LI.FF
O quartū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ carnalis copula nō poſſit eē ſine pctō Nihil em̄ habet indulgentia niſi pctm̄ ſꝫ carnal̓ copula etiā in matrimonio indulgentia indiget. vn̄ dicit̉ .j. adCor̄. vij. Ego vobis parco. ergo carnalis copula etiā inmr̄imonio nō ē ſine pctō. ¶ Pͣ. Pctm̄ ex pctō origīalicauſat̉ ſed libido que eſt in carnali copula cauſat pctm̄originale etiā in pueris qui ex mr̄imonio naſcūt̉ ꝓpterſui feruorē. ergo ip̄a eſt pctm̄ ⁊ p̄cipue cū ſuꝑfluitas paſſionū ſine vitio nō ſit. ¶ Pͣ. Nihil impedit a rebꝰ diuinis niſi pctm̄. ẜm illud Eſa. lix. Pct̄a nr̄a diuiſerūt inter nos ⁊ deū noſtrū. ſed carnalis copula eſt hmoi. vnd̓Exo. xix. Precipit̉ ppl̓o qͥ debebat deū videre qd̓ nō accederent ad vxores. ergo carnalis copula nō eſt ſine pecato ¶ Sꝫ ꝯͣ pctm̄ ſub p̄cepto nō cadit. ſed carnal̓ copl̓acadit ſub p̄cepto. vt pꝫ ad. j. cor̄. vij. vxori vir debitū reddat. ergo nō eſt pctm̄. ¶ Pͣ. Si cauſa eſt bona ⁊ effectꝰbonus ſed carnalis copula eſt effectꝰ mr̄imonij. gͦ cū matrimoniū ſit bonū vtpote a deo inſtitutū. vider ꝙ carnalis copula ſit bona. ⁊ ſic ptꝫ eſſe ſine pctō. ¶ ℟º. dd̓ꝫꝙ carnalis copula in mr̄imonio iunctoꝝ pōt ꝯſiderariquantū ad tria. primo quantū ad naturā que ꝑ eam ꝓpagat̉ ⁊ ad eam inclinat ⁊ ſic cōſtat qd̓ eſt bona niſi ẜmmanicheos ponat̉ natura corꝑalis eē mala. qͦꝝ eſt errorqͥ in lr̄a ponit̉. Alio mō pōt ꝯſiderari quantū ad ꝯcupiſcentiā ex pctō relictā ex qua quandā feditatē ⁊ turpitudinē habꝫ. Tertio modo pōt ꝯſiderari quantū ad gr̄aꝫꝓut mr̄imoniū eſt ſacrm̄ ⁊ ſic iterū ꝯſtat qd̓ eſt bona. ſiergo dd̓m eſt ꝙ in carnali copula ſi mouet principaliternat̉a tm̄ bona eſt ſed nō meritoria. vt ptꝫ in his que gr̄acaret qn̄ ꝓpter ꝓlem cōmiſcent̉. ſi vero mouet principaliter gr̄a ſic etiā eſt meritoria. eſt em̄ actus religionis cūquis ad vxorē accedat ꝓpter ꝓlē generandā ad cultū deivel iuſticie cum quis vxorē cognoſcit vt debitū reddat.ſi vero ꝯcupiſcentia principaliter moueat ſemꝑ eſt pctm̄ſed qn̄qꝫ veniale. qn̄ .ſ. non fertur vltra limites mr̄imonij cum .