De in ītegrū reſti.Primus

2 3

ſucceſſoresª exiſtunt rebus humāisexempta: quondam. g. pater ipſorquaſdam poſſeſſiōes vtriqꝫ cōes yquibuſdam vendidit pro quadampecunie quantitate: ac vt huiuſmodi vēditio robur firmitatis haberet emancipauit eoſdemᶜ ⁊ fecit eoſcontractui conſentire. Quare ſupplicauit vt vel venditionēᵇ eandeꝫmandaremus nūciari nullamᵉ: uelcumᶠ adhuc exiſtant infra tempusᵍad obtinendum beneficium in integrum reſtitutionis indultum: ⁊ infra annum ⁊ diem a tempore contractus ipſis tanquam proximioribus competeret ſuper illa portioneius offerendi emptoribus preciumiuxta municipij paronien̄. conſuetuEdinemʰ approbatam: quod hacteĘnus omiſerunt: dignaremur eis ſuper vtroqꝫ: cum in hoc non modicum leſi noſcātur: ⁊ emptoribꝰ portionis eiuſdem vel eorum ſucceſſoribus precium ſint offerre parati:per idem beneficium ſubuenire.Quocirca mandamus: quatetenus ſi premiſſa inueneritis veritate ſubnixa: vel venditionem predictam quo ad partem ex ſucceſſionematerna ipſos contingentem nullaꝫ nunciare curetis ſi in ea debitaiuris ſolemnitasᶠ eſt omiſſa: vel fiforſitan īteruenerit ⁊ eos leſos eſſe conſtiteritᵏ: tam ſuper ea qͣꝫ ſuper reſidua portione: dumtamenquod offerunt duxerint faciēdum:auctoritate noſtra in ītegrum reſti

tuere ſtudeatis.¶ Dem.¶ Reſtitutio in integrum poſtulanda eſt ab ordinario adminiſtrationem habente vel a delegato abeo ſiue hec cauſa ſit ſpecialuer delegata ſiue incidat ī cauſa generaliterſibi commiſſa. Ab ordinario veroad miniſtrationem non haberti non debet niſi veniat incidenter īcauſa. hoc primo. Arbiter vero decauſa reſtitutionis non cognoſcit:nec poteſt aſſumi in maioribus cauſisAuſa reſtitutiōis in integruꝫcoram iudicibus ordinarijsadminiſtrationem habētibusⁱ: veldelegatis ab eis tractari poterit ⁊finiri: ſiue hoc ipſis delegatisᵐ ſpecialiter demandatum fuerit ſiue cōmiſſo eis negocio contingat incidere huiuſmodi queſtionem. ¶ Delegati vero ab ordinarijs qui adminiſtrationem non habentⁿ: ſꝫ tātūmodo facultatem iudicandi: ſedarbitri de hac cauſa cognoſcere nequeunt: niſi coram eis mota fuerit īcidenterᵈ. ¶ In matrimōialiᵖ quoqꝫ cauſa liberali vel criminali: cummaiores iudices exigat: arbiter nequit aſſumi.¶ Dem.¶ Reſtitutio denegata eccleſie vlterius ſibi nō conceditur niſi ex noua cauſa: reſtituitur tamen ad appellandum a ſentencia denegationis.

