Druckschrift 
Decretales : Mit der Glosse des Bernardus Parmensis
Seite
2r
Einzelbild herunterladen
 

In nomine ſancte trinitatis amen.Cōretaliuꝫ gregorii ix2IoRegoriusEp̄s ſeruꝰſeruoꝝ dei Dilecti ſilijs dōcto4biVribꝰ ⁊ ſcholaxi hpriiūſis hōnōſallrē eaplicā bidiciōeꝫꝯmorātibꝰ¶r Ex pacificūs pia miſera-

tiōe diſpoſuit ſibi ſubditos fore pūdicos pacificos ⁊ moͣdeſtos: ſed effrenata cupiditas ſui ꝓdiga: pacisemula: mater litiū: materia iurgioꝝtot quotidie noua litigiā generat:ut niſi iuſticia conatus eius ſua virtute reprimeret: ⁊ queſtiones ipſiusimplicitas explicaret: ius hūani federis litigatoꝝ abuſuſ extingueret⁊ dato libello repudij cōcordia extra mūdi terminos exularet. Iōqꝫlex proditur: ut appetitus noxiusſub iuris regula limitētur: ꝑ quamgenus humanuꝫ ut honeſte viuat:

Regorius. In huius libri pͥncipio ꝗnqꝫ p̄cipue ſūt p̄notanda: videlicet q̄ ſit intētio: q̄ maͣ: q̄ vtilitas: cui ꝑti philo (ſophie ſupponat̉: ꝗs modus agendi: et ꝗs libri titiIntentio dn̄i gregorij in hac pn̄ti ꝯpilatōne fuit diuerſasꝯſtōnes ⁊ decretales epl̓as p̄deceſſoꝝ ſuoꝝ in diuerſa diſperſas volumīa ſeu cōpilatōnes: q̄ difficultateꝫſtudētibus ingerebant: in vnā ꝯpilationē reſecatis ſuꝑfluis ad vtilitatemlegentiū ac ſtudentium reducere: prout in eiuſdē domini gregorij ꝯſtōneeuidentius declarat̉. Materia ī hͦ.oꝑe ſūt ipſe ꝯſtōes⁊ decretales epiſtole ſub ſingulis titulis collocate. Vtiimen.iij. ixlitas eſt ut his lecū⁊ intellectis ſciam2diſcerne̓ int̓ equū⁊ iniquū: et vnicuiEp̄s ſeruꝰqꝫ reddere qd̓ ſuūſeruoꝝ deieſt: ⁊ ī hoc iuſticiaDilectiſ fiꝯſiſtit: ut inſti. d̓ iuadfoctoſti. ⁊ iure. in pͥn. etbꝰ ⁊ ſchoiribꝰ vniuxij. q. ij. cū deuotiſa bo̓nōiſimā. Suppōiturethice .i. morali ſciijgtibictōeꝫentie: ſicut ⁊ alij libri iuris. vn̄ etiā diliſeracit imꝑator: legibꝰ.nr̄is hominū mores intendimꝰ corrigere. C. de ẜis. nup. l. i. Modus agēdi talis eſt:diuidit enī opus ſuū in ꝗnqꝫ ꝑtes. In pͥma ꝑte tractat de ſūma trinitate ⁊ fide catholica ⁊ de ꝯſtōnibus de reſcriptis de iudicibus eteorum officijs. In ſecunda ꝑte tractat de iudicijs ⁊ cooꝑantibꝰ aciudicia. In tertia ꝑte tractat de vita ⁊ honeſtate clericorum ⁊ rebꝰ eorū ⁊ eccleſiaꝝ. In qͣrta de ſponſalibꝰ ⁊ matrimonijs ⁊ impedimentꝭeoꝝ. In ꝗnta de accuſatōibꝰ ⁊ criminibꝰ ⁊ penis eoꝝ. Et ſic termīattractatū ſuū ipſum diuidēs in ꝗnqꝫ ꝑtes ad ſil̓itudinē ꝗnqꝫ ſenſuūcorꝑis: quos ꝗlibet ꝗ iudicat hr̄e debet: alit̓ nō eſt idoneꝰ iudex: ſicenī oīs cōpula ꝯiugalis reſtricta eſt vſqꝫ ad quartū gradū ad ſil̓itudinē quattuor hūoꝝ uel elementorū corꝑis hūani: ut. jͣ. de ꝯſan. etaffi. nō dꝫ. §. ꝓhibitio. dicēs Gregorius ep̄s ſeruꝰ ſeruoꝝ dei ⁊cͣ.b Seruꝰ ſic etiā imꝑator appellat ſe ſeruū. C. de of. pre. p̄tor. aphrice. l. i. circa pͥn. uel dic ꝙ dicit ex hūilitate qꝛ ꝗ maior eſt vr̄m: fiat ſicmīſter