Druckschrift 
Opera
Einzelbild herunterladen
 

habet qua & regitur & conſtat: ergo a deo factus eſt. Qd̓ ſi eſtconditor rectorqꝫ mundi deus: recte igit̉ ac uere religio conſtituta eſt. Auctori enī reꝝ parentiqꝫ cōi honos ueneratioqꝫ debetur.Cap. xi. Vtrū uniꝰ dei an pluriū deoꝝ ꝓuidētia mundus regatur & conſtet.Voniā cōſtitit de ꝓuidētia: ſeꝗt̉ ut doceamꝰ utꝝ ne ml̓torū eē credēda ſit: an potiꝰ uniꝰ. Satis (ut opinor) docuimusuel oſtēdimꝰ ī nr̄is īſtitutionibꝰ: deos ml̓tos eē nō poſſe: ꝙ diuina uis ac ptās ſi diſtribuat̉ ī plures: diminuit̉ utiqꝫ & mortal̓ eſt.Si uero mortalis nō ē: nec minui nec diuidi pōt: deꝰ igit̉ unus ē:in quo uis & ptās cōſūmata: nec minui pōt nec augeri. Si aūt ſūtmulti: dū habēt ſinguli ptātis aliꝗd ac numinis: ſūma ip̄a decre-ſcit: nec poterūt ſinguli habe̓ totū: qd̓ ē cōe cū pluribus: unicuiqꝫtātū deerit: qͣtū cęteri poſſidebūt. Nō poſſūt igit̉ ī hͦ mūdo multi eſſe rectores: nec in una domo ml̓ti dn̄i: nec in naui una multigubernatores: nec in armento aut grege duces ml̓ti: nec in uno regimine multi reges. Sed nec in cęlum quidem multi ſoles eſſe potuerūt: ſicut nec animę plures in uno corpore: adeo in unitate natura uniuerſa conſentit. Quod ſi mūdū ſpūs ītus alit: totamqꝫ īfuſa per artus. Mens agitat molē: & magno ſe corpore miſcet:apparet teſtimonio poetę unum eſſe mūdi habitatorē deum. Siquidem corpus omne: niſi ab una mēte incoli regiqꝫ nō pōt: oēmigit̉ diuinā poteſtatē neceſſe eſt in una eē: cuiꝰ nutu & imperio regantur oīa: & ideo tantus eſt: ut ab homine nō poſſit aut uerbisenarrari: aut ſenſibus extimari. Vnde igitur ad homines opiniomultoꝝ deoꝝ perſuaſione peruehitur? Nimirum hi omnes quicoluntur ut dii: homines fuerūt: & iidē primi: ac maximi reges:ſed eos aut ob uirtutem: quia profuerant hominū generi diuinishonoribus affectos eſſe poſt mortem: aut ob beneficia & inuen-ta: quibꝰ humanam uitā excoluerāt: immortalē memoriā cōſecutos: quis ignorat? Nec tantū mares: ſed & foeminas. Quod cumuetuſtiſſimi gręcię ſcriptores: quos illi theologos nūcupāt: tumetiā romani gręcos ſecuti et imitati docēt: quoꝝ p̄cipue Euhemerus ac noſter Ennius: ꝗ eoꝝ omniū natales: cōiugia: ꝓgenies: īpe-ria res geſtas: obitꝰ: ſimulachra demōſtāt. Et ſecutꝰ eos Tulliustertio de natura deoꝝ libro diſſoluit publicas religiones: ſed ta-