Druckschrift 
Scripta ad Hanibaldum episcopum super quattuor libros Sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

DI.XIIEF

nō p̄t cognoſcere qͥcqͥd p̄t facere deus. ⁊ ita aīa xp̄i n̄ nouit qͥcqͥd ſcit v̓bū ſcīā ſimplicis intelligētie Ad primūgͦ dd̓m ꝙ Gregꝭ. loqͥtur quantū ad ſufficiētiā medij n̄quantū ad capacitatē cognoſcētis .ſ. in ꝟbo. v̓bū em̄ deſe efficax ē rō cognoſcēdi oīa. ſed qꝛ aliqͥs videns v̓bū n̄cōprehendit v̓bū: n̄ opꝫ ꝙ cognoſcat oīa quoꝝ ꝟbū pōteē rō cognoſcēdi. Uel dd̓m ꝙ rō illa ꝓcedit de ſcīa viſionis Ad ſcd̓m dicendū ꝙ quāuis ꝟbū ſit maius qͣꝫ idqd̓ in ꝟbo cognoſcitur tamen maius ē videre aliqͥd inꝟbo qͣꝫ cognoſcere v̓bū. ſicut faciliꝰ ē cognoſcere aliqd̓pͥncipiū in ſe qͣꝫ ꝯcluſionē in pͥncipio intueri. Ad tertiū dicendū ꝙ ſi diſtributiue accipiatur qͥcqͥd deꝰ p̄t facere p̄t manifeſtare. veꝝ ē. qꝛ quodlibet eoꝝ q̄ p̄t facerep̄t manifeſtare. ſi aūt ītelligatur qͣſi collectiue falſū ē. n̄em̄ deus p̄t facere ꝙ aliqͣ creatura ſciat qͥcqͥd ipſe p̄t facere ſicut nec ꝙ poſſit eū cōprehēdere. ſed qꝛ rōes in cōtrariū vidētur ꝯcludere etiā quātū ad ſciam viſiōis. iōad ea rn̄dendū ē. ⁊ dicendū ad pͥmū ꝙ numerꝰ ſcibiliuꝫmaterial̓r ſe hꝫ ad ſcīam. rō ꝟo ſciendi formalit̓. ⁊ ideoquātitas ſcīe ſimpl̓r attēditur n̄ ẜm numeꝝ ſcibiliū tm̄ſed ẜm modū cōꝑandi rōnē ſciendi ad ſcibilia in qͦ modo aīa xp̄i ꝟbo n̄ eqͣtur. Ad ſcd̓m ꝙ hoc v̓bū ſcit ē verbū ꝓhereticū. vt cū d̓r iſte ſcit hoc facere. intelligitur ſcitſe hoc facere. ⁊ qꝛ aīa xp̄i n̄ ſcit ſe creare vel qualiter ipſacreet. iō n̄ p̄t dici ꝙ ipſe ſciat creare nouit tn̄ illam artē ⁊ꝟtutem qua deus creat videndo verbū.D. 3. ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ aīa xp̄i n̄ cognoſcat infinita in ꝟbo. Potētia em̄ aīe xp̄i cū ſit finitan̄ p̄t caꝑe infinita. ſed qͥ ſcit aliqͥd capit illud.gͦn̄ nouit in ꝟbo infinita. Pͣ Ex infinitatediuine potētie ē ꝙ p̄t facere infinita. ſed aīa xp̄i n̄ comihendit infinitatē diuine potētie. gͦ nec in ea cognoſcitfinita. Pͣ. Impoſſibile ē pertrāſire infinita. ſed n̄ p̄teſſe iudiciū de infinitis niſi ꝑtranſeūdo infinita. gͦ īpeſibile ē iudicare de īfinitis ⁊ ſic cogͦſcere infinita Acoppoſitū Aīa xp̄i ſcit qͥcqͥd ſcit v̓bū ſcīa viſiōis vt dictūē. ſed durāte gn̄atione in infinitū v̓bū ſcīa viſiōis ſciretinfinita. gͦ potētie iſta facta aīa xp̄i ſciret infinita. PͣNon minus ē cognoſcere infinitū qͣꝫ īfinita. ſꝫ animxp̄i noſcit infinitū qꝛ videt deū. gͦ p̄t noſcere infinita℟. dd̓m ꝙ ſicut dictū ē aīa xp̄i ſcit oīa q̄cūqꝫ deꝰ ſcitſciā viſionis. ⁊ ita ſcit oēs creaturas p̄ſentes p̄teritas ⁊futuras. ⁊ quāuis n̄ comp̄hendat v̓bū: cōprehendit tr̄creaturas qͣs cognoſcit in ꝟbo. qͥcūqꝫ aūt comprehenditaliqͥd ſcit oē hoc adqd̓ illiꝰ ꝟtꝰ ſe extēdit. ſicut deus quicomp̄hendit eēntiā ſuā ſcit oīa q̄ ſūt in potētia ſua. vi⁊ aīa xp̄i ſcit oīa q̄ ſūt in potētia oīm creaturaꝝ. īpotentia aūt creature ſūt infinita qͣꝫuiſ nūquā reducātur adactū reducerētur tn̄ qͦdāmō ſucceſſiue ſi mūdꝰ in infinitū duraret. ⁊ iō aīa xp̄i ẜm qͥdē ſcīam viſiōis ſcit tm̄ finita. ſed ſcīā ſimplicis ītelligētie ſcit infinita vt quidamdicūt inqͣntū ſcit ml̓ta q̄ ſūt in potētia creature q̄ nūqͣꝫerūt nec fuerūt. Pōt etiā alit̓ dici ꝙ cum capacitas aīxp̄i tāta fuerit qͣ maior n̄ tm̄ aliqͣ creatura fuerit ſꝫ nepotuerit eē. iō dd̓m ꝙ n̄ tm̄ ē ſibi coīcata cognitio cuiuſlibet creature p̄terite pn̄tis ⁊ future create ſed etiā poſſibilis creari. vn̄ ſi poſſent infinita actu creari oīa hec cognoſceret aīa xp̄i. ſed qꝛ coīter d̓r ꝙ n̄ pn̄t infinita creariiō aīa xp̄i n̄ cognoſcit infinita ẜm ꝙ alijdicūt: ſcīa etiaꝫſimplicis intelligētie ſed hoc per impoſſibile poſito aīaxp̄i cognoſceret infinita ſciētia ſimplicis intelligentie. Qd̓ gͦ obijcit̉ ꝙ cū potētia aīe xp̄i ⁊cͣ. dd̓m ꝙ ſi recipiedo in ſe ſciret infinita eēt infinita. ſed infinita que ſūtin v̓bo intuēdo in ꝟbo n̄ ꝓpt̓ hoc ē infinita. Ad ſcd̓mqd̓ obijcit̉ ꝙ comp̄henderet diuinā potentiam. dd̓m ꝙhoc ē falſū. qꝛ p̄ter ea q̄ ſciret deus multa alia poſſet fa-

cere cū eiꝰ potētia n̄ poſſit a creatura aliqͣ limitari ſicutaliqui volūt. Ad 3. qd̓ obijcit̉ de iudicio infinitoruꝫdd̓m ꝙ ſicut iā dictū ē ꝙ vno finito ītuitu iudicare deinfinitis n̄ ē īpoſſibile. hoc em̄ deꝰ facit qͥa ſeipſo ⁊ ſil̓ iudicat de infinitis poſſibilibꝰ que cadūt ſub ſua ptāte cūconſtet eū ea diſtincte cognoſcere. iudicare aūt de in finitis diſcurrēdo ꝑ ſpēs infinitas hoc ē īpoſſibile. qꝛ ſicoporteret numerare ⁊ ꝑtrāſire infinita.O quartū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videtur ꝙ in ſcīa reꝝ inꝓprio genere xp̄us ꝓfecerit. Nō em̄ ꝓficere ineo qͦ qͥs p̄t ꝓficere ē magnꝰ defectus. ſed in oīſcīa qua qͥs n̄ oīa ſcit p̄t ꝓficere. ergo cū xp̄usꝑ hāc ſcīam n̄ oīa ſciuerit. videtur ꝙ potuerit ꝓficere īea. Pͣ. Intellectꝰ agēs abſtrahebat in ip̄o ſpes a fantaſmatibꝰ. qꝛ hoc ē eius actꝰ alias fruſtra ſūpſiſſet eū ſꝫſpēſ abſtracta a fantaſmatibꝰ recipit̉ ī ītellectu poſſibiligͦ ſꝑ ī xp̄o pl̓es ſpēs recipiebant̉ in ītellectu poſſibili eiꝰgͦ ꝓficiebat in ea Pͣ Oī finito poſſibilis ē additio limpiditas cognitionis aīe xp̄i finita erat. gͦ poſſibilis ē eiadditio. gͦ poterat ꝓficere in ea. Contra. Perfecti nōē