vr̄. ix. q. iij. nullus pͥmas. uel ſeruꝰ dr̄: qꝛ ſicut ꝑ ſeruuꝫ acꝗrit̉dn̄o inſti. ꝑ qͣs ꝑſo. nob̓ acꝗ. circa pͥn. ita etiā ꝑ dn̄m papā cuilibeeccl̓ie pōt acꝗri. jͣ. d̓ cēſi. cū inſtātia: ī ꝑticula q̄ deciſa ē de pͥn. jͣ. ut li.pen. eccl̓ia. ij. ſic ꝑ imꝑatorē acꝗrit̉ hoībus: in aūt̓. ꝯſti. q̄ digni. libe.a pa. pote. §. illud quoqꝫ. coll̓. vi. ⁊ noctes ducit inſōnes: ut ſubiectiſub oī ꝗete ꝯſiſtāt: in aut̓. ut iudices ſine quoquo ſuffra. in pͥn. coll̓.ij. ⁊ dicit īꝑator: volūtarios labores appetim: ut ꝗetē alijs p̄paremꝰin aut̓. ut diui. iuſſi. ſubſcrip. habe. glo. queſto. in pͥn. coll̓. viij. ⁊. jͣ. dereſti. ſpo. c. frequens.c Filijs. bn̄dicit filijs: qꝛ ſolūmō pr̄iarchas archiep̄os ⁊ ep̄os fratres appellat: oēs alios filios. jͣ. de cri. fal. qͣꝫ graui.d Bononie ꝯmorantibꝰ: ⁊ ita nō in caſtrꝭ: qm̄ ſi in caſtrꝭ ſtudeāt:bn̄ficia ex pͥuilegio ſibi ꝯceſſa occaſiōe ſtudij hr̄e nō debēt. jͣ. de cle.nō reſi. tue frat̓nitatꝭ. Preterea exquo dicit bononie: nō vr̄ ꝙ alijsmittant̉ alibi ſtudentibꝰ. ⁊ ſic nō tenent̉ reciꝑe hāc ꝯpilatōnem: quialr̄e pape nō extēdunt̉ ad alios qͣꝫ ad eos ꝗbꝰ mittūt̉ uel q̄ ꝯtinent̉īeis: ar. jͣ. de of. dele. p. ⁊. g. ⁊. c. gratū. ⁊. c. cū oliꝫ. Sꝫ nō ē ita: oēs .n.tenent̉ ad obſeruatōeꝫ hꝰ ꝯpilatōis: ſꝫ ꝑꝑ ſtudiū qḋ ē bononie cōius ⁊ gnaͣliꝰ p̄cipue in vtroqꝫ iure: ⁊ ibi qͣſi de oībꝰ ꝑtibꝰ mūdi ſūt ſtudētes: iō potiꝰ bononie dirigunt̉: ⁊ ita oēs tenent̉ hāc ꝯpilatōeꝫ obẜuare: q̄ nec poſſēt nec debēt ſinguloꝝ auribꝰ intimari. xvi. di. qd̓ d̓citis. ⁊. jͣ. de poſ. p̄la. ad hec. ⁊ ꝯſtō pͥncipis poſt duos mēſes a tꝑi

publicatōis oēs aſtringit: in aut̓. ut ſcē noue ꝯſti. circa pͥn. col. v. ⁊. jͣ. de ſen.excommū. nouerit.e Salutē. ꝑ talē ſalutatōeꝫ nō tollit̉ excōicatio: ſi aliꝗ ſcholares uel mgr̄ieſſent excōicati tꝑe publicatōis. jͣ. d̓ ſen. ex. ſi aliqn̄. vbi de hͦ. ber.U Ex alibi appetur imperator. xi. q. iij. iulianus.g Pacific. ꝗ ut pacē doceret venit ī mūdū. xxiij. q..i. niſi bella. regnū tn̄ eiꝰ n̄ē d̓ hͦ mūdo. e. cā. q. iij. §. ih Diſpoſuit .ſ. ꝑ ꝓuidētiā⁊ p̄deſtinatōeꝫ nō nec̄itateqꝛ vaſis ire ⁊cͣ. xxiij. q. iiij.nabuchodonoſor: de pe.di. iiij. §. ſic itaqꝫ ⁊ ī p̄cedeibꝰ ⁊ ſequentibꝰ. §.i Sb̓ditos .i. p̄deſtīatosꝗ ſi ēt peccāt corā dn̄o dicūt̉ peccare: d̓ pe. di. i. ⁊ uenit: ꝗ etiā ſi peccāt: nihilominꝰ ſaluabunt̉: de pe. di.iiij. §. ſic itaqꝫ. Cōtra pͥmūdictum eſt: de pe. di. iiij. §.hanc ſocietatem.k Pudicos .i. caſtos: ſic⁊ imꝑator ſubditos ſuoscaſtitatē ẜuare hortat̉. vnd̓dr̄ caſtitas ſola ē q̄ cū fiducia poſſibilis eſt deo aīaspn̄tare in aut̓. de lenonibꝰ§. ſācimꝰ. coll̓. iij. q̄ ſuaderipōt: īꝑari v̓o nō pōt. xxxijq. i. integritas. vn̄ debemꝰeē pudici: qꝛ īpudic ocl̓usimpudici cordis ē nūciusxxxij. q. v. nec ſolo.l Pacificoſ .i. pacē cuſto.diētes. vn̄ etiā dr̄: btī