DI.XI
XXXI
¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ioſeph voluit eam dimittere quaſi aliam ducturꝰ vel ꝓpter aliquā ſuſpitionē ſed ꝓpter timorem reuerentie. vnde ei dicit̉ Math̓. j. Noli timere ⁊cͣ.¶ Ad tertiū dd̓m ꝙ diabolꝰ potuiſſet naturali cognitōne virginitatē mr̄is dei ꝑpendere mr̄imonio nō obſtāte niſi diuina virtute ꝓhibitus eſſet a diligenti exaīatione eoꝝ que circa virginē erant hoc etiā quod de lapidatōe dicit̉. intelligit̉ de lapidatōe infamie vel qꝛ eratde ſtirpe ſacerdotali in qua puellis nō nuptis dep̄henſis in ſtupro lapidatio inferebat̉. vt ptꝫ Leui. xxj. nec obſtat ꝙ beata virgo fuit de ſtirpe dauid qꝛ ſtirps regia ſacerdotali fuit ꝯiūcta. Un̄ beata i vrgo dicit̉ fuiſſe cognata elyſabeth que erat de filiabꝰ aaron. vt patꝫ Lu. j. xp̄setiā neceſſitatis ſolatia refutare nō debuit nec quantūad ſe nec quantū ad matrē. vn̄ ptꝫ qd̓ rōes in littera poſite ſunt cōuenientes.XXXI¶ DI.Oſt hoc de bonis coniugij ⁊cͣ. ¶ Hic querunt̉ quattuor ¶ Primo de numero bonoꝝ mr̄imonij Scd̓ode comꝑatione eorundē. ¶ Tertio vtrū ꝑea actus mr̄imonij excuſet̉. ¶ Quarto vtrū ſine eis actꝰmatrimonij ſemꝑ ſit pctm̄ mortale.D primū ſic ꝓcedit̉ ⁊ videt̉. ꝙ inſufficiēter bona mr̄imonij in lr̄a enumerent̉ eccl̓ia em̄ ꝑfectius ꝯiūgit̉ xp̄o ꝑ charitatē qͣꝫ ꝑ fidē mr̄imouiū ſignificat ꝯiunctionē xp̄i ⁊ eccl̓ie. gͦ interbona mr̄imonij ſic̄ enumerat̉ fides ita et charitas ¶ad mr̄imoniū requirit̉ qd̓ vnus ꝯiugū alteri debitū recdat ſed hoc ꝑtinet ad iuſticiā. gͦ iuſtitia debet poni interbona mr̄imonij ¶ Pͣ. Ad matrimoniū requiritur ꝙ ſitvnum ſed hoc non ꝑtinet ad aliqd̓ triū que hic tanguntur. ergo inſufficienter enūerant̉. ¶ Sed cōtra videt̉ qſuꝑfluant. vna em̄ virtus ſufficit ad vnius actus honſtatē. ergo ſufficit ſola fides ad actū mr̄imonij honeſtādum. ¶ Pͣ. Hec tria bona ad mr̄imoniū ꝑtinent ſꝫ matrimoniū eſt qd̓dā ſacrm̄. ergo alia duo ſub ſacr̄o includūtur ⁊ ſic ſuꝑflue apponunt̉. ¶ ℟º. dd̓m ꝙ mr̄imoniihabet duplicem bonitatem. vna ẜm ꝙ eſt in officium nature. aliā ẜm ꝙ eſt eccl̓ie ſacr̄m pͥmo modo eius bonitasdependet ex duobꝰ .ſ. ex debito fine ad quā ꝑtinet bonūꝓlis. ad ꝓlem em̄ ordinari debꝫ ſicut ad vltimū finē. adip̄m eī finē ꝑtinet cōicatio operū inter virū ⁊ vxorē quāetiā mr̄imonij finē ph̓s ponit ⁊ ex ordinatōe vel bonitate ip̄ius ẜm ſe ad hoc ꝑtinet fides. mr̄imoniū em̄ ꝯſiſtitin mutua obligatiōe que honeſta eſſe nō pōt niſi fidelit̓vtrūqꝫ ſeruet̉ bonitatē vero mr̄imonij ẜm ꝙ eſt eccl̓ie ſacr̄m on̄dit tertiū qd̓ apponit̉ .