DI.XXVII
in cā mr̄imonij ip̄a mr̄imonialis ꝯiunctio q̄ eſt effectusmr̄imonij deſignet̉. hoc aūt fit ꝑ ꝯſenſum ꝑ v̓ba de pn̄texp̄ſſuꝫ. vn̄ talis ꝯſenſus eſt cā mr̄imonij. ¶ Ad. j. gͦ dd̓ꝙ mr̄imoniū nō habet īmobilitatē ex p̄dicto ꝯſenſu queſt cā ꝓxima ſed ex diuina inſtitutōe q̄ eſt cā pͥma. ¶ Adſcd̓m dd̓m eſt ꝙ ſicut in alijs ſacr̄is requirit̉ intētio itaet in iſto. vn̄ ſicut aliqͥs exteriꝰ baptiſatꝰ nō reciꝑet ſi intentio deeſſet ita nec matrimoniū ꝯͣhit qͥ ꝟba ꝓfert ſedꝯſenſum interiorē nō habꝫ ſed p̄ſumendū ⁊ iudicandūeſt de hijs q̄ exterius apꝑent cū de interiori nō ꝯſtat ſimiliter ꝯſenſus ſine exp̄ſſione ꝟboꝝ mr̄imoniū nō facitqꝛ obligatio hoī fienda ſignū exteriꝰ requirit. qꝛ ſignuꝫvel ꝟba vl̓ quicūqꝫ nutus quibꝰ ꝯſenſus exprimit̉ vt inmutis ⁊ ſe nō intelligentibꝰ ⁊ ſic etiā in puella ꝟecundaeſt ſignū ꝯſenſus. qn̄ vbis ꝑentū nō ꝯͣdicit ⁊ ſi ip̄a nō exprimat qꝛ qͥ tacet ꝯſentire videt̉ ⁊c̄. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ verba de futuro nō ſignificāt mr̄imoniū ſed ꝓmiſſione matrimonij. ⁊ iō nō ſufficient̓ mr̄imonij cā. ⁊ ſil̓r eſt ī alijsobligatōibꝰ. hō actual̓r nō tradit aliqͥd in alteriꝰ ptāteꝫhoīs vel dei. ¶ Ad. iiij. dd̓m ꝙ ꝯiunctio mr̄imonij durat vſqꝫ ad mortē. ⁊ iō ſicut mr̄imoniū ꝑ carnalē cōpulā ꝯſumatū ē ꝑ mortē corꝑalē finit̉. vt pꝫ Ro. vij. ita matrimoniū qͣꝫdiu eſt in ſola ſpūali ꝯiūctōe ꝯſiſtēs tollit̉ ꝑmortē ſpūalē .ſ. ꝑ religionis ingreſſum.D tertiū ſic ꝓcedit̉ ⁊ videt̉. ꝙ ꝓmiſſio futuraꝫnuptiarū ꝯuenienter ſpōſalia nō dicant̉. qͥcūqꝫ em̄ ꝓmittit aliqͥd debꝫ cōpelli ad ſoluendūſed illi qui ſponſalia cōtrahūt nō cōpellunt̉ ꝑeccleſiā ad mr̄imoniū complendū. gͦ ſpōſalia nō ſunt ꝓmiſſio futurarū nuptiaꝝ. ¶ Pͣ Promiſſio nō eſt firmaque fit ante annos diſcretōis ſed ſponſalia ante annosdiſcretōis ꝯtrahunt̉ .ſ. in ſeptēnio. gͦ idem qd̓ pͥus ¶ PAliquis dicit̉ ſponſus ex p̄ſentibꝰ nuptijs vt in lr̄a diciſed ſponſalia a ſponſo dicunt̉. gͦ ſponſalia nō ſunt ꝓmiſſio futurarū nuptiarū. ¶ Pͣ. Ad fidelitatē hoīs ꝑtinetvt factā ꝓmiſſionē ſeruet ſed ſponſalia dirimi poſſunt.ergo ſponſalia non ſunt ꝓmiſſio futurarū nuptiarū.