DI.XIII.

ꝑfectio fuit neceſſaria. qꝛ qͣꝫtū ad hec duo dīnitas eamformaliter nō ꝑficiebat ¶ Ad primū ergo qd̓ obijcit̉ inꝯtrariū dd̓m ꝙ duplex ē inſtr̄m .ſ. inaīatū ſicut ſecurisquo ita agit̉ qd̓ n̄ agit. ⁊ iō nō indiget habitu regente inoꝑe. ſcd̓m eſt inſtr̄m aīatum .ſ. qd̓ agit ⁊ agit̉ ſicut ſeru⁊ hoc indiget habitu regulāte vt imꝑiū dn̄i debite exequat̉. ita ⁊ aīa xp̄i ad hoc qd̓ ꝑfecte dina oꝑaret̉ habitu īdigebat. ¶ Ad ſcd̓m qd̓ obijcit̉ de adoptiōe dd̓m ꝙ filiatio ꝑſona reſpicit rōne cuius xp̄s natural̓r ē filiꝰ. et iōn̄ cōuenit ſibi filiatio adoptiuāa que extra neitatē ī cōtrariū naturalis filiatōis īportat. gr̄a aūt ē ꝑfectio nature cuius ſub̓m ē aīa que ē ꝑs hūane nature. ⁊ iō qͣꝫuisgr̄a īportet aliquid natural̓r nō inherēſ. tn̄ poterat rōenature hūane xp̄o cōuenire ¶ Ad tertiū qd̓ obijcitur d̓diſſil̓itudīe quā tollit gr̄a. dd̓ꝫ ꝙ gr̄e ē facere deo ſimilē.necoꝫ ꝙ d̓ diſſil̓i faciat ſꝑ ſil̓eꝫ ſꝫ d̓ n̄ ſil̓i ſil̓eꝫ. nec opꝫ ꝙnegatio diſſil̓itudīs ſꝑ p̄cedat tꝑe ſil̓itudinē. ſꝫ naturaſicut potētia eſt ante actū ſicut in aere pͥus eſt intelligere n̄ lucidū actu qͣꝫ lucidū actu.D ſcd̓m ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ tres p̄dicte gr̄e q̄ponūtur in xp̄o n̄ ſūt idē. Nō em̄ ē idē qd̓ cōmunicat̉ alteri ⁊ qd̓ n̄ coīcat̉ gr̄a capitis coīcitur. qꝛ de plenitudine eiꝰ oīa accipiūt mēbragr̄a ꝟo ꝑſone ſingularis ⁊ gr̄a vniōis nō cōicant̉. gͦ n̄ ſūteadē gr̄a. ¶ Pͣ. Que pn̄t ſeꝑari actu vel intellectu n̄ ſūtidē. ſed ſi natura humana eēt vel ītelligeret̉ nō vnita nōhaberet gratiā vnionis. hēret aūt gratiā ꝑſone ſingularis. gͦn̄ ſūt eadē gr̄a. ¶ Pͣ. Diuerſoꝝ actuū diuerſi ſunthabitus. ſed bene oꝑari in ſe ⁊ alijs influere ⁊ dīnitatvnire ſūt diuerſi actus. gͦ habitꝰ a quo egrediunt̓ ſūt diuerſi. gͦ vt pͥus. ¶ Cōtra. Uniꝰ aīe vna ē gr̄a gra. fa. autgͦ gr̄a ꝑſone ſingularis. aut gr̄a capitis⁊ gr̄a vnionis inxp̄o vna ⁊ eadē gr̄a ſunt. aut aliqua illaꝝ n̄ eſt gratū faciens. ſed hoc falſū ē. gͦ ſūt vna gr̄a ¶ Pͣ. Eadē eſt ſcīain aīa qua ī ſe ꝑficit̉ ⁊ qua ſuo cognoſcibili iūgit̉ ⁊ alijscognitionē docēdo influit. gͦ a ſil̓i eadē eſt gr̄a in xp̄o qͣin ſe ꝑficit̉ ⁊ qua pͥncipio gr̄e vnit̉ ⁊ qua alijs gratiā influit. ergo ⁊ ille tres gr̄e n̄ ſūt niſi vnā gr̄a ¶ Ad hoc dicendū ꝙ ẜm ꝙ gr̄a vniōis d̓r īpſa vnio gratuita. aut effectus vniōis qͥ eſt coīcatio idcomatū. ſic differt a gratia capitis ⁊ ꝑſone ſingularis. ſed ẜm ꝙ gr̄a vnionis d̓gr̄a diſponēs ad vnionē ſic vna eſt gr̄a eēntial̓r. ſed differt rōe. qꝛ inqͣꝫtū