Liber quartus. De ſponſalibus ⁊ matrimonijs.☞E conciſio triburienſi.Efrancia quidam nobileꝫmulierem deſaxonia lēgeſaxonum duxit in vxoremVveruꝫ quia nōhiſdem vtuntur legibus ſaxones ⁊ francigene:

preſbyteros: niſi ab his infra ſpācium preſcriptum deſtiterint hoc extendi volumus ⁊ mandamus ⁊ appellatione poſtpoſita firmiter obſeruari.

cauſatus eſt: ꝙ eam non ſua: ideſtfrancorum lege deſponſauerat: dimiſſāqꝫ illa aliam ſuperduxit: diffiniuit ſuper hoc ſancta ſynodus: utille trāſgreſſor euangelice legis ſubijciatur penitentie: ⁊ a ſecunda coniuge ſeparetur ⁊ ad priorem redirecogatur.Nnocentius. iii. exon̄. ep̄o.Reterea hi qui de matrīoniocōtrahendo pure ⁊ ſine omniconditione fidem dederunt: cōmonendi ſunt ⁊ modis omnibus indu̓cendi: ut preſtitam fidem obſeruentSi autem ſe ad inuicem admitterenoluerint: ne forte deterius inde cōtingat: ut talem .ſ. ducat: quaꝫ qͣdiohabet: videtur ꝙ ad inſtar eorum ꝗſocietatē inte̓rpoſitōne fidei contrahunt: ⁊ poſtea eandeꝫ ſibi remittūthoc poſſit in pacientia tolerāri.Ugenius papa.¶ Uuenis qui puellam nonduꝫſeptennē duxit: qͣꝫuis etas repugnaret: ex humana tamen fragilitate forſan tentauit: quod complerenon potuit. Quia igitur in his quedu̓bia ſunt: quod certius eſtimamꝰtenere debemus: tum propter honeſtatem eccleſie: quia ip̄a coniunxipſius fuiſſe dicitur: tum propter p̄dictā dubitationē: mādamus quatenus ꝯſobrina ip̄ius puelle quam

extiterint ab adminiſtratione remoueantur. jͣ. de here. excōicamus. in fi.h ¶ Preſbyteros. ad omnes predictas ꝑſonas pena iſta extendit̉: etiam ſihuiuſmodi perſonatus curam animaꝝ non habeat: quia idem iudicium eſtde perſonatibus curam animaꝝ non habentibus: ſicuti de beneficijs curaꝫanimarum habentibus annexam. sͣ. de elec. dudum: ⁊ ꝙ habentes curamanimaꝝ tenent̉: patet quiaqui ad curam aīaꝝ eligiturdebet pͥmo promoueri adordineꝫ ſacerdotij: alias ſitea ipſo iure priuatus. sͣ. deprebē. extirpāde. §. qui v̓o.⁊ in ꝓpria perſona deſeruire niſi in duobus caſibus:ut ibi dr̄: ⁊ idem iudiciū deꝑſonatibuſ ⁊ de habētibuscurā aīaꝝ eſt habenduꝫ: utin predicta decre. dudum.⁊ sͣ. de prebē. de multa. maior .n. ratō eſt de habētibuscuram animaꝝ qͣꝫ de perſonatibus non habentibuscuraꝫ animarum. Credo ꝙnullus archidiaconus decanus plebanus prepoſit̉cantor: ⁊ nulli qui habent ꝑſonatus ⁊ qui habent curāanīaꝝ poſſint audire legesvel phyſicam preter penamiſtius conſtitutōis nulla facta diſtinctiōe: ex quo talesſunt niſi aliam interp̄tationem ſuper hoc viderem: qꝛpapa nullā adhibuit interpretatōeꝫ: ergo nec nos adhibere debemus. ii. q. v. cōſuluiſti. ⁊ sͣ. de tranſla. intercorꝑalia. ſufficit enim ꝙ itaſcriptum eſt: ut. vi. q. iii. ſcriptum eſt in lege. ⁊. ff. qui eta qui. ma. li. l. ꝓſpexit.t ¶ Ab his ſcilicet legibusvel