Areſtotelis
xvijFouo
Un̄ nō opꝫ q̄rere ſi vnū eſt aīa ⁊ corpus. ſicutneqꝫ cera ⁊ figura. neqꝫ oīno vniuſcuiuſqꝫ materia. ⁊ id cuiꝰ materia. hͦ vnū em̄ ⁊ eſſe cū multipl̓r dicant̉. qd̓ ꝓprie eſt actus eſtHic oſtēdit circa diffinitōem ſolutōem vniꝰ dubitatōis q̄ poſſet moueri circa textū. poſſꝫ tn̄ aliqͥs q̄rere quomō fiat aliqd̓ vnū ex corꝑe ⁊ aīa. Rn̄det Areſto. ꝙ nō oꝫq̄rere qūo ex corꝑe ⁊ aīa fiat vnū. ſicut nec opꝫ q̄rere qūoex figura ſigilli ⁊ cera fit vnū. qꝛ actus vnit ſeip̄m potētieet nō reqͥrit̉ mediū vniens. Et hoc ꝓbat ſic. qꝛ eodē mōaliqd̓ eſt ens ⁊ vnū. qꝛ ens ⁊ vnū ꝯuertunt̉. ſꝫ forma dateſſe materie. gͦ facit materiā eē ens. ⁊ gͦ facit eandē materiam eē vnū ens Circa qd̓ ſciēdū ꝙ duplex eſt actꝰeſt actꝰ ſub̓alis. ⁊ tal̓ actꝰ facit vnū cū ſua materia ſub̓liter ⁊ eēntial̓r. qꝛ tal̓ forma dat ſue mat̓ie eē ſub̓ale. Aleſt actꝰ accn̄talis. ⁊ ex tali actu ⁊ ſubiecto fit vnū accn̄taliter. qꝛ dat eſſe accn̄tale. qꝛ ergo aīa eſt forma ſub̓alis. ſic exipſa ⁊ ſua materia fit vnum ſimpliciter.Querit̉. qͣre Areſto. poſuit iſtā dubitatōem Qd̓mꝙ iō. qꝛ aliqͥ dicebāt ꝙ ncc̄e eſſet aiām vniri ipſi corꝑi ꝑ aliqd̓ intrinſecū mediū qͣſi ligās actū cū potētia. Et ſil̓e dicebāt in alijs vbi iūgerent̉ actus ⁊ potētia. Sꝫ vult Areſto. ꝙ nō oꝫ q̄rere tale mediū intrinſecum. Ex qͦ etiā ptꝫ ꝙvnio aīe ad corpꝰ ē vnio natural̓. qꝛ ē vnio cū ꝓpria potētiaArguit̉. actꝰ ⁊ potētia vniunt̉ ꝑ aliqd̓ terciū. gͦ nō vniunt̉ abſqꝫ medio. An̄s ꝓbat̉. qꝛ oportꝫ actū vniri potētieꝑ aliquā cām efficientē diſponētem ip̄am materiā Dicendū ꝙ ē duplex mediū vnionis actꝰ ⁊ potētie. vnū eſt intrinſecū ⁊ qͣſi formal̓r vniēs materiā forme. ⁊ tale mediūnō erit alid̓ a forma in vniōe actꝰ ⁊ potētie Aliud ē medium extrīſecū qd̓ ē cā efficiēs diſponēs materiā ad formāet tale mediū tenet ſe ex ꝑte agētis diſponētis materiā .ſꝫnō vocat̉ ꝓprie mediū. qꝛ mediū dꝫ vnire extrema. ſꝫ cā efficiēs nō ē vnitīa formal̓r actꝰ ⁊ potētie. cū ſit cā extrīſecaQuerit̉. vtꝝ aīa vniat̉ corꝑi abſqꝫ media diſpōe Dcendū ꝙ ſic. ⁊ rō eſt qꝛ aīa nō ꝯiūgit̉ corꝑi tm̄. ſicut motrixcorꝑis vt dixit plato. qꝛ ſic nihil ꝓhiberet ꝙ inter vnioneꝫaīe ⁊ corꝑis mediaret aliqd̓ extrinſecū aīe ⁊ corꝑi. qꝛ in tali vnione opꝫ cē potētiā motiuā ex ꝑte aīe que eſt diſpō inaīa. Et ex ꝑte corꝑis opꝫ eſſe habilitatē in corꝑe ad motūſic ꝙ ſꝑ mouens vniat̉ mobili ꝑ aliquā diſpōem q̄ ſe tenettā ex ꝑte mouētis qͣꝫ mobilis. qꝛ gͦ aīa vnit̉ corpori ſicutforma ſubſtātialis ſic nō poteſt eſſe diſpoſitio media. Cuius rō eſt. qꝛ materia pͥma ē in pura potētia ad oēs actusgͦ oꝫ pͥus in ipſa materia intelligere actū ſub̓alem qͣꝫ actūaccn̄talem. ſed diſpō eſt forma accn̄tal̓. gͦ opꝫ an̄ diſpōemp̄intelligere ⁊ peſſe formā ſub̓alem in materia. nō gͦ p̄t pͥkus materia vniri diſpoſitioni qͣꝫ forme ſub̓ali.Arguit̉. opꝫ materiā priꝰ eſſe diſpoſitā anteqͣꝫ poſſetforma introduci. gͦ an̄ formā ſub̓alem ſunt aliq̄ diſpōesin materia Dd̓m ꝙ dupl̓r pōt aliqͥd eſſe mediū vniēdi. vno mō. qꝛ ꝑ ip̄m fit vnio ſicut bitumen eſt mediū vniendi duo lignā. ⁊ ſic diſpōes nullo modo ſunt mediū vniendi. qꝛ ipſa aīa ꝯtactu ſubſtātiali tāgit ipſam materiaꝫimmediate ⁊ non per medias diſpoſitiones. Alio modoaliqͥd d̓r medium in vnione. quia diſponit ad hoc ꝙ vnūvniatur alteri que tamen immediate vniuntur. ⁊ ſic diſpoſitiones materie ſunt mediū vnionis. quia diſponuntmateriā vt ſit apta ad ſuſcipiendū formā. Sil̓r dicēdumeſt de dimenſiōnibus quantitatiuis que requiruntur in
materia an̄qͣꝫ forma dꝫ vniri materie nō tn̄ ſunt mediumqͦ forma vnit̉ materie qꝛ forma vnit̉ materie abſqꝫ medioArguit̉. ſubſtantia ſpūalis vt eſt aīa nobilis nō adiungitur corpori niſi ꝑ mediū. gͦ etiā aīa nō vnit̉ corꝑi niſi perdiſpōem mediam. cōſequentia ꝓbatur ꝑ ſil̓e Dd̓m ꝙnon eſt ſimile de ſubſtantia ſpūali ⁊ ip̄a aīa. qꝛ ſubſtantiaſpūalis nō vnitur corꝑi vt forma. ſed vt motor. ſed priusdictū eſt ꝙ mouens non poteſt vniri mobili niſi ꝑ virtutēmediam. ⁊ ideo ſubſtantia ſpūalis non vnit̉ corꝑi niſi pervirtutem mediam. ſed anima vnitur corpori ſicut formaſubſtantialis. ergo non opꝫ immo nec poteſt aliquid mediare inter vnionem anime et corporis.Querit̉. vtrū aīa vniat̉ corꝑi mediāte ſpū Dd̓m ꝙnon. ⁊ ratio eſt: quia quelibet forma ſubſtantialis vnit̉ ſuematerie immediate abſqꝫ aliquo medio ſed aīa eſt formaſub̓alis. gͦ vnit̉ ip̄i corꝑi abſqꝫ aliqͦ medio Maior pꝫ. qͥaforma ſub̓alis eſt īmediatus ⁊ ꝓprius actus materie Sꝫnō eſt mediū inter actū ⁊ potentiā ſicut dictū eſt in textu.Arguit̉: illud eſt mediu vnionis quo abſtracto abſtrahitur vnio. ſed ſubſtracto ſpū ſubtrahit̉ vnio inter aīamet corpus ⁊c̄. Dd̓m