.ff. de mino. patri. i. rn̄cedit etiam matri ab inteſtato ſiue ex teſtamēa ¶ Succeſſoresto. C. de bo. ma. l.ero habet vſufructū in cuius poteſtate eſt ꝗ omnem diligentiamrei debet habere. alienare tn̄ rem filij vel donarenon pōt. C. e. ti. l. i. ⁊. ij.¶ Utriqꝫ cōes .ſ. patri⁊ mr̄i quas poſſeſſionesde cōi pecunia emerunt.ſi. jͣ. de dona. inter viruꝫ⁊ vxo. ſignificauit. ſed cōtra videt̉: qꝛ ꝗcꝗd habetvxor totum preſumit̉ eēde bonis mariti. C. d̓ dona. inter virum ⁊ vxo. ſivxoris. ⁊. ff. de dona. inter vi. ⁊ vx. quintus mutius. Illud verū ē quando nō conſtat vnde resille ꝓceſſerūt. ſꝫ hic ꝯſtatut dixi de pecunia communi empte vel vtriqꝫōmuniter legate fuerūtc ¶ Eoſdē. hoc ideo dicit⁊ hoc certum erat.qꝛ dū filiꝰ ē in ptāte patris alienare vl̓ alias diſponere de rebꝰ ſuis nonpōt. nec ager̄ ꝓ his: necei tunc tꝑis currit p̄ſcriptio: ut. C. de bo. ma. l.i. ⁊. C. de anna. ex. l. i.§. vlti. Iōqꝫ emācipauiteos: vt cōſentirēt ⁊ ratahaberēt vaditionē eandquo ad partem maternam in qua debebāt ſuccedere matri.d ¶ Ut vel venditioneꝫquatenus cōtīgebat eod̓ bonis maternis ī aliꝑte qui ad partē pr̄is pͦtebāt reſtitui ad ius offerendi preciū: ⁊ ſic vendtio d̓ bonis maternis teneret petenbāt reſtitui ſmiliter contra eaꝫ.e ¶ Nullā. quaſi factama minore .xxv. an. ſi iuris ſolēnitas non fuit ſernata.i ¶ Uel cum. ſupple ſi iuris ſolēnitas fuit ſeruatag ¶ Tempus .ſ. quattuor annoꝝ. C. de temo. in īte. reſti. l. vlti. ē ⁊ hic arg.in venditione.y vltra quadriēnium non detur reſtitutio. b.b ¶ Conſuetudinem. ꝯſuetudo erat approbata illius loci ꝙ ſi ꝗs rem communem cum alio: vel rem ſuam vendere extraneo. vel alicui magis remoto ꝗpximior ē illi alienanti a tꝑe ꝯͣctus vſqꝫ ad annum ⁊ diē ⁊ poſt pōt offerre precium emptori quod ſoluit pro re illa ⁊ ille tenet̉ recipere precium⁊ reſtituere rem: ⁊ iſti fratres omiſerāt offerre precium. jͣ. annum ⁊ dieꝫ ꝓre patris alienata: cū ip̄i eſſent ꝓximiores. ⁊ ad hoc offerendum petebantreſtitui: ut rem patris rehaberent.i ¶ Debita iuris ſolēnitas. quia ſi habebant curatorem ⁊ eius auctoritasnon interuenit ipſo iure nulla fuit venditio. C. de in integ. reſti. minorumſi curatorem. ⁊ ſi decretum non interuenit: ſiue auctoritas pretoris nontenet uenditio ſeu conſenſus ſubſequens: quia tutor ⁊ curator alienare reꝫminoris ſine auctoritate prętoria non poteſt. C. de predi. mino. ſi. decre.non alienā. l. i. ⁊. ij. ⁊. l. minorem. ⁊. l. ſi quidem. ⁊ in pluribus. ll. ididemSi vero iſti nullum habebant curatorem ⁊ contraxerunt uel conſenſeruntauctoritate pretoris venditioni facte a patre obligantur. ſed ſi leſi ſunt reſtituuntur: ut. l. predicta ſi curatorem. in fi. ⁊ ita ſi ſolēnitas iuris eſt ommiſſa nulla fuit venditio: ⁊ ſic etiam nulla pronunciabitur ſi ſolēnitas ſeruata fuit. ⁊ probauerint ſe leſos reſtituentur tam contra venditionem contingentem ipſos ex ſucceſſione materna ꝙͣ etiam ad ius offerendi in venditione paterna.k ¶ Cōſtiterit. probabūt ergo iſti ie minores leſos: alias non admitterent̉ff. de iureiur. nam poſtea. §. ſi minor. quo ꝓbato reſtituent̉ iā ꝯtra venditionē ꝙͣ ad ius offerendi.Auſa reſtitutionis. Tria ſunt dicta principalia. ſcd̓m ibi delega¶ ti. tertiū ibi: in matrimoniali. ab.l ¶ Habentibus. ſicut ē epiſcopus ptās ⁊ huiuſmodi. ⁊ alij etiaꝫ mi5oordinarij contentioſam iuriſditionem habētes qui preſunt alicui vni