phyſicam de quibusremiſſum eſt ſupra.k ¶ Spaciū preſcriptū. duoꝝ menſiū ꝯnumerandoꝝ a temꝑe publicatōnisbuius conſtitutōis: qꝛ ante publicatōnem nemo tenet̉. sͣ. de ꝯſti. c. ii. exquoenī conſtitutio publice ꝓmulgata eſt ⁊ publicata: quilibet tenet̉ ad eius obſeruantiā poſt duos mēſes. in aut̓. ut fac. no. ꝯſti. circa prin. colla. v. xvi. di.quod dicitis. sͣ. de poſtu. c. i. ſed ante non. ar. xxxii. q. iiii. dixit ſara. lxxxii.di. ꝓpoſuiſti. ſed cū iſta ꝯſtitutio ſit iam diu publicata: nullus habet excuſationē. Sed nūquid ep̄i poſſunt tales abſoluere? credo ꝙ ſic: qꝛ cōditor huius conſtitutōis non retinuit ſibi abſolutiōem: ⁊ ideo alijs relicta videt̉. jͣ. deſen. ex. nuper. jͣ. de fal. dura. ⁊ sͣ. de preben. de multa. in fi.l ¶ Extendi .ſ. premiſſas penas de quibus ſuꝑius facta eſt mētio .ſ. ꝙ ſint excōicati: ⁊ in nulla cauſa patrociniū preſtantes audiant̉: ⁊ ita videt̉ ꝙ iſti ſpeꝫꝓmotionis amittunt: niſi cū eis per ſedem apoſtolicam fuerit diſpenſatū: ſicut dr̄. sͣ. de monachis: quia hoc pronomen hoc oſtendit omnes penas ſupradictas. Sed hoc non credo: ꝙ iſti propter hoc ſine diſpenſatōe dominipape ꝓmoueri non poſſint: ⁊ ꝙ dicit hoc extendi ⁊cͣ: reſpicit tm̄ quod dixitsͣ. excōicati: ⁊ ꝙ in nulla cauſa eoꝝ patrocinium admittatur: qꝛ ſi hoc voluiſſet hoc dixiſſet de iſtis quod dixit de illis. ar. sͣ. de tranſla. inter corꝑalia. sͣde deci. ad audientiaꝫ. ⁊ pene non ſunt ampliande ſiue odia ſed potius reſtringende. de pe. di. i. pene. ff. de li. ⁊ poſtu. cū quidam. ff. de here. inſti. l. i.§. vlti. ⁊ illa clauſula: niſi forte ex miſericordia ⁊cͣ. reſpicit tantū precedentia ⁊non ſubſequentia. ar. sͣ. de appel. inquiſitōnem. tutius eſt dicere: ꝙ incurratomnes penas predictas cū lr̄a hoc expreſſe dicat: duꝫ dicit hoc extendi ⁊cͣ.2. sͣ. dum dicit: predictis penis obnoxij. ber.Ad E francia. lege .i. conſuetudine.Legibus .i. conſuetudinibus.c ¶ Francoꝝ. quā putabat eſſe de ſb̓a matrīonij. ar. xxx. q. v. aliter. vbi vr̄ ꝙmatrimoniū omiſſis ſolēnitatibus non valeat: ſꝫ nō eſt veꝝ: qꝛ illa que dicūtur in. c. aliter. potius ad ſolēnitates referunt̉: que tn̄ ſeruande ſunt: ſꝫ qͣꝫuisnō ſeruent̉: tenet mr̄ioniū: qꝛ ſoluſ ꝯſenſus fac̄ mr̄ioniū. xxvii. q. ii. ſufficiat

d ¶ Dimiſſaqꝫ. qd̓ facere nō debuit aucͣte ſua. ut. xxxiii. q. ii. ſecl̓aresxxxv. q. vi. ml̓toꝝ: ēt ſi īpedimētū māifeſtū ſb̓eēt. jͣ. d̓ diuor. porro.e ¶ Euangelice legis. qua dr̄: nullus dimittat vxorē ſuaꝫ excepta cā¶ P Reterea. ſine ꝯditōe. ꝑ hoc vr̄ ꝙ ſolui nō poſſit: qꝛ que ſinfornicatōis. xxxii. q. i. dixit dn̄s. jͣ. e. ex parte.ꝯditione ꝓmittunt̉ſine ꝯditōne ſoluūtur. xxxii. q. vlti. c.vlti. ⁊. xxii. q. iiii. inter cetera.g ¶ Inducēdi. ⁊ etiāꝯpellēdi ſi iuraſſentjͣ. e. ex lr̄is. propterꝑiculū iuram̄ti. arꝯͣ. jͣ. eo. reꝗſiuit. ſꝫ illud ſoluit̉ ibi. ſed ꝯͣvidet̉. jͣ. e. c. vlti.h ¶ Noluerint .i. abſolute reſtiterint.i ¶ Deterius .