¶ ℟º. dd̓m ꝙ ſicut dicit Augꝰ. in. viij. ꝯfeſ. iō inſtitutūeſt vt pacte ſponſe nō tradant̉ ſtatim ne vilē hēat maritus datamqͣꝫ nō ſuſpirauit ſponſus dilatā. ad ꝓuo candum ergo amore inter mr̄imonio iunctos ꝓmiſſio futuri mr̄imonij p̄cedit nō de neceſſitate mr̄imonij. ſꝫ deꝯgruitate ⁊ hec ꝓmiſſio ſpōſalicia noīat̉ a ſpondēdo vtIſid̓. dicit. fit autē iſta ꝓmiſſio qn̄qꝫ abſolutē qn̄qꝫ ſubꝯditōe. abſolute quatuor modis Primo nuda ꝓmiſſione ꝑ verba de fututo vt cum dicit̉. accipiā te in meā. Secundo datis arris ſponſalitijs vt pecunia vl̓ aliqͥd huiuſmōi. Tertio ānuli ſub arratōe. Quarto interueniente iuramēto. Sub ꝯditiōe aūt fit tribꝰ modis. vno mōꝯditio eſt honeſta vt cum dicit̉ accipiā te ſi ꝑentibꝰ placet ⁊ tunc ſtante ꝯditiōe ſtat ꝓmiſſio ⁊ nō ſtante nō ſtatſcd̓o qn̄ ꝯditio eſt ꝯtraria bonis matrimonij vt ſi dicataccipia te ſi venena ſterilitatis ꝓcures ⁊ tunc ſponſalianon contrahunt̉. tertio quādo ꝯditio appoſita eſt inhoneſta non tamen ꝯtraria bonis matrimonij. vt ſi dicataccipiā te ſi furtis meis ꝯſenties ⁊ ſtat tunc ꝓmiſſio ſedtollenda eſt cōditio. ¶ Ad primū ergo dicendū ꝙ ideoeccleſia in foro ꝯtentioſo non compellit ſponſalia contrahētes ad matrimoniū. quia matrimonia coacta cōſueuerunt malos exitus habere. nihilominus tamenex tali ꝓmiſſione obligat̉ homo quo ad deuꝫ et peccat ſinon ſoluet ꝓmiſſum. ¶ Ad ſcd̓m dicendū ꝙ in fine primi ſeptennij diſcretio ratōnis incipit vigere ⁊ precipuequantū ad ea ad que nat̉a inclinat ſicut eſt matrimonium. ⁊ ideo ꝯuenienter hoc tempus ſtatutū eſt ſponſa
libus contrahēdis. ante vero nō tenent niſi ꝓpter ꝓpinquitatē ad tempus predictū que eſt ẜm conditionē contrahentium determinandū ꝓut in quibuſdā rationisvſus magis qͣꝫ in alijs accelerat̉. quia vero ratio nōduꝫeſt firmata ideo hoc tempus nōdum eſt aptum ꝑpetuovinculo vel matrimonij vel profeſſionis religionis.¶ Ad tertiū dicendū. ꝙ ſponſalia ſemꝑ dicunt̉ a ſpondendo. ſpondet̉ autem quandoqꝫ ipſum matrimoniūet hoc per ꝓmiſſionē futurarū nuptiarum ⁊ ſic non loquimur de ſponſalibꝰ. quandoqꝫ vero actus matrimonij ⁊ ſic ab ip̄o matrimonio ꝯtracto aliqͥs dicit̉ ſpōſus.¶ Ad. iiij. dd̓ ꝙ ſpōſalia dirimūt̉ in. viij. caſibꝰ quoruꝫprimꝰ eſt cū alter intrat religionē. Secundꝰ eſt cū alt̓ad lōginqͣꝫ patriā ſe trāſfert. Tertius ē cū aliquis gͣueꝫinfirmitate incurrit q̄ mr̄imoniū redderet onero ſū vtleprā vl̓ ꝑaliſiꝫ vl̓ aliqͥd huiuſmōi. Quartꝰ qn̄ interueītaffinitas vt ſi ſponſus ꝯſāguineā ſpōſe cognoſcat. Quītus eſt ꝙ mutuo ſe abſoluūt. Sextꝰ ē qn̄ alter in fornicationē labit̉. Septimꝰ ē ꝓpt̓ defectū etatis quia tuncnec vere ſpōſalſa ſunt. Octauꝰ qn̄ alter ꝯtrahit cū