ſ. quis ꝯſentit vxori cōmiſceri ꝓpter delectationem non autē ſi nō eſſet vxor. quandoqꝫ vero mortale ſiconcupiſcētia feratur vltra limites matrimonij. vt accedens ad vxorē intendēs delectari cum ea etiam ſi vxonō eēt. ¶ Ad. j. gͦ dd̓ ꝙ de carnali copula ẜm ꝙ ad ip̄aꝫmouet libido infra limites matrimonij conſiſtens eſtdulgētia tal̓ qualis eſt de minoribꝰ malis. Si vero ꝙad eā mouet virtꝰ habet indulgentiā q̄ eſt de mīoribuſbonis q̄ magis ꝓprie cōceſſio qͣꝫ indulgētia nominaturAd. ij. dd̓ ꝙ in ſtatu peccati licet qn̄qꝫ ꝯcupiſcētia nōſit mouēs in carnali copula ſemꝑ tamē ē cōcomitans ⁊ideo ille actus ſꝑ habet aliqͣꝫ feditatē penalē q̄ inquantū eſt filia peccati vt dicit. aug. tranſmittit pctm̄ in prolem nō tamen ſemꝑ eſt culpabilis qꝛ illa delectationivehemētia non ſubiacet imꝑio rationis. ¶ Ad. iij. dicēdum ꝙ carnal̓ copula nō impedit habitualeꝫ ꝯiunctionē ad deū ſicut mortalia faciūt ſꝫ actualē q̄ eſt ꝑ ꝯtemplationē ſicut ⁊ faciūt ml̓te occupationes qͥ nō ſūt peccata¶ DIXXVIIOſt hoc aduertēdūreſt. ⁊cͣ ¶ Hic queruntur. iiij. ¶ Primoquid ſit mr̄imoniū ¶ Scd̓o d̓ cauſa eiꝰ¶ Tertio de p̄paratione ipſiꝰ .ſ. de ſpōſalibꝰ. ¶ Quarto de effectu eiꝰ .ſ. de irregularitate quā bigamus incurrit.D. .j. ſic ꝓcedit̉ ⁊ videtur ꝙ matrimoniū inlittera īcōueniēter deſcribat̉. Cōiūctio em̄ eſt
quedam relatio. ſed matrimonium non eſt relatio ſedrelationis cauſa cū ſit quoddā vinculū gͦ incōuenientdicitur ꝯiunctio. ¶ Pͣ. Matrimoniū a matre de noīatur qd̓ ſolū ad matrimoniū ꝑtinet gͦ incōueniēter ī diffinitione matrimonij ponit virū ⁊ mulierē. ¶ Pͣ. nōeſt eadē numero relatio equiperantie ī vtroqꝫ extremorum vt. auic̄. dicit cū gͦ mr̄imonium ſit huiuſmodi qꝛ ēꝯiunctio gͦ ſi eſt duoꝝ .ſ. maris ⁊ femine. videtur ꝙ nōſit vnū ſed duo. ¶ Pͣ. Per mr̄imoniū nō ſolū vir efficitur maritꝰ ſed mulier efficit̉ vxor. gͦ mr̄imoniū nō magdebet dici ꝯiunctio maritalis qͣꝫ vxoria ¶ Pͣ. Conſuetudo vite ad mores ꝑtinet ſed frequēter mr̄imonio ꝯiuncti ſunt moribꝰ diuerſi gͦ incōueniēter addit̉ īdiuiduaꝫvite ꝯſuetudinē retinens. ¶ ℟º dd̓m ꝙ in hac mr̄imonij deſcriptōe eſſētia mr̄imonij notificat̉ qͣꝫtū ad tria .ſ.quantū ad id qd̓ eſt formale in mr̄imonio cū dicit̉ ꝯiuictio mr̄imonial̓ ⁊ qͣꝫtum ad id qd̓ eſt materiale. in hͦ qd̓dicit viri ⁊ mulieris. ⁊ inter legittimas ꝑſonas. ⁊ qͣꝫtuꝫad effectū in hoc qd̓ dicit indiuiduā vite ⁊cͣ. nam in diſolubilitas que ibi tangit̉ eſt mr̄imonij effectus. ¶ Adprimū gͦ dd̓m ꝙ recte mr̄imoniū ꝯiunctio dicit̉ eo qd̓ ꝑmr̄imoniū aliqͥ ad ordinū nat̉. nec ē vinculū ligans effectiue. ſed formal̓r qd̓ nō eſt aliud a ꝯiūctōe. ¶ Ad ſcd̓ꝫdd̓m ꝙ denoīatōes maxime