ſub̓m ꝓpriū ad oꝑa bona ꝑficit d̓r gr̄aꝑſone ſingularis inqͣꝫtū ad hoc qd̓ deo vniatur diſpōitper modū cōgruitatis d̓r gr̄a vniōis inquātū potētemefficit redūdare in alios d̓r gr̄a capitis. Si aūt ꝑ gratiāītelligat̉ gratuita dei volūtas ſic ꝯſtat ꝙ eſt vna tm̄ graquia vna ⁊ eadē volūtate deus oīa gratuita dona largitur. ¶ Ad qd̓ ergo obijcit̉ de coīcatiōe gr̄e capitis: dd̓mꝙ de plenitudine illius oēs accipiūt per ſimilitudineꝫn̄ per eſſentiā. ⁊ ideo ꝑ eſſentiā manet eadem cum alijsduabꝰ gratijs in xp̄o. ¶ Ad ſcd̓m qd̓ obijcit̉ ꝙ pn̄t ſeꝑri actu ⁊ ītellectu dd̓m ꝙ ſeꝑatio que eſt in ītellectu oſtderet eaꝝ differentiā in ꝯſideratōe nō in re. que ꝟo eētin re actu oſtēderet differentiā realē ſi eēt ⁊ qꝛ hoc nō fuit. ideo idē real̓r ſunt. ¶ Ad tertiū qd̓ obijcit̉ de differentia actuū dd̓m ꝙ nō oſtendūt niſi differētiam rōniſ cūab vna gr̄a elici poſſint oīa tria. duo que ī ꝯtrariū obijciunt̉ ꝯcedēda ſūt inqͣꝫtū p̄dicte gratie differūt rōe.D tertiū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ xp̄i gratia fuerit infinita. Oē em̄ īmenſū eſt infinitū. ſꝫ gratia xp̄i fuit ſine menſura Ioh̓. iij. Nō ad menſura dat deus ſpm̄. gͦ fuit infinita. ¶ Pͣ. Oēfinitū multotiēs ſumptū pōt equari alteri finito. ſi ergo gratia xp̄i fuit finitatantū potuiſſet gr̄a alicuiꝰ ſancti augmētari ꝙ equaret̉ illi. hoc aūt eſt īpoſſibile. gͦ nō

eſt finita. ¶ Pͣ. Effectus infinitus exit a cauſa infinitaſed meritū xp̄i fuit infinitū inqͣꝫtū fuit ſufficiēs ad ſalutem infinitoꝝ hoīm. ergo gr̄a creās ipſū infinita. ¶ Cōtra. Nullū creatū infinitū gr̄a xp̄i fuit creata. gͦ finita.Pͣ. Infinito nihil maius ē. ſi ergo gr̄a xp̄i eſſet infinita ea gr̄a īcreata n̄ eēt maior. hoc aut ē falſum. ergo ⁊ pͥmū. ¶ Ad hoc dd̓m eſt ꝙ gratia d̓r donū gratis collatū. donū autem homini xp̄o gratis collatu fuit creatuꝫ⁊ increatum. īcreatus fuit ipſe ſpūſſctūs qui ī eius aīarequieuit. vt d̓r Iſa. xj. ⁊ eſſe ꝑſonā verbi qd̓ eſt datū natum nature humane per vnionē. ⁊ ſic ſimpl̓r gratia xp̄ieſt infinita. creatū aūt donū eius eſt ip̄a gratiā qua formal̓r aīa eius ꝑficiebat̉. ⁊ hec quodāmodo fuit finita ⁊infinita. finita fuit ẜm eſſentiā inquantū habuit eſſe limitatū. ſed quattuor modis fuit infinita. Uno mō qͣꝫtum ad actum quia cōcurrebat ad actum potētie infinite cui vnita erat .i. dīne. Alio modo quātum ad eos īquos poterat oꝑari quia n̄ limitabatur ad aliquos determinatos effectus ſed poteſt per gratiā xp̄i ī īfinitosoꝑari redemptionē. Tertio modo quātum ad rationēmedij. quia