoſitū. ſed aīa nō eſt materia vel totū ꝯpoſitū. ergo ēeſt forma ⁊ actus. Maior patꝫ ex ſufficienti diuiſioneMinor ꝓbat̉. qꝛ tam corpus qͣꝫ corpus aīatū ſunt eabus ſecūdario viuimꝰ. Anima aūt eſt id quo pͥmo viuimus. Et ex hoc inducit duo correlaria quoꝝ primūeſt. ꝙ antiqui bene dixerūt aīam nō eſſe ſine corꝑe. ſic tn̄ꝙ non eſſet corpus ſed actus alicuiꝰ corꝑis ſcꝫ organiciẜm ꝙ aīa nō eſt ī quolibet corꝑe. ſed in corꝑe organicoet diſpoſito. ⁊ in hoc ſunt aliqui antiqui corripiendi. qͥaqͣꝫuis dixerunt aīam non eſſe ſine corpore. non tamē aptabant aīam ad corpus. quia nō dixerunt in quali corpore haberet aīa eſſe. ideo ſūt vere rep̄henſibiles. ⁊ hocptꝫ ſenſu ⁊ rōne. quia videmꝰ ꝙ quelibet aīa non eſt inquocunqꝫ corꝑe ſed in determīato corꝑe. Et rōne ſic.qꝛ actus vniuſcuiuſqꝫ natus eſt fieri in ꝓpria materia.Et deinde recapitulat ꝙ anima eſt actus corporis hābentis vitam in potentia.☞ Arguit̉. cōtra vltimā ꝑticulā aīa rōnalis eſt ꝓprius actus corꝑis humani. ⁊ non manet in materia. gͦ ꝓprius actus non eſt ſemꝑ natus eſſe in materia. Dd̓mꝙ Areſtote. in iſta autoritate nō dicit eſſe ſed fieri ſic ꝙſit ſenſus. Actus ꝓprius ſꝑ natus ē fieri in ſua ꝓpria materia. ⁊ tunc nō hꝫ exceptōem in anima rōnaͣli. quia ip̄anullo mō p̄t fieri extra materiā. Si em̄ fieret extra materiā non eſſet anima. ſed ſubſtātia ſeꝑata. Scd̓o dicendū ꝙ ſi ponat̉ in autoritate eſſe. ſic ꝙ ſenſus ſit ꝙ ꝓprius actus natus eſt eſſe in ſua materia. tūc eſt verumqͣꝫdiu materia ē ꝓpria potētia aīe. qd̓ contingit qn̄ pōtaīa exercere ſuas oꝑatōes vitales ꝑ corpꝰ. ⁊ ſic ſtat autoritas iſta. ꝙ actus ſemper manet in ꝓpria materiaQuerit̉. vtꝝ aīa rōnalis debeat eſſe in corꝑe corruptibili ſicut in ꝓpria materia. Dd̓m ꝙ ſic. ⁊ ratio eſtquia anima debet eſſe in illo corpore per qd̓ poteſt recipere ſuas ꝑfectōnes .ſ. aīe que ſunt ſcientie ⁊ ꝟtutes. ſꝫhoc nō p̄t facere ꝑ corpꝰ incorruptibile. gͦ. Qaior patꝫquia deteriora ſunt gratia melioꝝ. cū ergo aīa ē meliorcorpore oportuit corpꝰ eē tale ꝙ ſeruiret aīe ad ſuas ꝑfectiones. Minor ptꝫ. quia ſciētie acquirunt̉ in nobis ꝑpotentias ſenſitiuas. ſed fundamentū oīm ſenſuū ē ſenſus tactus. ergo oportet in corpore aīe rōnalis eſſe ſenſum tactus. ſed vbi eſt ſenſus tactus ibi eſt corruptibilitas. qꝛ ſicut patebit inferius ſenſus tactus fit ex quadāmedietate qͣtuor qͣlitatū. ſed vbicūqꝫ ē talis medietasibi etiam reperitur corruptibilitas.Arguit̉. ex hoc ſequeret̉ ꝙ ſubſtātie ſeꝑate etiā vnirent̉ corꝑibus corruptibilibꝰ. Sequela ptꝫ. quia neceſſeeſt illas habere ſcīas. Qd̓m ꝙ qͣꝫuis neceſſe ſit illashabere ſcīas ⁊ cognitōnes reꝝ. nō tn̄ eſt neceſſe ꝙ ꝓpterhoc vniant̉ corꝑibꝰ. qꝛ tales ſbe habent cognitionē reriper ſpecies a deo infuſas. ⁊ non per ſpecies acquiſitasIºſicut anima rationalis. FArguitur. inter formā ⁊ materiā debet eſſe ꝓportioquia actꝰ actiuoꝝ ſūt in patiēte p̄diſpoſito. ſed animarōnalis ē incorruptibilis. ergo dꝫ vniri corꝑi incorruptibili. Etiā d̓r in textu. actus ꝓprius ē in determīata materia. Qd̓m ꝙ eſt duplex diſpoſitō ī materia. vna ēẜm quā materia ē apta ip̄i forme. alia ē qͥ ꝯſequit̉ ex neceſſitate materie in qua ē talis diſpō. ſicut ptꝫ exēplade ſerra ī qua p̄t inueniri diſpō duplex. Quedā ē ncc̄aria ſerre vt attingat ſuū finem. ⁊ illa ē ꝙ ſerra ſit ferrea
qͥa opꝫ quod diuidat ligna Alia ē diſpō que ſequit̉ adhoc ꝙ ſerra ſit ferrea ⁊ ē ꝙ ꝯtrahit rubiginē. ⁊ hoc ē ꝓpt̓intentionē illius qui introducit formā ſerre Sic in ꝓpoſito duplex eſt diſpō in materia aīe rōnalis Una eſtque nccārio eſt ī corꝑe cui debꝫ aīma vniri. ⁊ illa diſpoſitio eſt ꝙ corpꝰ habeat ſenſus ſicut ꝓbatum eſt. Aliaeſt in materia diſpoſitio q̄ ꝯſequit̉ ex cōditōe illiꝰ materie nccārio. ⁊ ſic oportꝫ illā materiā eſſe corruptibilē. qꝛin corꝑe incorruptibili nō p̄t fundari ſenſus. Et qꝛ corruptibilitas nō eſt pͥncipaliter intēta ab illo qͥ diſponitmateriā ꝓ aīa rōnali. ſed corruptibilitas ꝯſequitur illādiſpoſitionem que eſt principaliter intenta ab agente.Tūc rn̄det̉ ad argumentū. ꝙ forma ⁊ materia dn̄t proportionari qͣꝫtum ad illā diſpoſitionē quā pͥncipaliterintendit agens in materia. ⁊ illa nō ē corruptibilitas. ſꝫeſt ꝙ corpꝰ habeat īſe ſenſꝰ. ⁊ ẜm hͦ ꝓportionat̉ aīe. Siergo ſenſus poſſent eſſe in corpore incorruptibili tūc tali corꝑi deberet aīa rōnalis vniri Secūdo p̄t dici ꝙ aīarōnalis nō eſt tm̄ rōnalis. ſed etiaꝫ ſenſitiua. qͣꝫuis ergoẜm ꝙ eſt rōnalis non requirat corpus corruptibile. tn̄ẜm ꝙ eſt ſenſitiua. quia illa neceſſario hꝫ ſuſtentamentūin corpore corruptibili.Arguit̉. aīa rōnalis inter omnes formas naturaleseſt maxīe īmaterialis. ergo debꝫ vniri corꝑi celeſti.Dd̓m ꝙ aīa rōnalis capit̉ duplicit̓. Uno mō ẜm potentias intellectiuas. ⁊ ſic ē maxīe īmaterial̓. qꝛ oꝑa talium potentiarū fiunt ſine corꝑe. Alio mō accipit̉ ẜm ꝙeſt ſenſitiua ⁊ vegetatiua. ⁊ ſic habet eandē cōditōnemcū alijs aīabus Sicut ergo alie aīe vegetatiua ſcꝫ ⁊ ſenſitiua ſūt in corruptibili corꝑe. ſic etiaꝫ aīa rōnalis. Etita hoc argumentū ꝓcedit de aīa que ē tm̄ intellectiua.ſicut eſt anima nobilis.Arguit̉. aīa eſt ſimplex. ergo dꝫ vniri corpori ſimplici. ⁊ ꝑ ꝯn̄s vniret̉ vni elementoꝝ vel celo cū non ſint niſi quinqꝫ corpora ſimplicia Dd̓m ꝙ qͣꝫuis aīa ſit ſimplex in eſſentia nō habens compoſitōem ex materia etforma. tn̄ ē multiplex in ꝟtute oꝑatiua. ⁊ ꝑ talē virtutem multiplicē etiā correſpondet ei corpus multiplexin partibꝰ. Cuiꝰ rō eſt. qꝛ oportet illas diuerſas ꝟtutesaīe exerceri ꝑ diuerſa organa. qꝛ alia ē ꝑs ꝑ quā actusvidendi exercet̉. ⁊ alia per quā actus audiendi.Arguit̉ aīa rōnalis eſt ꝑfectior alijs aīabus. ergo deberet vniri corꝑi hn̄ti auxilia naturalia ꝑ que poſſet defendere ſeip̄am Dd̓m ꝙ hō capit̉ dupl̓r Uno modoẜm eius pͥmā inſtitutōem .ſ. in ſtatu innocentie. ⁊ ſic honō indiguiſſꝫ auxilijs ad reſiſtēdū ſuis ꝯͣrijs. qꝛ nihil fuiſſet cōtrariū hoī qͣꝫdiu ẜuaſſet rectitudinē illius ſtatꝰ.Alio mō capit̉ hō ẜm ſtatū pctī. ⁊ tūc etiā ſatis ꝓuidetur de auxilijs ꝑ hoc ꝙ ſibi cōfert̉ rō ꝑ quā p̄t ſeip̄m munire cōtra impugnatōnes. Et qꝛ aīalia bruta nō hn̄trōnē qua ſe ſic defendant. ideo neceſſe fuit ꝙ deus ꝓuideret illis aīabus de auxilijs naturalibus. CArguit̉. ſi corpus hūanū eſt ꝓpriū ſubiectū aīe rōnal̓ergo aīa rōnalis nūqͣꝫ ſeꝑat̉ a corꝑe. Seq̄la ꝓbat̉. qꝛ ꝓprius actꝰ nō ſeꝑat̉ ab eo cuiꝰ eſt actꝰ. Qd̓m ꝙ eorpus hūanū capit̉ dupl̓r. Uno mō ẜm ꝙ ē debite ꝓportionatū ip̄i aīe rōnali. ⁊ ſic aīa rōnalis nunqͣꝫ ſeꝑat̉ a corpore illa diſpoſitōe manēte. Alioº capit̉ corpꝰ ẜm ꝙ fitīproportōnatū ad aīaꝫ rōnalē. ⁊ ſic aīa p̄t ſeꝑari a corꝑeqꝛ tūc corpꝰ nō ē ꝓpͥa pon̄a ip̄iꝰ anīe. Un̄ ptꝫ ꝙ maiorſimpl̓r ē ꝟa ꝙ ꝓprius actꝰ nō ſeꝑat̉ aꝓpria pon̄a ẜm ꝙhmōi .i. qͣꝫdiu manet in ꝓpria potētia talis actus.