DI.XI

meliori morte ſcꝫ ẜuitute diuni myſterij ẜuauit quippeintentionem p̄cipientis lꝫ non omnino ſuꝑficiem verborum p̄cepti ip̄ius. ¶ Ad illud de ingreſſu religionis.dicendum ꝙ qͣꝫuis licitum ſit non intrare. non tameneſt licitum obligare ſe ad nunqͣꝫ intrandum. quia religio eſt de ꝑfectione vite. ¶ Ad quartum de epiſcopatudicendum ꝙ qͣꝫuis expediat ſubterfugere tamē ꝑtinaciter excuſare non eſt bonum. vnde obligare ſe ad nonrecipiendum malum eſt. vnde qͣꝫuis oblatum reciꝑe nōdebeat tn̄ debet reciꝑe iniūctū vel ꝓ neceſſitate eccl̓ie īpoſitū alioqͥn iam vergeret in deteriorē exitum.D tertium ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ iuramentum coactum ſit obligatorium Augꝰ ex conſilio Ambro. cuidam qui coactus iuraueratquādam ducere in vxorem. reſpōdit ꝙ matrimoniū teneret. ergo coactum iuramētum eſt obligatorium. ¶ Pͣ Iſid̓. dicit omne iuramentū eſt ſeruanduꝫqd̓ ſeruatū non vergit in peiorem exituꝫ. ergo iuramētum coactum licitum eſt ẜuandum ¶ Contra dicit lexciuilis qd̓ vi vel metu geſtum eſt ratum nō habeo ait p̄tor. ¶ Pͣ ẜm ph̓m coactum eſt inuolūtarium. ſed inuolūtarium non obligat. ergo nec coactū. ¶ Pͣ matrimonium vel votum coactuꝫ non eſt obligatoriū. ergo ncciuramentū. ¶ ℟º duplex eſt iuramentū aſſertorium ⁊in hoc coactio non poteſt eſſe ſufficiēs vt falſuꝫ iuretuqꝛ nihil poteſt ſufficient̓ cogere ad hͦ ꝙ homo mortalipeccet. vn̄ tale iuramētū qͣꝫtūcūqꝫ coactū ē obligatoriad peccatum. Aliud eſt iuramentū ꝓmiſſorium. ⁊ in fpoteſt eſſe coactio ſufficiens vt vitetur maius periculūvt mortis vel alicuius hmōi qd̓ ſine peccato cōtingerepoteſt. ⁊ tunc talis coactio ſi poſſit in cōſtantem virumcadere tollit obligationē iuramēti in foro contencioſoſed in foro ꝯſcientie eſt obligatorium. quia magꝭ debehomo ſubire damnū tēporale qͣꝫ frangere fidem. habettamē remediuꝫ vt in iudicio ab eo repetat qd̓ ꝑdidit oſi iurauerit ſe non repetiturū poteſt iudici denūciareex officio debet raptorem ad reſtituenduꝫ cogere. ſi aūtiurauerit ſe nō denūciaturū ꝯtra charitatem fraternāiurauit qua quis tenetur ad correptōem fratris oꝑamdare ⁊ nō tenetur obſeruare. ¶ Ad illd̓ de lege ciuili dicendū ꝙ ītelligitur hoc ī iudicio fori ꝯtentioſi nō ꝯſcientie. ¶ Ad ſcd̓m ꝙ coactū eſt inuolūtariū dicēdum ꝙnō eſt inuolūtarium ſimpliciter cū voluntas non poſſit cogi abſolute. ſed ſub cōditione. ⁊ ideo eſt volūtariiẜm quid. magis enī vult tm̄ ſoluere ⁊ aliquid hmōi facere qͣꝫ mori vel peccare. ¶ Ad tertiū de voto ⁊ mr̄imonio dicēdū ꝙ nō eſt ſil̓e de mr̄imonio. qꝛ liber ꝯſenſusad hec reqͥrit̉. ad iuramentū aūt tale ſufficit cōditionatus. nec eſt ſimile de voto. quia ꝑ votum obligatur homo deo cui non placet coactum ẜuitium. ꝑ iuramentiobligatur homo homini cui tm̄ valet aliqͥd coacte ſolutum vt pecunia ſicut ſpōtanee.Afernus videlicet ꝓhibuit ne minime ī creaturis crederēt ⁊ netali iuramēto ſe obligari nō credētes fideꝫfrāgerent. ſācta ſynodus decreuit. excipiūt̉tamē caſus illi in qͥbus mora traheret periculū ſicut ꝓvace ẜuanda vel aliqͥd hmōi.HE¶ DI.Extum preceptum eſt¶ Hic pͥmo q̄ritur ⁊ videtur ꝙ hec duo p̄cepta incōuenienter aſſignētur. vnū peccatum vno p̄cepto debet ꝓhiberi. ſed vnum ⁊ ideꝫ eſt pec-