ꝙ dupl̓r ſubtrahit̉ vnio aliquoruꝫvnibiliū. vno mō ꝑ ſubtractione medij vni entis ſicut abſtrahitur vnio duoꝝ lignorum ſubſtrato clauo vniente ⁊ſic non abſtrahitur vnio anime ⁊ corꝑis ſubſtracto ſpiritu Alio mō vnio aliquorū tollit̉ ꝑ indiſpōnem vnibiliuꝫquia ſcꝫ vnibilia non ſunt diſpoſita ad vnionē medio ablato. ⁊ ſic ſubtracto ſpū tollitur vnio. quia non exiſtenteſpū in corde corpus nō eſt aptū inſtrumentū aīe. ⁊ ſic ē indiſpoſitū ꝓ ſuſceptione eius. Pro quo ſciendū ꝙ ſpūs vitalis eſt quoddā corpus ſubrile contentum in ventre cordis ꝑ quē ſpm̄ cor viuificat cetera membra influēdo motum ⁊ calorem. Cuius ſignū eſt ꝙ qn̄ iſte ſpūs ledit̉ velinfirmat̉ tunc oīa alia membra reddunt̉ debilia et ineptaad motū ſicut patet in febricitantibꝰ. hoc em̄ ideo ꝯtingitqꝛ oīa mēbra recipiunt ab illo ſpū motum. patet gͦ ꝙ corpus nō eſt aptu ad oꝑandū oꝑa aīe ſubtracto ſpiritu Secundo p̄t dici ꝙ ſpūs vitalis eſt bene mediū in mouendoſed nō in vnionē. Iā aūt dictū fuit ꝙ nō eſt incōueniensꝙ in vnione aīe et corꝑis ſit mediū aliquod quādo vniūtur ſicut motor et mobileArguit̉. q̄ plurimū diſtāt nō pn̄t vniri niſi ꝑ mediumſed aīa ⁊ corpus plurimū diſtāt. gͦ nō pn̄t vniri niſi ꝑ mediū Dd̓m ꝙ corpus ⁊ aīa pn̄t dupl̓r capi Unoº ẜm ꝓprias ſuas naturas. ⁊ ſic manifeſtū eſt ꝙ multuꝫ dn̄t. qꝛnatura corꝑis nō p̄t eſſe natura aīe nec ecōtra. Alio moaccipiunt̉ ẜm ꝙ ex eis ꝯſtituit̉ totū cōpoſitū qd̓ eſt vnuꝫſimpl̓r. ⁊ ſic aīa ⁊ corpus nihil diſtāt in ordine ad hoc terciū. qꝛ ex eis intrinſece hoc terciū ꝯſtituit̉. ⁊ ideo nō p̄t eſſealiquod mediū inter ea. quia ſi ſic tūc noneſſet intrinſecacōſtitutio alicuius tercij ex anima et corporeQuerit̉. vtrū in diffinitōe aīe ph̓icū debeat p̄cedere organicū vel ecōtra. Dd̓m ꝙ phiſicū dꝫ p̄cedere organicum. qꝛ eſt ꝯmunius. eſt em̄ corpus organicū ph̓icū ſꝫ nōecōtra. cū determinatio debet ſeqͥ ſuum determinabile. gͦopꝫ ꝙ organicū ſequatur phiſicum.Arguit̉. ſunt aliqͣ corꝑa organica q̄ tn̄ non ſunt phiſicavt ſtatua eſt corpus organicū ⁊ nō phiſicū Dd̓m ꝙ illa corꝑa artificialia nō ſunt organica qͣꝫuis habeāt ſimilitudine cū corꝑibus organicis qꝛ corpus d̓r organicuꝫ qd̓habet vl̓iter ꝑtes ordinatas ad diuerſas oꝑationes. ſediſte ꝑtes in ſtatua nō ordinant̉ ad diuerſas oꝑationes. qͣꝫuis forſan habeant diuerſas figuras