Areſtotelis

Folio vi

definitōem illius definiti cuius definitio inqͥrebatur.Arguit̉. ſcīa de aīa eſt certiſſima. gͦ anima eſt facil̓ ꝯgnitionis. qꝛ difficillima ſunt incerta. Dd̓m ꝙ aīa capit̉dupl̓r. Uno mō quantū ad qꝛ eſt. ⁊ quantū ad oꝑatōeset potētias q̄ ſunt principia taliū operationū ẜm ſe. ⁊ ſic cognitio de anima eſt certiſſima. immo ſcīa de aīa eſt de hisque exꝑimur in nobis. qꝛ aliquis facil̓r cognoſcit ſe habere viſuꝫ auditū vel tactu. Alio mō capit̉ aīa qͣꝫtum ad qͥdeſt. ⁊ ſic cognitio de aīa eſt difficillima. Et hoc p̄t faciliterpatere ex ſigno. qꝛ autiqͥ ph̓i habebant multas opiniōesde natura aīe. qꝛ non potuerūt in eius verā cognitōeꝫ venire. Sed tunc querit̉. qͣre cognitio de anima qͦ ad qͥdeſt: eſt ita difficilis. Circa iſtā queſtionem ſciendū ꝙ exduabus cauſis contingit aliquid difficilis eſſe cognitiōisPrimo ex parte rei ꝯgnoſcibilis que eſt ẜm ſe imperfectaet dep̄ſſe nature nō potēs mouere intellectū neqꝫ ſenſum.et ſic materia pͥma. motꝰ. relatōes. ⁊ ſex vltima p̄dicamēta ſunt difficil̓ cognitōis. Alio mō aliqͥd eſt difficilis cognitōis ex ꝑte ipſius intellectꝰ. qꝛ ſcꝫ intellectus eſt imꝑfectus nō potens tēdere in cognitōem alicuius ꝑfecti ꝯgnoſcibilis. Et eo mō deus ⁊ ſub̓e ſeparate ſunt difficilis ꝯgnitionis qͣſi excedētes ꝓportionem noſtri intellectꝰ. Et ſil̓eē de viſu. qꝛ aliquis d̓r difficulter viſibile dupl̓r. Uno mōex ꝑte viſibilis. ſicut tenebroſum ⁊ obſcurū. Alio mō aliqͥd d̓r difficulter viſibile ex ꝑte videntis. ⁊ ſic lumen ſolis ēdifficulter viſibile. Intendebat gͦ queſtio querere an difficultas cognitōis ipſius aīe proueniat ex natura ipſiꝰ anime. vel ex natura ipſius intellectus Tunc reſpondetur ꝙaīa capitur dupl̓r. Uno mō pro aīa vegetatiua ⁊ ſenſitiua. ⁊ ſic aīa eſt difficilis ꝯgnitōis ex parte aīe. quia ille aīeſunt nimiū immerſe materie. ⁊ ideo quātum eſt ex parteaīarum difficulter cognoſcunt̉. ⁊ ideo in arbore Porphiriana inſenſibile eſt dr̄na aīe vegetatiue. qꝛ nō poterat imponi drn̄a affirmatiua ꝑ ſe cognoſcibilis ꝓpter defectū recognoſcibilis. Alio mō capit̉ aīa pro aīa rōnali. ⁊ ſic adhūc capit̉ dupl̓r. Uno mō vt eſt pars totius homīs. ⁊ exilla ꝑte habet aliqͥd imꝑfectōis. ⁊ tunc eſt difficilis cognitionis etiā ẜm ſe propter ſuā imꝑfectōem Alio mō vt eſtactus ſeparabilis a corpore. ⁊ ſic eſt difficulter cognoſcibilis ex ꝑte intellectꝰ noſtri. habet em̄ vt ſic proportiōeꝫ cūſubſtātijs ſeꝑatis. ſicut em̄ ſub̓e ſeꝑate ſunt difficulter cognoſcibiles ex eo ꝙ excedūt noſtꝝ intellectum. ſic etiā anima rationalis ſic acccepta.Arguitur. hoc cognoſcitur maxime ab aliqua potentia quod eſt pn̄s illi potētie. ſed anima noſtra eſt pn̄s intellectui. gͦ intellectus maxime cognoſcit animā. ⁊ ꝑ ꝯn̄saīa eſt maxime cognoſcibilis Dd̓m ꝙ dupl̓r aliꝗͥd eſtpn̄s intellectui. Uno mō ẜm eē nature ⁊ reale. ⁊ hoc contingit tripl̓r. Uno mō. quia eſt ſubiectū intellectus. ⁊ ſiaīa rōnalis eſt maxime pn̄s intellectui. qꝛ ipſa eſt ſubiectūipſius intellectꝰ. qꝛ intellectꝰ eſt potētia aīe. Alio mō aliꝗd eſt pn̄s intellectui. qꝛ ē habitꝰ intellectꝰ. ⁊ ſic ſcīa ē maxime pn̄s intellectui. qꝛ ſcīa eſt in intellectu. Tercō aliqͥdd̓r pn̄s intellectui. qꝛ eſt oꝑatio ⁊ actus eius. ⁊ ſic intelligere eſt maxime pn̄s intellectui. Sed dd̓m eſt ꝙ hoc quodiſtis modis eſt pn̄s alicui potētie nō eſt maxime cognoſcibile ab ea. Alio mō aliquid d̓r pn̄s ẜm eſſe ꝓportionabilitatis ⁊ obiectaliter. ⁊ ſic obiectū eſt preſens ipſi potentie. Et quod ſic eſt pn̄s ipſi potētie maxime ꝯgnoſcit̉ a tali potētia. ſic aūt qͥdditas rei materialis eſt maxīe pn̄s ip̄inteltui. qꝛ eſt eiꝰ obiectū Et ſil̓e eſt de viſu. qꝛ id quodeſt maxīe real̓r pn̄s viſui nō eſt maxime cognoſcibile a vi