catū cordis ⁊ oꝑis. ergo eadem debet eſſe ꝓhibitio vtriuſqꝫ. ¶ Pͣ Sicut in furto ⁊ mechia ꝯtingit peccare corde ⁊ oꝑe ita ⁊ in ceteris peccatis. ſed alia p̄cepta non variantur ꝑ ꝯcupiſcentiā ⁊ opus. ergo nec p̄ceptum de cōcupiſcētia ⁊ mechia. ¶ Pͣ De differēti peccato differēsdebet dari p̄ceptum ſiue ꝓhibitio. ꝯcupiſcentia aūt curioſitatis ⁊ ambitionis q̄ eſt peccatū differt ab alijs. ergo aliud p̄ceptum dari debuit de ꝓhibitōe curioſitatꝭ⁊ ambitionis. ¶ Pͣ Omne qd̓ fit ꝯtra ꝓhibitionē peccatum mortale eſt. ſed concupiſcere peccatū veniale eſt vtpatet in pͥmis motibus. ergo nō debuit ꝓhiberi. ¶ ℟ºdicendū ꝙ duplex eſt ꝯcupiſcētia q̄dam cōiuncta operi⁊ illa ꝓhibetur eodem p̄cepto cum ip̄o actu q̄dam ſeꝑarata. ⁊ hec ꝓhibetur ſeꝑatim reſpectu quorūdaꝫ actuū⁊ reſpectu quorūdā non. Sūt enī actus quidaꝫ quoꝝobiectuꝫ eſt bonū aliqd̓ ꝯcupiſcibile vt furari ⁊ mechari. ⁊ hoc non ſolū vt ſunt in actu ſed vt ſunt ī apprehenſione mouēt delectationē. q̄dam vero ſunt quorum obiectum eſt nocumentū aliqd̓ vt homicidiuꝫ. ⁊ hec nonmouēt de ſe ꝯcupiſcentiā ſed potiꝰ horrorē ⁊ fugā. id̓oiſtoꝝ oꝑtuit ꝓhiberi actuꝫ ꝑ ſe ⁊ ꝯcupiſcentiā ꝑ ſe. hoꝝvero non ſed ſimul vtrūqꝫ. ¶ Ad primū vnū ⁊ idem eſtpeccatū cordis ⁊ oꝑis. dicendū ꝙ qͣꝫuis ꝯcupiſcētia cōiūcta oꝑi ſit idē pctm̄ cū oꝑe exteriori tn̄ ꝯcupiſcētia ſeꝑata aliud peccatū eſt. hoc autē illis duobꝰ p̄ceptis ꝓhibetur. ¶ Ad ſcd̓m de duplici furto ⁊ adulterio. dicēdūꝙ nō eſt ſimile. qꝛ nō eſt ſimilis inclinatio ⁊ delectatioin oꝑe ⁊ appetitu homicidij ſicut in oꝑe ⁊ appetitu furti⁊ adulterij īmo magis eſt ibi horror naturalis quia hicmouet aliqd̓ cōcupiſcibile bonū ibi mouet nocumētaꝫ⁊ malū. ¶ Ad tertiū de differēti peccato dicēdū ꝙ ꝯcupiſcētia curioſitatis q̄ fit ꝑ oculos ꝑtinet ad delectationem ſenſuū. ⁊ ideo reducit̉ ad ꝓhibitionē cōcupiſcētiecarnalis. ꝯcupiſcētia ꝟo ambitionis honorū ⁊ dignitatatū ad ꝓhibitionē ꝯcupiſcētie poſſeſſionis que talibꝰoccaſionē p̄ſtat. ¶ Ad qͣrtum de pͥmis motibus dicēdūꝙ nō q̄libet cōcupiſcētia ꝓhibetur illis p̄ceptis. ſed illaſola q̄ ꝯſiſtit in conſenſu rōnis ꝓut ꝯſentit vel in opꝰ velin delectationē. lex enī hoībus dat̉ non brutis. vn̄ ꝓhibet motus humanos nō brutales.D ſcd̓m ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ lex vetꝰ nonꝓhibeat animū. Exo. xx. dicit glo. ꝙ lex vetꝰꝓhibebat manū n̄ animū. ¶ Pͣ In euāgeliofacta eſt additio ꝑfectionis. Mat. v. Oīs quividerit mulierē ad ꝯcupiſcendū eam ⁊cͣ. hoc aūt nō eētſi ꝓhiberet̉ in lege actus exterior ⁊ ꝯcupiſcētia interior.ergo non ꝓhibebat̉ ibi. ¶ Pͣ Nihil ꝓhibet animū niſigr̄a. ſed lex vetus non dabat gr̄am. ergo non ꝓhibebatanimū ſed tm̄ manū. ¶ Cōtra Roma .vij. ꝯcupiſcētiāvbi glo. bona eſt lex que dū cōcupiſcētiā ꝓhibet omniamala ꝓhibet. ergo lex cohibet animū interiorem. ⁊ nontm̄ manum ¶ Pͣ Leuit̓. xix. dicitur. ne oderis fratremtuum in corde tuo. vbi manifeſte cordis odium ꝓhibetur. ¶ ℟º lex moyſi ⁊ diuina erat ordinans hominemad deum ⁊ ciuilis ordinās hominē ad ꝓximum ẜm ſtatum rei publice dico ergo ꝙ inqͣꝫtum diuina ⁊ ſpiritualis ꝓhibebat concupiſcentiam non ſolum ꝓgreſſiuamin exteriora ſigna operis vt ſolicitatione mulieris ẜminteriorem ꝓhibitione morali tranſgreſſoribus infligēdo penam eternam ſed inqͣꝫtum ciuilis ꝓhibebat cōcupiſcentiam ꝓgreſſiuam ſolū ꝓhibitione iudiciali tranſreſſoribꝰ infligendo penā tꝑalem inqͣꝫtū gͦ diuina ꝓhibebat qͥdem manū ⁊ aīm inqͣꝫtum vero ciuilis manumnon aīm cohibitione iudiciali ſcꝫ infligēdo penā ¶ Adpͥmū ꝙ lex ꝓhibebat manū. dd̓m ꝙ loqͥt̉ d̓ lege inqͣꝫtūciuil̓ qͦ ad ꝓhibitionē iudicialē n̄ inqͣꝫtū diuīa ⁊ ſpūal̓.