tati ꝗ habent adminiſtrationem cum iuriſditione. ff. de poſtu. l. i. §. vlti. ⁊. C. vbi⁊ apud quos. l. vlti. xi. q. i. de ꝑſona. ff. qd̓ cuiuſqꝫ vniuer. l. vlti. ⁊ alij ēt minoreſordinarij cōtentioſam iuriſditionem habentes.m ¶ Delegatis. ⁊ ſic delegati ab ordinarijs hoc edicto poſſunt cognoſcere de cāreſtitutionis ſiue principaliter mādetur eis ſiue incidenter eis cōtingat q̄ſtio reſtitutionis. ⁊ multo fortius d̓legatus a principe ſicut hoc totuꝫtraditur. C. vbi ⁊ apud quos reſtitutio integ. poſtu. l. vlti. queponit totum tenorem huius decre. ſed videtur ꝙ eſſe non poſſit .ſ. ꝙ ordinariꝰ poſſit alij demādare cognitionem iſtam cūin integrum reſtitutio cauſe cōgnitionē deſiderat. ff. de in īte.reſti. l. iij. ⁊ sͣ. eo. tū ex lr̄is. ⁊. ffde mino. in cauſe. §. cā. ſed queofficio iudicis cauſa cogniexpediunt̉ alteri demādari nōpſit. ff. de of. ꝓcon. nec quicquā.§. niſi decretū. ſol. reſtitutio īītegrū cōpetit iure magiſtratꝰ⁊ tranſit cognitio reſtitutionisſiue ſpecialiter ſiue generalitercōmittatur. C. vbi ⁊ apd̓ quos.l. vlti. ſed ea que competunt iure magiſtratus delegant̉. ff. deoffi. eius cui mā. ē intiſdi. l. i. i.rn̄. ſed ꝯͣdicit lex: qꝛ ea que magis ſunt imperij ꝙͣ iuriſditiōismagiſtratꝰ facere n̄ pōt. ſꝫ reſtituere eſt magis imperij quamiuriſditionis: ergo non permittitur magiſtralibus. ff. ad municip. ea que. ergo multo minꝰpoſſunt delegare. poteſt ſic reſponderi: omnia que competunt iure magiſtratus delegari poſſunt. ſed non omnia quedelegantur ſpecialiter competunt iure magiſtratus: ut ī hocexemplo ⁊ in mero imperio cuius cognitio ſpecialiter demandatur ſi contingit preſidem abeſſe: vt in. l. predicta. ff. de offi.eius cui man. ē iuriſdi. l. i. veldic. poteſt delegari nō cuilibet.ſꝫ magiſtratui municipali. verius eſt ꝙ hodie huiuſmodi cognitio poſſit delegari. ut in. l..C. vbi ⁊ apud quos. l. vlti. ethic. ⁊. l. ea. C. que corrigit̉.n ¶ Habent. ut illi qui dantur a principe ad aliqua officia exercēda. puta vt cognoſcant de appellationibus vel ſententijs. uel etiam de alijs queſtionibus. ſi ꝙuolunt ſe obijcere eorum iuriſditioni poſſunt cognoſcere de in integ. reſtitu. ⁊ dealijs cauſis. ſed neminem compellere poſſunt coram ſe litigare. ⁊ de talibus pōtintellgi. ff. de iudi. l. i. verſi. vel aliam iuriſditionem ⁊c̄. C. de iudi. rem non nouam. uel ut poſſint dare tutores ⁊ curatores vet emancipare. iſti dicuntur ordinarij ſine auminiſtratione a talibus delegati: ⁊ arbitri de reſtitutione cognoſcerenon poſſunt principaliter ſi directe agatur de reſtitutione: quia nec talis iudex ſine adminiſtratione ſi eſſet ad hoc electus a partibus poſſet cōmittere cām reſtitutionis: ſed maiores tantum.Incidenter. principaliter .n. iſti cognoſcere non poſſunt de reſtitutione cumca iſta requirat maiores iudices qui hoc ex officio ſuo faciant. ſi autem īciderit qōreſtitutionis in negocio de quo cōpromiſſuꝫ eſt. uel qd̓ eſt alijs delegatis cōmiſſum pn̄t tunc de reſtitutione cognoſcere. ſic. C. de iudi. quotiens. ⁊. C. d̓ ordi. iudi. l. i. vbi .n. iudex cognoſcit d̓ cā ſtatus incidenter qui alias cognoſcer̄ nō valet.nec dr̄ arbiter tunc facere extra cōpromiſſum: qꝛ huiuſmodi reſtitutio non ē aliacā ſiue negocium ab eo d̓ quo compromiſſum eſt. ſed oritur ex illo ⁊ ei coheret dequo compromiſſum ē: utputa ſi omiſit ꝓbationem arbiter pōt de hoc cognoſcereuel d̓ conſimilibus que incidunt in cauſa.p ¶ In matrimoniali. Cauſe enim matrimoniales per iudices diſcretos debēttractari qui poteſtatem habeant iudicādi. jͣ. de conſangui. ⁊ affi. ex litteris. ⁊ ē expreſſum. sͣ. de tranſac. capi. vlti. vbi de hoc. Iteꝫ cauſa liberalis ⁊ criminalis maiores iudices requirunt. ff. d̓ arbitris non diſtinguemus. §. iulianus. ⁊. §. de liberali. vnde ſumptum eſt hoc argumen. contra. ff. de his qui nota. infa. quid ergo. §. ex compromiſſo. vbi dicitur ꝙ ſnīa arbitri non infamat. vnde videtur ꝙpoſſit compromitti de crimine. quod dicit lex illa quid ergo. §. ex compromiſſonon intelligitur de famoſo delicto: ſed de tali quod nullo modo infamat: ⁊ quianon per omnia ſententia eſt ubi dicitur. hic vero ⁊ in. l. non diſtinguemus intelligitur de famoſo delicto: de quo arbiter aſſummi non poteſt. Item arg. contra. jͣ.de preſum. litteras. ſed ibi non fuit ſimpliciter arbiter. quia retinuit ſibielega-