ſ. ſacr̄m. et ſic pꝫ qd̓ ꝯueniēt̓ponūt̉ tria bona mr̄imonij .ſ. fides ꝓles ⁊ ſacr̄m ¶ Ad. j.ergo dd̓m ꝙ obiectio illa ꝓcedit ex eqͥuocatiōe fidei. nōem̄ accipit̉ hic fides ẜm ꝙ ꝯtra charitatē diuidit̉ ꝓut eſtvirtus theologica ſed ꝓut eſt ꝑs iuſticie ⁊ eſt idem ꝙ fidelitas. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ ad fidē ꝑtīet nō ſolū qd̓ neuterꝯiugū alteri cōmiſceat̉ ſed etiā qd̓ vnꝰ alteri debitū reddat vtrunqꝫ em̄ eſt iuſticie. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ vnitas illaquā obiectio tāgit ꝑtinex ad fidē vel etiā ad ſacrm̄ qꝛ nōſolū indiuiſibilitas ſed etiaꝫ vnitas cōpetit mr̄imonioin quo eſt ſignū ꝯiunctōis xp̄i ⁊ eccl̓ie. ¶ Ad. iiij. dd̓. ꝙita vnus actꝰ īterdū ab vna virtute nō ſufficiēter honeſtat̉ qͣꝫtum ad oīa que in ip̄o ſunt ſed qͣꝫtum ad vnū tm̄ſicut actus chaſtitatis honeſtat̉ quātū ad debitū modūꝑ tꝑantiā quantū ad vltimū fine ꝑ charitatē. et ſil̓r actꝰmr̄imonij indiget diuerſis hōeſtatibꝰ qͣꝫtū ad diuerſaAd. v. dd̓m ꝙ ſacr̄m hoc nō dicit̉ ip̄m mr̄imoniū ſedinſeꝑabilitas eiꝰ q̄ mr̄imōio ꝯpetit ex ſua ſignificatōe qͣ
ſignificat ꝯiūctionē xp̄i ⁊ eccl̓ie. vl̓ dd̓m ꝙ qͣꝫuis mr̄imoniū ſit ſit ſacr̄m cuꝫ ab alio habet qd̓ ſit ſacr̄m. ⁊ ab alioqd̓ ſit ī officiū nature ⁊ ꝓpte̓ hoc diuerſa bōa matrimonio attribuunt̉.O ſcd̓m ſic ꝓcedit̉ ⁊ videt̉ ꝙ ſacr̄m nō ſit principalius inter cetera mr̄imonij bona. finis eīoptimū eſt in vnoquoqꝫ. ſed ꝓles eſt finis matrimonij. gͦ bonū ꝓlis inter cetera eſt pͥncipalius. ¶ Pͣ. Gratia ⁊ virtutes digniores ſunt ſacr̄is. qꝛſacr̄a ꝓpter gr̄am ſunt inſtituta. ſed fides eſt virtus gͦ eſtprincipaliꝰ bonū qͣꝫ ſacr̄m. ¶ Pͣ. Ad ſacr̄m ꝑtinet indiuiſibilitas mr̄imonij vt in lr̄a dicit̉ ſed aliqn̄ eſt mr̄imoniū qd̓ nō habet inſeꝑabilitatē ſicut cum aliqͥs poſt cōtractū mr̄imoniū ꝑ ꝟba depn̄ti ante carnalē copulā religionē intrat. ergo ſacr̄m nō eſt pͥncipaliꝰ ceteris bonismr̄imonij. ¶ Sed ꝯtra illud qd̓ ponit̉ in diffinitiōe alicuius ſubiecti eſt maxime eſſentiale. ſed in diuino q̄ adſacrm̄ ꝑtinet ponit̉ in diffinitōe mr̄imonij vt ſupra patuit ergo ⁊ ſacr̄m eſt p̄cipuū inter mr̄imonij bona. ¶ PͣEph̓e. v. dicit̉ ſacr̄m hoc magnū eſt ego aūt dico in xp̄o⁊ eccl̓ia hoc magnū eſt ergo potiſſimū in mr̄imonio qd̓xp̄i ⁊ eccl̓ie ꝯiunctionē figurat ſed hoc ꝑtinet ad bonuꝫſacr̄i. ergo inter bona mr̄imonij p̄cipuū eſt ſacr̄m ¶ ℟dd̓m ꝙ iſta bona mr̄imonij