DI.XXXVII

¶ DI.xxxxxxxxijjUnt autē ⁊ alij plurimi ⁊cͣ. ¶ Hic queruntur quattuor ¶ Primo vtꝝ oporteat ponere oē ens eſſe a deo.¶ Scd̓o vtꝝ actꝰ pctī ſit natura aliqua velaliqd̓ bonū. ¶ Tertio vtꝝ deus poſſit dici cauſa peccati. ¶ Quarto vrum oīs pena ſit a deo.D pͥmū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videtur ꝙ nō oē ens ſit adeo. Quicqͥd em̄ ē a deo ē ſibi ſimile aliqͦ mō.ſed aliqͥd ē qd̓ nullo mō ē deo ſimile ſicut materia pͥma q̄ ē potētia pura cū deꝰ ſit actꝰ purus. gͦn̄ oē ens ē a deo. ¶ Pͣ. Augꝰ dicit in idolo formahoīs n̄ ē facta ꝑ v̓bū. ſed forma hoīs in idolo ē aliqͥd. nōgͦ oē ens ē factu ꝑ v̓bū. ⁊ ita nec a deo cū qͥcqͥd deꝰ facit:faciat ꝑ v̓bū ¶ Pͣ. De qͦcunqꝫ p̄t dici ip̄m eē p̄t dici ꝙ eſens. ſed deformitas pctī ē. gͦ ē ens. nec tn̄ ē a deo. gͦ n̄ oēens ē a deo. ¶ Sed ꝯtra. Oē ens aūt ē cā aūt cātū. quicqͥd āt ē a qͦcūqꝫ cauſatū ē a deo. qꝛ effectꝰ cāe ſcd̓e ē ⁊ cauſe pͥme. aut gͦ aliqd̓ ens ē cā tm̄. aūt eſt a deo cātū. ſꝫ qd̓eſt cā tm̄ ē cā pͥma q̄ deus ē. gͦ oē ens qd̓ n̄ ē deus ē a deooͣ. Quicqͥd ē creatū ē a deo. ſi gͦ aliqd̓ ens ſit p̄ter deūqd̓ n̄ ſit a deo hͦ n̄ erit creatū. ⁊ ſic erūt pl̓a increata. qd̓ ēhereticū. opꝫ igitur ponere oē ens eē a deo. ¶ ℟º dd̓ꝫ ꝙhereticū ē dicere aliqd̓ ens inquantum ens n̄ eſſe a deonec ſolum fidei ꝯtrariū ē: ſed etiā rōni. oē em̄ qd̓ ē. aut ēneceſſariū. aut poſſibile. qd̓ aūt neceſſariū. aut ē ꝑ ſe neceſſariū. aut ē aliūde neceſſariū. qͥcqͥd aūt ē neceſſariuꝫaliūde: ꝯſtat ꝙ cām ſui eē habet hoc a quo eius neceſſitas dependet. qd̓ autē eſt poſſibile neceſſe eſt vt cauſamhabeat. qꝛ qͣꝫtum ē in ſe p̄t eē ⁊ nō eē. vn̄ ſi eſſe ei applicet̉hͦ ē ꝑ aliqua cāꝫ extrīſecā ⁊ ſic relinqͥt̉ ꝙ oē enſ oꝫ reduciſicut in cām in id qd̓ per ſe neceſſe eſt eē qd̓ ē ſolus deusqui ē ſuum eē. vn̄ relinqͥtur ꝙ oē eus ſit a deo. ¶ Ad pͥmū ergo dd̓m ꝙ qͣꝫtum materia pͥma habet de eē tm̄ hꝫde dei ſil̓itudine. n autē ē ens actu ſed potentia ⁊ ſic etiāad deū ſil̓itudinē habet. ¶ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ forma hominis in idolo ẜm ꝙ ē res quedā a deo ē. ſed inquantūordinatur ad on̄dendū aliqd̓ viuum in idolo ſic a deon̄ eſt. ſic em̄ cum ſit falſum ſignum nihil ē. ¶ Ad tertiūdd̓m ꝙ cū dicimꝰ pͥuationes eē hoc n̄ ē ꝓpter aliqd̓ eſſereale qd̓ eis attribuatur. ſed ꝓpter eē cōpoſitiōis qd̓ rōformat eas app̄hendens. ⁊ ideo n̄ dicuntur entia nature ſed rōnis ⁊ hoc ip̄m qd̓ in rōne ſunt a deo ē. ⁊ ſic licetdeformitas pctī ẜm ꝙ ē in ren̄ ſit a deo. ſed tn̄ qd̓ eſt inapp̄henſiōe rōnis a deo ē. qꝛ nō ſumus ſufficiētes cogitare aliqͥd a nob̓ qͣſi ex nobis. ij. ad Coꝝ. iij.O ſcd̓m ſic ꝓceditur. ⁊ videtur ꝙ pctm̄ nō ſitnatura aliqͦ. Sicut em̄ dicit Augꝰ ſuꝑ Ioh̓.Octm̄ nihil ē ⁊ nihil fiunt hoīes cum peccāt.g pctm̄ n̄ eſt natura aliqua. ¶ Pͣ. Oīs naturaex gn̄e ſuo bona ē. ſed aliqua pct̄a mal̓a ſunt in gn̄e ſuoſicut fornicatio ⁊ homicidium. gͦ pctā n̄ ſunt natura aliqua ¶ Pͣ. Ois natura ordinata ē cum ſit a deo. que em̄a deo ſunt: ordinata ſunt vt d̓r Ro. xiij. ſed pctā ſunt inordinata. gͦ n̄ ſunt aliqͣ natura. ¶ Sed ꝯtra. Quicqͥd ēin aliquo p̄dicamēto ē natura aliqͣ. ſed pctā ſunt in aliquo p̄dicamento. ſunt em̄ in eodē gn̄e cum actibꝰ virtutum. gͦ pct̄a ſunt natura aliqua. ¶ Pͣ. Nihil p̄t̄ eē cā alicuius rei naturalis niſi ſit natura aliqͣ. ſed pctm̄ ē cauſa alicuiꝰ rei naturalis: ſicut adulterium eſt cauſa generationis humane. gͦ pctm̄ ē natura aliqͣ. ¶ ℟º dd̓m ꝙẜm Boe. in li. de duabꝰ natu. natura multipl̓r d̓r. Unomodo ẜcat rem cuiuſlibet p̄dicamēti. Alio modo ſub̓aꝫTertio mō pͥncipiū motus. Quarto modo differentiaꝫſpecificā vniuſcuiuſqꝫ. In peccato ē etiā duo ꝯſiderare.

ſ. ipſam actionē ⁊ deformitatē ſeu inordinationem. ip̄aigitur pctī actio ē natura aliqua pͥmo mō ⁊ qͣrto ſicut ⁊alia accn̄tia nature quedā ſūt niſi ꝙ actōes n̄ ſūt natureꝑmanētes vt quātitates ⁊ qͣlitates. ⁊ ex hͦ minus hn̄t d̓rōne entis ⁊ nature. ſcd̓o ꝟo mō nature n̄ ſunt. ſed ipſadeformitaſ pctī n̄ ē natura aliqͣ nec pͥmo nec ſcd̓o modonec tertio nec quarto ẜm eundē vbi ſupra. ¶ Ad pͥmū gͦdd̓m ꝙ rō pctī ſumitur ex ipſa deformitate ⁊ ideo inqͣꝫtū pctm̄ ē nihil ē. qꝛ deformitas nulla natura eſt lꝫ ipſapctī actio aliqͥd ſit. ¶ Ad ſcd̓ꝫ dd̓ꝫ ꝙ duplex ē bonitas .ſbōitas nat̉e ⁊ bōitas moris. pͥma bōitate nat̉a oīs bōaē ẜm genꝰ nature ſue. actus aūt pctī d̓r eē malus ex genere malicia moris. ⁊ ẜm hoc determinatur ad genꝰ moris: qd̓ quidē accipitur ẜm ordinē actꝰ ad indebitā materiā. ſicut malū ex gn̄e d̓r ledere īnocentē ⁊ eꝯͣriobonūex gn̄e d̓r actꝰ relatus ad debitā materiā vt veſtire nudū¶ Ad tertiū dd̓m ꝙ qͣꝫtū ad ſub̓aꝫ actus remanet aliqͥsordo in peccato ⁊ ad agentē ⁊ ad finē. ſed quantū ad deformitatē ſic eſt ibi inordinatio ſola. ⁊ hoc modo nō eſtnatura aliqua.D tertiū ſic ꝓceditur. ⁊ videtur ꝙ deus ſit cāpctī etiā inqͣꝫtū ſit pctm̄. Qd̓ em̄ ē cā vnius oppoſitoꝝ ꝑ ſui pn̄tiā ē cā alteriꝰ ꝑ ſuā abſentiāſicut gubernator nauiſ eſt cā ſalutis nauis ꝑſuā p̄ſentiā: ſubmerſiōis ꝑ abſentiā. ſed deus inqͣꝫtū eſtp̄ſens aīe ꝑ gr̄am ē cā actꝰ meritorij. gͦ inqͣꝫtū ē abſens ꝑſubtractionē gr̄e ē cā pctī. ¶ Pͣ. Duritia cordis qd̓dampctm̄ ē cū ei pena debeatur. vt pꝫ Ro. ij. ẜm duritiā tuā⁊ cor īpenites theſaurizas tibi irā. ſed deꝰ eſt cā duritiecordis. qꝛ vt d̓r Ro. ix. Cuiꝰ vult miſeretur ⁊ quē vultindurat. gͦ deus eſt cā pctī. ¶ Pͣ. Qd̓ ē cā cauſe ē cā effectus. ſed aliqͣ q̄ ſunt effectꝰ dei ſunt cā pctī. inclinat em̄ad pctm̄ qn̄qꝫ cōplexio corꝑis ⁊ exterioreſ creature. ergodeus ē cā pctī. ¶ Sed ꝯtra. Quicūqꝫ ē cā pctī peccat. ſꝫdeus nō p̄t peccare. gͦ deus non ē cā pctī ¶ Pͣ. Fulgen.dicit ꝙ deus nō ē vltor illiꝰ rei cuiꝰ ē cā. eſt autem vltorpctī. gͦ nō ē cā pctī. ¶ ℟º dd̓m ꝙ oīa que ſūt a deo cauſata ꝓcedūt ab eo ſicut ab artifice artificiata. vnde in psͣ.oīa in ſa. fe. Defectus aūt qͥ ē in artificiato ꝯtra artē n̄ p̄teē ab arte ſed incidit ex defectu inſtr̄i vel materie. peccatū aūt inqