Druckschrift 
Scripta ad Hanibaldum episcopum super quattuor libros Sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

DI.EPe

sͣ 5 o p. x xt ℟º. dicendū ꝙ de matrimonio loqui poſſumus dupliciter. vno modo quantū ad conſcientiā et ſic carnalis copl̓a ſpōſalibꝰ ſuꝑueniēs mr̄imoniū nō cōplet ſi interior ꝯſenſus nō aſſit. videt̉ autem adeſſe ẜm aliquosex vi p̄cedentis ꝓmiſſionis ſi expreſſe ꝯtrariū nō intendat. alio modo ẜm iudiciū eccl̓ie que iudicat ẜm ea queapparēt. ⁊ ideo cū nullū ſignū poſſit eſſe euidentiꝰ interioris ꝯſenſus ī mr̄imoniū qͣꝫ carnal̓ copula ſpōſalibꝰſuꝑueniēs idcirco eccl̓ia iudicat ibi mr̄imoniū eſſe niſialiqͣ euidenter apꝑeant ꝑ q̄ exp̄ſſe ꝯtrariū ꝓbari poſſit. Ad primū ergo dd̓m ꝙ quecūqꝫ ſigna exterius oſtendantur dummō ꝯſenſus īterior deſit nō fit mr̄imoniūetiā ſi verba depn̄ti exprimant̉ quantū ad ꝯſcientiā lꝫ fiat ẜm iudiciū eccl̓ie. Ad ſcd̓m dd̓m. ꝙ ſponſa in talicaſu ſponſū admittes excuſat̉ a pctō cum p̄ſumere debeat qd̓ intentōe mr̄imonij ꝯſumandi eam accedat niſi ꝯtraria ſigna apꝑeant de quolibet em̄ p̄ſumenduꝫ eſtbonū niſi conſtet deꝯtrario ſed ſpōſus nō excuſat̉ a peccato fornicatiōis ⁊ fraudis. Ad. tertiū dd̓m ꝙ in talicaſu ſponſus tenet̉ eam ducere in vxoreꝫ anteqͣꝫ aliamducat ſed ſi aliā iam duxerit factus eſt iam impotēs adſoluendū hoc ad qd̓ tenebat̉. vn̄ debet aliter ſatiſfacere.G quartū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ ꝑ verba de preſenti ꝯſenſus in occulto mr̄imoniū nō faciatmr̄imoniū eſt qd̓dā ſacrm̄ ſed ſacr̄a ꝑtinēt addiſpenſationē miniſtroꝝ eccl̓ie. ergo mr̄imoniū nō pōt ꝑfici in occulto ſine ꝯſciētia miniſtroꝝ eccīe Pͣ. Prohibitio eccleſie impedit mr̄imoniū ꝯtrahendum ⁊ dirimit ꝯtractuꝫ ſicut ptꝫ in illis qui ꝯtrahūt inſcd̓o gradu cōtra eccleſie ꝓhibitionē ſed eccl̓ia ꝓhibuitclamdeſtina mr̄imonia. ergo ſi ꝯtrahunt̉ ſunt dirimenda et ſic nō eſt verum mr̄imoniū. Pͣ. Ille qui nō eſtſui iuris nō pōt ſe tradere in ptātem alterius abſqꝫ conſenſu eius ſub cuius ptāte eſt ſed puella ſub ptāte pr̄isexiſtens nō eſt ſui iuris. ergo abſqꝫ ꝯſenſu pr̄is non pōtalicui mr̄imoniū ꝯtrahendo tradere in occulto ſui corꝑis ptāte. Sed ꝯtra baptiſmus eſt dignius ſacrm̄ ꝙͣmatrimoniū. ſed ſeruata forma ⁊ mr̄imoniū ſacr̄i etiain occulto aliquis baptiſmū ſuſcipit ergo multomagismatrimoniū Pͣ. Ea que nō ſunt de eſſentia rei ſb̓amrei nō variant ſed publicū ⁊ occultū nō ꝑtinēt ad ſb̓ammr̄imonij ſed magis ad noticiā hoīm alioꝝ. gͦ ꝑ hoc qd̓fit ī occulto nihilominꝰ veꝝ ē mr̄imo niū ℟º. dicēdiꝙ ſicut in ſacr̄o baptiſmi ſi omittant̉ ea que ad ſolennitatē ſacr̄i ꝑtinēt ⁊ nō ſint de eſſentia eiꝰ. verū ē ſacrm̄ qͣuis omittens peccet niſi ſit cā legittima ita eſt de matrmonio. nā de eēntia mr̄imonij ſt̓ ꝑſone legittime ad cōtrahendū quaſi materia ⁊ ꝯſenſus ꝑ verba de p̄ſenti expreſſus quaſi forma. alia ꝟo ſunt de ſolēnitate ſacr̄i. vr̄cum deſunt in mr̄imonio clamdeſtino ꝟitatē mr̄imonij nō tollūt licet ꝯtrahentes peccent niſi habeāt excuſationē legittima Adprimū ergo dd̓m ꝙ ī alijs ſacramentis id qd̓ eſt ex ꝑte miniſtroꝝ eſt de eſſentia ſacr̄i nōautē in matrimonio ſꝫ ſolū de ſolennitate. qꝛ matrimoniū ordinat̉ ad carnalē ml̓tiplicatōꝫ ⁊ naturalē. vn̄ abſqꝫ miniſtris eccleſie pōt fieri matrimoniū nō autē aliaſacra Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ matrimonia clamdeſtina ꝑ eccleſiaꝫ ꝓhibent̉ ꝓpter ꝑicula q̄ inde venire ſolent ꝓpterhoc qd̓ habent ſpeciēturpitudinis nō aūt ꝓhibitio eceleſie facit qd̓ māifeſtatio matrimonij ſit de efficatia ſacramēti qd̓ tn̄ facit in gradibꝰ cognatōis ⁊ iō nō eſt ſil̓i Ad tertiū dd̓m ꝙ puella qͣꝫuis ſit in ptāte pr̄is in rebus ciuilibꝰ ⁊ domeſticis tn̄ in hijs que ad ꝓpriā ꝑſonaꝑtinēt eſt ſui virtus cū ſit libera nō ancilla. ⁊ iō pōt abſqꝫ ꝯſenſu ꝑentū in religionē intrare ⁊ matrimoniū contrahere.

DI.XXIXPortet autē conſenſum cōiugalē ⁊cͣ. Circa hanc diſ. et ſequentē querunt̉ qͣttuor. Primo vtrūcoactio ꝯſenſus impediat̉ matrimoniū Scd̓o vtrū error. Tertio vtꝝ turpis cā Quartovtrum inter beatā virginē ⁊ ioſeph veruꝫ matrimoniūfuerit.D primū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ coactio cōſenſum matrimoniū nō impediat ꝯſenſus em̄ ēli. ar. qd̓ cogi nō poteſt. ergo coactio ꝯſenſusnon pōt matrimoniū impedire Pͣ. Si aliqua coacto impedit matrimoniū nō niſi illa que poteſtcadere in ꝯſtantē virū. ſed nulla coactio vl̓ metus eſt talis qꝛ fortes nec etiaꝫ morte coguntur cuius ꝑiculis ſoexponūt vt pꝫ ꝑ ph̓m ī. iij. ethi. gͦ coactio ꝯſēſus mr̄imoniū nō īpedit Pͣ. Coactio ꝯſenſus nō pōt abſolute eēſed ſub ꝯditione puta ſi dicat̉. ſi nō ꝯſentias te interficiam ſed in tali coactōe plus eſt de volūtario qͣꝫ de inuoluntario vt ph̓s di. in. iij. Ethi. gͦ videt̉ ꝙ ꝑ hmoi coactōnem matrimoniū nō impediat̉ ⁊ p̄cipue quantū ad euꝫqui coactionē inducit qui omnino voluntarius videt̉.S. Non ſolū ꝑ violentiā aliquis cogit̉ ſed etiā ꝑ preceptū aliquis pōt cogi ad matrimoniū ꝯtrahendū ⁊ tn̄verū eſt matrimoniū. filij em̄ tenent̉ ꝑ om̄ia parentibꝰobedire. vt ptꝫ Col. iij. vn̄ ꝑentes ꝓ filijs futura matrimonia ſub iuramēto ꝑmittunt. ergo coactio matrimonium non impedit Sed cōtra eſt qd̓ decretalis dicitqd̓ vbi conſenſus cōmunis requirit̉ coactiōis materiarepellat̉ in matrimonio autē requirit̉: vt ex dictis patetergo coactio matrimoniū impedit. Pͣ. Nullus ꝑ coactionem ius acquirit in re alterius. ſed ꝑ matrimoniuꝫvnius ꝯiugū ius acquirit̉ in corꝑe alteriꝰ. ergo coactiomatrimonij impedit. ℟º dd̓m ꝙ duplex eſt coactio.vna abſoluta ⁊ ſimplex. qn̄ .ſ. ille qͥ vim patit̉ nihil agitſed ſolū patitur vt cum vnus ab alio impellit̉ ⁊ hec coactio nō cadit in voluntatē vn̄ de hac nunc nō loquimurſic em̄ ꝯſenſus qui eſt actus volūtatis coactus eſſe nonpōt. Alia eſt coactio cōditionata vel mixta quādo .ſ. vtaliquis vitet qd̓ eſt magis contra voluntatē facit id qd̓eſt minus contrariū volūtati. ſicut cum naute ꝓijciuntmerces ī mariˡne ſubmergant̉ ⁊ hec coactio in volūtatēcadit. quādo .ſ. ꝓpter timorē ꝑiculi imminētis aliquiseligit hoc qd̓ eſt volūtati ſimpliciter ꝯtrarium. conſenſus autē ſic coactus ſi ſit talis coactio que in conſtantēvirū cadere poſſit matrimoniū impedit alias non. vnde talis coactio tollit ꝑpetuitatē ꝯtractus qꝛ competitcoacto ẜm iura reſtitutio in integrū. vnde matrimonium impedit̉ quādo de ſui rōne ꝑpetuitatē habet etiā ſiinterior ꝯſenſus affuit extortus ꝑ coactōnē nō ſolū hicſed etiā verba ꝯſenſum exprimētia modo ſimili ſint extorta. Ad primū ptꝫ reſponſio ex dictis. Ad ſcd̓mdicendū ꝙ nullus metus cadit in conſtante virū vt faciat eum in pctm̄ ꝯſentire tam̄ ꝑ metū poteſt induci adſuſtinendū aliqua alia minora damna. ⁊ hec ſunt precipue que in hoc verſu ꝯtinent̉. Stupri ſiue ſtatus ꝟbisatqꝫ necis. hic ponit̉ ſtatus ꝓ ꝯditōe ſeruili. alia vero incōmoda nō reputant̉ tāti ꝙ ꝯſtantē virū moueāt ad aliquid magnū faciēdū. Ad tertiū dd̓m ꝙ ad matrimonium nō ſufficit qd̓cūqꝫ volūtariū ſed requirit̉ voluntarium completū ꝓpter eius ꝑpetuitatē ⁊ ideo ꝑ admixtionem violētie impedit̉ nec poteſt eſſe ꝙ ſit matrimoniūex ꝑte vna ⁊ nō ex alia qꝛ matrimoniū in quadā religione conſiſtit que requirit duo extrema. Ad quartumdicendū ꝙ filius vel filia non ſeruilis ſꝫ libere ꝯditōis