ſu. ſicut eſt pupilla oculi. ſed qd̓ eſt maxīe pn̄s obiectiuemaxime cognoſcit̉ a viſu. ſicut colorꝭAdhuc multas hꝫ dubitatōes ⁊ errores. exqͥbus oportet q̄rere Alia em̄ alioꝝ ſunt principia ſicut numeroꝝ ⁊ planoꝝPoſtqͣꝫ Arꝭ. mouet difficultatē de mō inqͥrendi diffinitionē aīe. Hic pͥmo mouet dubitationē circa diffinitionē in ſe. ⁊ ſcd̓o qͣꝫtum ad ea q̄ ingrediunt̉ diffinitioneꝫ.Circa pͥmū d̓t ꝙ hꝫ multas dubitatōes q̄rere de principijs aīe. cū em̄ ſcīā demōſtrat paſſiōes de ſubiecto ꝑ pͥrcipia neceſſe ē in tali ſcīa ꝯgnoſcere pͥncipia ſubiecti. cū gͦaīa eſt hic ſubiectū nccē eſt inqͥrere de pͥncipijs eius Necp̄t dici ꝙ oīm ſint eadē pͥncipta. qꝛ ſtꝭ alia pͥncipia numeroꝝ. ⁊ alia planoꝝ. qꝛ pͥncipiū nūeroꝝ eſt vnitas. ⁊ principiū planoꝝ .i. ſuꝑficieꝝ originaliter eſt pūctusArguit̉. eſt vnū principiū oīm reꝝ ſcꝫ deus Qd̓mꝙ deus eſt principiū effectiuū oīm reꝝ. ⁊ hoc eſt verum.Areſto. aūt hic loqͥtur de pͥncipijs formalibꝰ et intrinſecꝭet illa ſtꝭ diuerſa in diuerſis rebꝰ. qꝛ ab illis pͥncipijs reshn̄t diſtinctionē ſpecificā. ſed manifeſtū eſt ꝙ multe resabinuicem diſtinguuntur ſpecifice.Rimū autē fortaſſis nccāriū eſt diuiderein qͦ geneꝝ. ⁊ qͥd ſit. Dico aūt vtꝝ hoc aliquid ⁊ ſub̓a ſit. aut qͣlitas. aut qͣꝫtitas. aut etiāquoddā aliud diuerſoꝝ p̄dicamentoꝝHic ꝯſequenter mouet dubitationem de aīa qͣꝫtū adea que ingrediuntur diffinitionem. ⁊ pͥmo qͣꝫtum ad genus. ſcd̓o qͣꝫtum ad drām. Et d̓t ꝙ difficile eſt cognoſcere in quo genere ſit aīa ſcꝫ pͥncipali. Sūt aūt genera pͥncipalia ſub̓a. quantitas ⁊c̄. ⁊ ideo iſta difficultas reſpicitaīam ẜm ꝙ eſt totum diffinibile. quia diffinitio eius datur per genus et differentias.Querit̉ in quo genere eſt aīa Dd̓m ꝙ duplicit̓ aliquid eſt genere. Uno mō directe ꝑ ſe. quia eſt genus vl̓ſpecies alicuius generis pͥncipalis. ⁊ ſic aīa non eſt in aliqͦgenere. neceſſe eſt em̄ genus vel ſpēm eſſe vl̓e. ſed de rōnevl̓is eſt eē qͦddā totū. ⁊ ſic aīa eſt in p̄dicamēto ſub̓e. qͥareducit̉ ad idē genus cū toto ſcilꝫ cū corꝑe aīato. Et adhoc denotandū Areſto. dicit in textu. Et fortaſſis aūtneceſſariū ⁊c̄. in quo notauit ꝙ anima non eſt directe ⁊ ꝑſe in aliquo predicamentoAdhuc aūt verum eorū que in potētia ſuntan magis endelechia quedā ſit. Differunt en̄non parum potentia et actus.IHic mouet dubitationē circa differentiā diffinitiōisip̄ius anime. ſuppoſito em̄ ꝙ etiā ſit de geuere ſubſtantieadhuc eſt difficultas an ꝑtineat ad genꝰ actus vel ad genus potentie. Diuidit̉ em̄ quoddaꝫ genus principale ꝑactum ⁊ potentiam Poteſt ergo (ſuppoſito ꝙ anima ſitde genere ſubſtantie) dubitari an ſit actus vel potentiaEt addit Areſto. ꝙ dicere aīam actū eſſe aut potentiaꝫnō parum differt. qꝛ actus ⁊ potentia nō parum differūtIſtam aūt dubitationē ſoluit Areſto. in ſecundo huius.probādo ꝙ aīa ſit actus corꝑis. ⁊ corpus eſt in potentiaad aīam. Oīs em̄ forma eſt actus materie. et eſt manifeſ