fiunt a fine. qꝛ ad finē mr̄imonij qͥ eſt bonū ꝓlis vel ꝓpinquiꝰ ſe hꝫ mr̄ qͣꝫ pr̄ q̄ ꝓlportat parit ⁊ nutrit. iō magis mr̄imoniū a mr̄e noīat̉.dicit̉ etiā ꝯiugiū inqͣꝫtū eſt ꝯiūctio ⁊ nuptie a ritu deſpōſatōis ẜm ꝙ in ip̄a deſponſatōe ſolēni ponit̉ qd̓dā velamen ſuꝑ capita nubentiū vt nuptie a nube dicte intelligant̉. ¶ Ad tertiū dd̓m ꝙ relatio mr̄imonij qͣꝫuis habeat pluralitatē ex ꝑte ſubiecti habꝫ tn̄ vnitate ex ꝑte finisqui eſt cā ꝯiunctōis eoꝝ qͥ ad eandē ꝓlē generādā ꝯiungunt̉ ⁊ ex hͦ habꝫ mr̄imoniū vnitatē ſecꝰ aūt eſt de ſil̓itudine vl̓ eqͣlitate quarū cā nō eſt eadē numero ſed ſpecieſcꝫ qͣlitas vel qͣꝫtitas. ¶ Ad quartū dd̓m ꝙ maritus eſtpotior ī ꝯiunctōe et nō in ꝓle que eſt finis ꝯiūctōis mr̄imonialis. vxor em̄ dat̉ in adiutorium maritor nō ecōuerſo ⁊ ꝓpter hoc ꝯiunctio vtriuſqꝫ dicit̉ vxoria ſꝫ maritalis. ¶ Ad quintū dd̓m ꝙ indiuidua vite ꝯſuetudohic intelligēda eſt qͣꝫtū ad cōicationē in vita ꝯiugali eſic ꝑ hoc nō deſignignificat̉ ſimilitudo moꝝ ſed indiuiſibilitas matrimonij.O ſcd̓m ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ ꝯſenſus exp̄ſſusꝑ v̓ba de pn̄ti incōuenienter ponat̉ cā mr̄imonij. cā em̄ mutobilis nō facit ſtabilē effectū ſꝫmr̄imoniū habet maximā ſtabilitatē cū ſit indiuiſibile. gͦ nō pōt cauſari a ꝯſenſu volūtatis qͥ eſt mutabilis. gͦ ⁊c̄. ¶ Pͣ Remota cā remouet̉ effectꝰ ſed aliqn̄eſt mt̄imoniū ſine ꝯſenſu qn̄ exteriꝰ expͥmit̉ ꝯſenſus interius nō adeſt alias d̓ mr̄imonio ꝯſtare non p̄t. eſt etiāqn̄qꝫ mr̄imoniū ſine exp̄ſſiōe ꝟboꝝ vt cū puella pͦ verecundia tacet vl̓ cū ſunt muti vel diuerſaꝝ linguaꝝ. gͦ cōſenſus ꝑ ꝟ̓ba exp̄ſſus nō eſt cā mr̄imonij. ¶ Pͣ. Uerbaexterius ꝓlata ī mr̄imonio reqͥrunt̉ ad obligatōeꝫ faciedam ſꝫ obligatio p̄t fieri ꝑ ꝟba de futuro. vt patꝫ in ciuilibꝰ ꝯͣctibꝰ gͦ admr̄imoniū nō requirit̉ qd̓ ſint ꝟba de pn̄ti. ¶ Pͣ Mr̄imoniū habet indiuiduā ꝯſuetudinē vitevt dictū eſt ſꝫ hoc nō ꝯpetit mr̄imonio etiam poſt ꝯſenſum ꝑ ꝟ̓ba de pn̄ti qꝛ p̄t alter ꝯiugū religionē intrare ancarnalē copulā. gͦ p̄dictus ꝯſenſus non eſt cā mr̄imonij¶ Sed ꝯͣ ille qͥ eſt ſui iuris nō redigit̉ in ptātē alteriꝰ niſi ꝑ ꝓpriū ꝯſenſum ſꝫ ꝑ mr̄imoniū vir redigit̉ in ptatemmulierꝭ ⁊ ecōuerſo. vt ptꝫ. jͣ. ad. Cor̄. vij. gͦ ꝯſenſus eſt camr̄imonij ¶ ℟º dd̓m ꝙ in ſacr̄is cāe ſacrales efficiūt h̓qd̓ figurant. mr̄imoniū aūt qd̓dā ſacrm̄ eſt vn̄ oꝑtet qꝛ