aliaꝑ verba de p̄ſēti. In pͥmo aūt ⁊ vltimo caſu ipſo factodirimūtur ſpōſalia in alijs vero iudiciū eccleſie reqͥrit̉nec tamē ſeqͥt̉ ꝙ fides ꝓmiſſiōis frāgat̉ qn̄ ſpōſalia dirimūt̉ ⁊ ſi hͦ aliquādo ꝯtingat. nā ꝓmiſſio intelligiturhabere pias ꝯditiōes implicitas ꝑ qͣs iuſta īpedimētaexcludantur.O. iiij. ſic ꝓcedit̉ ⁊ videt̉ ꝙ bigamia irregularitatem non cauſet. Aut em̄ cauſat̉ ratione ſacramēti aut ratiōe copule carnal̓ ſed nō pͥmomō qꝛ ſic cum aliquis ꝯtraxiſſet cū vna ꝑ verbade p̄ſēti ⁊ ea mortua ante carnalē copulā duceret aliam fieret irregularis. qd̓ eſt contra decretalē. ſimiliternec ſcd̓o. qꝛ eadem ratione qui plures ꝑ fornicationēcognoſceret irregularis eſſet qd̓ ē falſū gͦ bigamia nullomodo cauſat irregularitatē. ¶ P. Defectus ꝓprius magis impedit a ꝑceptiōe ſacramēti qͣꝫ defectus alienus.ſed defectus virginitatis in viro nō impedit eū a ꝑceptione ordinis gͦ multominus ſi corruptā ducat in vxorem a quo bigamus iudicatur. ¶ Pͣ. Inter omnes defectus hominis maximus eſt defectus peccati. ſed baptiſmus tollit omnia peccata gͦ ml̓tomagis tollit irregularitatē ⁊ ſic ſaltim poſt baptiſmū bigamꝰ ante baptiſmū nō eſt irregularis. ¶ Contra eſt qd̓ dicitur pͥmaad thymotheū tertio. Oportet epiſcopū vnius vxorisvirū eſſe. nomīe autem epiſcopi ibi ſacerdos intelligit̉ergo bigamia impedit a ꝑceptione ordinis ſacerdotal̓⁊ ſic irregularitatem cauſat. ¶ Pͣ. Decretalis dicit cuꝫclericis qui in qͣꝫtum in ipſis fuit ſecundas mulieres ſibi matrimonialiter coniunxerunt tanqͣꝫ cum bigamnisnon licent diſpenſare. ergo bigamia cauſat irregularitatem indiſpenſabilē. ¶ ℟º. Dicendū ꝙ per ſacramentum ordinis aliquis fit ſacrōrū diſpenſator. vnde nullum defectum in ſacramentis pati deber. bigamus autem patitur defectum in ſacramento matrimonij. nonenim ſignificatur vnitas chriſti ⁊ eccleſie. ⁊ ideo per bigamiam aliquis redditur ineptus ad ordinis ſacramētum ⁊ hec indiſpoſitio irregularitas nominat̉. hec autem bigamia irregularitatem cauſat quattuor modis.Primus eſt cū quis habet ſucceſſiue plures vxores deiure. Secundus cum ſimul habet plures. vnam de iure aliam de facto Tertius eſt cum ſucceſſiue habet plures per modū eundē. in hijs duobꝰ modis qͣꝫuis nō ſitſacramentū ē tamē quedā ſacramēti ſimilitudo. Quartus eſt cū aliquis viduā ducit in vxorē. ¶ Ad̓. j. gͦ dicendum ꝙ de ratiōe vtriuſqꝫ ſimul bigamia irregularita-
O 4