ſ. adulteriū cū ſcd̓a: vel ꝙeā forte interficeret.k Odio: qꝛ quodꝗs nō diligit facileꝯtēnit. xx. q. iii. pn̄ſclericus. ⁊. xxxi. q.j. §. i. ber.l ¶ Societateꝫ. ff. ꝓſocio. l. veꝝ. §. vlti. ⁊l. actōe. §. diximuſ.m ¶ Interpoſitōe fidei. ſiue ꝑ iuram̄tūēt: qꝛ eꝗpollent. sͣ.de fideiuſ. ꝑuenit. ⁊xxii. q. v. iuramēti:n ¶ Tolerari. Hociō dicit: qꝛ ex quonō ē ꝓceſſū ad mr̄imoniū ꝯͣria volūtate accedēte: pn̄t ſe īuicē abſoluer̄ ut vr̄qꝛ oīs res ꝑ quaſcūqꝫ cauſas naſcit̉ ⁊cͣ. jͣ. de reg. iur. omnis res. ⁊. ff. de re. iur. nihil tānaͣle. qꝛ in tali caſu fide p̄ſtita ſiue iuramēto ſb̓ intelligēda eſt ꝯditioſ. ſi in eadē volūtate ꝑmāſerint. ar. sͣ. de iureiu. quēadmodū. ⁊. xxii.q. ii. ne ꝗs arbitret̉. hec fuit opi. t. dicētis: ꝙ hec decre. ꝯtinebat iuscōe. hu. dicebat ⁊ bn̄ ꝙ loquit̉ de ꝯꝑatīa ꝑmiſſiōe. ut. jͣ. ꝗ cle. vl̓ vo.c. veniēs. qd̓ ⁊ mihi vr̄: ⁊ loquit̉ diſpēſatiue: ⁊ hoc aꝑte indicāt iſtaverba: hoc poſſit in patiētia tolerari: ne deterius inde ꝯtingat. nammulta ꝑ patiētiā toleramꝰ ⁊cͣ. sͣ. de p̄b. cū iā dudū. al̓s de iure merodebēt ꝯpelli: ut fidē ſiue iuramētū ẜuarēt de hoc dr̄. jͣ. e. ex lr̄is. ii. b.Uuenis. dubia. Sic ergo patet ꝙ ī dubijs ſꝑ certius eſt tenendū. de pe. di. vii. c. ii. §. itē ſi. vbi dr̄ tene certū ⁊ dimitte incertū. ⁊. jͣ. de homi. ad audiētiā. ⁊. xiiii. di. ſicut. ⁊ in re dubia certa n̄pōt ferri ſnīa. xi. q. iii. graue. ⁊. xxiii. di. habuiſſe. ⁊. xxxii. q. vl. §. vl.⁊ inſti. de re. di. §. illud queſitū. inſti. de ac. §. curare. Qn̄qꝫ tn̄ cū obſcura ſunt iura ꝑtiū certa fert̉ ſnīa. sͣ. de fi. inſtru. int̓ dilectos. in fi.ſed nō dr̄ dubia res ibi: qꝛ actor nō ꝓbauit clare: ⁊ ita ꝓ poſſeſſoriudicari debet. Sꝫ quare dicit ī his q̄ dubia ſunt: qꝛ ſi ex toto anteſeptenniū ducta fuit: ⁊ poſt ſeptē annos nō ꝯſenſit vl̓ an̄ receſſit resnō eſt dubia ſꝫ certa: qꝛ nō impedit̉ mr̄ioniū cū ꝯſanguinea ēt cuꝫmatre. jͣ. ti. ꝓxi. lr̄as. acceſſit. ſi poſt ſeptimū ānū ꝯſenſit ſpōſalia tenuerūt: ⁊ ita non eſt res dubia. jͣ. e. ſponſā. ⁊. jͣ. ti. ꝓxi. ꝯtinebat̉. §. ſivero. So. ſic intellige: puella iſta poſt ſeptē ānos nō ꝯſenſit vel nōꝯſtabat de ꝯſenſu: qꝛ ſtatī receſſit ab eo vel mortua eſt: verūtn̄ qꝛ tētauit forſitā qd̓ ꝯplere nō potuit: p̄ſumit̉ ꝙ erat doli capax: ſiue qꝛmalicia ſupplebat etatē quo ad ſpōſalia: ſicut ſupplet malicia quoad mr̄ioniū. jͣ. ti. ꝓxi. de illis. ⁊. c. vlti. vn̄ ꝓpter hoc dubiū: qꝛ hocplene nō ꝯſtabat: tū etiā ꝓpter honeſtatē eccl̓ie nō pōt hr̄e ꝯſobrinā illius. jͣ. c. ꝓxi. ar. al̓s non vr̄ ꝙ poſſet ſtare illa lr̄a: ſi diceremuspoſt ſeptē annos ꝯſenſit: ut dixit. t. qꝛ ſic non eſſet res dubia.p ¶ Coniunx .i. ſponſa.