diſponebat ꝑ modū cōgruentie ad vnioneꝫinfinite diſtātium qd̓ nulla alia gratia creata facere poterat. Quarto modo ſicut quidam dicūt per rōnē gratie. quia qͥcqͥd fuit de rōne gratie totū illi hoī fuit collatum. ⁊ ideo d̓r gratia ſine mēſura. quian̄ ad determinatos vſus ſiue effectus dabat̉ ſicut alijs ſctīs. ſicut alicuid̓r ꝙ accipiat vinū ſine menſura qn̄ ſibi totum datur lꝫipſum vinū in ſe ſit finitū ¶ Qd̓ ergo obijcit̉ ꝙ fuit ſinemenſura ītelligendū ē quātū ad dictos modos. ¶ Qd̓obijcitur ꝙ omne finitum poteſt adequari ⁊cͣ. dicendūꝙ quātitas vnius finiti ẜm ſpēm excedit quantitatemẜm ſpeciem alterius finiti. ⁊ cū quantūcūqꝫ creſcat qͣntitas īdiuidui īfiniti exceſſi nullo modo pōt ꝑuēire adquātitatē ẜm ſpeciē finiti excedentis. ſicut quantūcūqꝫhomo ītelligat n̄ poteſt ꝑuenire ad modū quo ītelligitāgelꝰ. ⁊ ideo quantūcūqꝫ creſcat gratia puri hoīs n̄ pōtꝑuenire ad equalitatē quātitatis gratie hoīs vniti. diuerſa em̄ eſt ſpecie ꝑfectio gr̄e ẜm diuerſos ſtatus vtpote hoīs viatoris vel comp̄henſoris ⁊ vniti ſunt diuerſi gradus ad quoꝝ vnum ꝑueniri n̄ poteſt per augmentum alterius. ¶ Ad tertiū qd̓ obijcitur de merito infinito dd̓m ꝙ n̄ tm̄ cauſat̉ ex gratia creata ſed ex increatan̄ ꝙ ip̄a ſit forma operis. ſed qꝛ valor oꝑis aut dignitasꝯſideratur nō tm̄ ex forma ſui pͥncipij oꝑis ſed etiaꝫ exdignitate agentis que ē perſona infinita.O quartū ſic ꝓceditur. ⁊ videtur ꝙ xp̄i gratiapoſſit augmentari. Om̄i em̄ finito poſſibiliseſt additio. ſed gratia xp̄i finita erat. gͦ ei poſſibilis erat additio. ¶ Pͣ. Per gratiā augeturcapacitas gratie ſicut per ſcientiam capacitatis ſciētieſed ẜm ph̓m intellectus non corrumpitur ſed melioratur ab excellenti intelligibili. ergo quanto maiorem habebat gratiam tanto erat capax amplioris. ⁊ ſic eiꝰ gratia poterat augeri ¶ Pͣ. Ad nullum effectum finitū poteſt diuina potentia finiri quin poſſit maiorem efficerecapacitas gratie in xp̄o ⁊ gratia ipſa finita erat. ergo deus poterat maiorem efficere. ¶ Contra. Quod in termino augmenti eſt augeri non poteſt. ſed gratia chriſtierat in termino augmenti quia erat gratia comp̄henſoris. ergo augeri non poteſt. ¶ Pͣ. Pater non inuidetfilio vllam bonitatem. ergo dat ei omnē bonitatem cuius eſt capax. ergo non poteſt eſſe capax maioris bonitatis qͣꝫ diuine. ⁊ ſic nō poteſt augeri eius bonitas gr̄e.Ad hoc dd̓m ꝙ augmentū n̄ competit rei ẜm qd̓ ē intermino ſed ẜm qd̓ eſt in via ad terminū. qꝛ ẜm ꝙ resē in t̓mino tota potētialitas capacitatis īpleta ē ex fine