dupliciter poſſūt ꝯſiderarivno mō ẜm ſe. alio mō in ſuis principijs. primo mō ſacramētū eſt printipaliꝰ inter cetera mr̄imonij bonatūrōne dignitatis cum ꝑtineat ad gr̄e ſignificatōnē. Aliaduo ad nature officiū tum etiā rōne ꝓpinquitatis namindiuiſibilitas quā ſacr̄m imꝑtat ꝑtinet ad ip̄am eēntiam mr̄imonij. fides autē ⁊ ꝓles ſunt magis mr̄imonioꝓpinqua ſiue eſſentialia. cum .ſ. ꝓles accipit̉ ꝓ intentōeꝓlis ⁊ fides ꝓ debito ſeruandi fidē. hec em̄ ꝯſequent̉ matrimoniū. ẜm quēlibet ſui ſtatū ſꝫ terminū ꝯſequit̉ ip̄mẜm ꝙ eſt eccīe ſacr̄m ¶ Ad. j. gͦ dd̓m ꝙ finis mr̄imonij ēꝓles ẜm ꝙ ordinat̉ in officiū nature. hꝫ aūt mr̄imoniūſuꝑ hͦ aliā digniorē ꝯditionē qͣꝫ exprimit ſacr̄m. ⁊ iō nōoꝑtet ꝙ ꝓles ſit potiſſimuꝫ qͣꝫtum ad dignitatē nec etiārōe ꝓximitatis qꝛ finis ⁊ ſi ſit primū in intentōe executōe tn̄ eſt vltimū ⁊ remotū ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ obiectō illaꝓcedit de gr̄a ⁊ ꝟtutibꝰ que ſunt ſacr̄i effectꝰ fides aūt dequā nūc hic loqͥmur nō eſt hm̄oi ſed eſt vna de ꝯditōibꝰſacr̄i ¶ Ad. iij. ꝙ diſſolutio mr̄imonij ꝑ mortē ſpūalē vl̓corꝑalē nō repugnat mr̄imonij indiuiſibilitati. qꝛ vinculū mr̄imonij eſt ſolū in vita preſenti.D tertiū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ ꝑ hm̄oi bōa actꝰmr̄imonij nō excuſet̉. ſicut em̄ in actu generatiue eſt delectatio ita ī actu nutritiue. ſed actꝰnutritiue nō indiget alia honeſtate gͦ nec actꝰ(generatiue qͥ eſt actꝰ mr̄imonij. ¶ Pͣ. Una indebita circūſtātia totū actū viciat quecūqꝫ honeſte ꝯditōes apponant̉. ſed hec bona nō poſſut īpedire qͥn in actu mr̄imonij ſit aliqͣ indebita circūſtantia qꝛ eſt ibi delectatio immoderata q̄ verecūdiā cauſat ⁊ ſil̓r rōnis ligamentū vtin illo actu intelligere n̄ poſſit ẜm ph̓m nec ſpū ꝓpheticotangi ẜm Hieroni. ergo actus mr̄imonij ꝑ hmoi bonanō excuſant̉. ¶ Pͣ. Si iſtis bonis actꝰ mr̄imonij excuſaret̉ ſꝑ ſine iſtis eſſet pctm̄. hoc aūt videt̉ falſuꝫ ſicut cūqͥs ad vxorē accedat ſolū inſtinctu nature vel ad fornicationē vitandā vel ad ſanitatē corꝑis ꝯſeruandā nullum videt̉ eſſe pctm̄ gͦ bonis p̄dictis actꝰ mr̄imonij nōexcuſat̉. Sꝫ ꝯͣ vbicūqꝫ eſt indulgētia ibi ē nccͣia aliqͣ excuſatōis rō ſꝫ poſt pctm̄ mr̄imoniū ꝯcedit̉ ẜm īdulgētiāvt pꝫ. j. ad Cor̄. vij. gͦ oꝑtꝫ qd̓ ꝑ aliqͣ bona excuſet̉. ¶ Pͣactus mr̄ionial̓ a fornicatōe nō differt niſi ꝑ hm̄oī bōacū ergo in fornicatōe ſit culpa. nō aūt in cōcubitu ꝯiugali videtur ꝙ actus mr̄imonij per hm̄oi bona excuſet̉