ꝓficere. ſed xp̄s ẜm aīam fuit ꝑfectus. gͦ n̄ ꝓfecit. Pͣ.Damaſ. dicit. Qui dicunt xp̄m ꝓficere ſapīa ⁊ etate vtadditamētū ſuſcipientē n̄ eā q̄ ẜm hipoſtaſim vnionēē venerant̉. ſed illa vnio oīno venerāda ē. gͦn̄ debemꝰ dicere ꝙ in ſcīā ꝓfecerit. ℟. dd̓m ꝙ p̄ter ſciam qua aīaxp̄i p̄ſcit res in ꝟbo: cognoſcit etiā res in ꝓpͥo gn̄e ꝑ ſpēsintelligibiles. ⁊ hec ſcīa ponit̉ in aīa xp̄i ad hoc ꝙ naturalis ꝑfectio ei n̄ ſubtrahat̉. natural̓r em̄ aīa hūana nata ē ꝑfici ꝑ ſpēs intelligibiles. ẜm hanc aūt ſcīam n̄ nouit oīa ſimpl̓r ſed oīa illa ad que naturalis rō p̄t ⁊ hoc ꝑlumen ſcīe infuſū: qd̓ quidē pleniſſime in inſtāti conceptiōis ꝑcepit ſicut ⁊ de gratia dictū ē. vn̄ qͣꝫtuꝫ ad hancſcīam n̄ ꝓfecit neqꝫ qͣntū ad numeꝝ ſcibiliū neqꝫ qͣntuꝫad modū ſciēdi. ſed ſolūmō quātū ad certitudinē exꝑimentalē ſicut cū aliqͥs videt ſenſibil̓r qd̓ pͥus hītu ſcientie tenebat. Ad qd̓ gͦ pͥmo obijcit̉ ꝙ qui n̄ ꝓficit in eoquo p̄t ꝓficere ⁊cͣ. dd̓m ꝙ qͣꝫuis xp̄s hoc gn̄e cognitiōisſ. reꝝ in ꝓprio gn̄e n̄ oīa ſciuiſſet: tn̄ n̄ potuit qͣꝫtū ad eaꝓficere tū qꝛ ſunt q̄dā que hoc gn̄e cognitiōis cognoſcin̄ pn̄t. ſicut eēntia dei. tū qꝛ quedā ſingularia ꝯtingentia n̄ ſūt de ꝑfectiōe ſcīe. ſingularia em̄ nō cadūt ſub arte. Ad ſcd̓m qd̓ obijcitur de intellectu agente dicēdūꝙ ꝑ lumē intellectus agētis in xp̄o nō fuit aliqua ſpēsde nouo recepta in intellectu poſſibili eius cū tales ſpecies pͥus fuerūt in eo. ſed fuit noua ꝯuerſio facta a ſpēbꝰque erant in fantaſia ſicut aliqͥd ſciens ꝯuertit̉ ſuꝑ ideꝫimaginatū Qd̓ obijcitur ꝙ finita. dd̓ꝫ ꝙ qͣꝫuis finitaeēt tn̄ erat int̓mino ſuo naturali. iō nihil ei addi pot̓at.D qͥntū ſic ꝓceditur. ⁊ videtur ꝙ aīa xp̄i habuerit omnipotentiā. Matth̓. vl. d̓r. Data ēmihi oīs poteſtas in celo ⁊ in terra. ⁊ conſtatꝙ loquitur ibi xp̄s ẜm humanā naturā. ideoẜm humanā naturam habuit omnipotētiā. Pͣ. Scientia practica includit oꝑationē. ſed aīa xp̄i habuit omnem ſcientiā practicā. ergo potuit oīa oꝑari ⁊ ſic fuit oīpotens. Pͣ. Sicut oīpotentia dei eſt infinita ita omniū ſciētia. ſed fuit capax omnis ſciētie. ergo omnipotētie. Sed contra. Omnipotētia ē ꝟtus actiua infinita. nulli aūt ſub̓e finite p̄t dari virtus infinita. ergo aīexp̄i n̄ potuit dari omnipotētia Pͣ. De omnipotentiaeſt potentia ꝯſeruādi ipſam animā xp̄i. hoc n̄ potuit etdari. ergo ⁊c̄. Ad hoc dicendū ꝙ vnūquodqꝫ ẜm qd̓eſt in potētia habet pati. ſed ẜm ꝙ in actu eſt habet agere. infinitas ergo potētie actiue pōit infinitatē in actu.ſed infinitas potentie paſſiue n̄ niſi infinitū potentia⁊ quia in creatura nō p̄t eſſe infinitū actu ſed potentia