pacifici: qm̄ filij dei vocabūtur. xxiij. q. i. noli.m Modeſtos .i. tꝑatos qꝛ ꝗlibet dꝫ hr̄e in ſe tꝑantiā: ut ſciat ſeruare miſericordiā ⁊ rigorē: uel ſimul vtrunqꝫ. xlv. di. diſciplina. Ber.n Cupiditas. q̄ eſt radix oīum maloꝝ. xlvij. di. bonoꝝ. in aut̓. ut iudicesſine quoquo ſuffragio. §. cogitatio. coll̓. ij. ⁊ hoc idē innuit̉ de pe. di. ij. §. qꝛradix omnium poſt illum. §. ex premiſſis. Ber.o Prodiga. qꝛ nō ſolum reꝝ: ſꝫ etiā fame ꝗs ꝓdigus eſt: ut hr̄. C. de hisqui pe. no. l. i. jͣ. de ex. p̄la. exceſſus. ⁊ talis crudelis ē: ꝗ famā ſuā negligit.xij. q. i. nolo: ⁊ v̓e: qꝛ oīs etas ab adoleſcētia ꝓna eſt in malū. xij. q. i. om̄isetas: ⁊ oīs creatura ſb̓ vicio ē d̓ pe. d. ij. §. charitas ad fi. ⁊ hūana naͣ quodāmodo labit̉ ad delicta in aut̓. de monachis. §. ſiquis igit̉. coll̓. i. ⁊ ꝓcliuuseſt hoīum curſus ad voluptatē: ⁊ naͣ eſt imitatrix vicioꝝ. xx. q. iij. ꝓcliuꝰ. vn̄claudianʳ: ꝓcliuior vſus in peiora dat̉. ſed in eo qḋ dicit ꝓdiga vr̄ ſibi ꝯͣrialr̄a iſta: qꝛ pͥmo dixit cupiditas: qꝛ ꝗ eſt cupidus nō eſt ꝓdigꝰ. ſic intellige:cupiditas refert̉ quantū ad retentiōem tꝑaliū ꝓdiga quantū ad euacuationem virtutum: qꝛ vnū expellit aliud. xxxij. q. i. cū renunciat̉. Ber.p Litigia. hoc iō dicit: qꝛ humana naͣ ꝓna eſt ad diſſentiendū. jͣ. de ꝯceſ.p̄ben. qꝛ diuerſitatē. ⁊. ff. ad trebel. qꝛ poterat. ⁊ de con. di. iiij. ſicut ī ſacr̄is.⁊. ff. de arbi. itē ſi vnꝰ. §. ulti. ⁊ nouas deproꝑat edere formas. C. de ve. iur̄.enu. l. ij. §. ſꝫ qꝛ diuine: ⁊ naͣ introductū eſt: ut pl̓a ſint negocia qͣꝫ vocabulaff. de p̄ſcrip. ver. naͣlis. vn̄ dicit imꝑator: ꝙ naͣ nouitates quotidie nitit̉ inuenire: ut in aut̓. ꝗbꝰ modis naͣles efficiant̉ legitimi ⁊ ſui. §. ſiꝗs v̓o coll̓. vi. etiō nouis morbis noua ꝯuenit antidota p̄parari. jͣ. de iura. calū. ceteꝝ. ⁊ varia exꝑimēta morboꝝ varia nos cogūt remedia inuēire. l. di. ut ꝯſtitueret̉. ⁊qd̓ medicamēta morb̓ exhibēt: hoc iura negocijs in aut̓. hec ꝯſtō q̄ innouat ꝯſtōnem. in pͥn. col. viij. ⁊ q̄ de nouo emergūt: nouo auxilio indigēt. ff.de int̓. ac. de etate. §. ex cā. ⁊. ff. ut in poſ. leg. l. plane ⁊. ff. de ven. inſpi. l. i. inpͥn. ⁊. jͣ. d̓e of. del̓. inſinuāte ⁊. jͣ. de excep. paſtoral̓. jͣ. de teſt. pnīa. ⁊. c. vltimo.q Iuſticia. que ab alijs v̓tutibꝰ augeri ⁊ ad maius apparere deſiderat: inaut̓. de referendarijs. §. propterea. coll̓. ij.r Libello repudij. quē olim marit̉ꝰ dabat vxori. jͣ. de d̓iuor. gaudemus infi. ⁊. ff. de diuor̄. l. ij. §. in repudijs.s Prodit̉: ut hūana coerceat̉ audacia: ⁊ tuta ſit int̓ īprobos īnocētia. iiij.di. ſcē ſt̓ āt. nā ꝑ legeſ nēo bn̄face̓ cogit̉: ſꝫ male age̓ ꝓhibet̉. xxiij. q. v. ad fid̓t Limitet̉. limes eſt agroꝝ diſcretio: vnde verſus: limes erat poſitus litemv Honeſte viuat ⁊cͣ. hec ſūt tria ut diſcerneret agri. jͣ. de ver. ſig. forus.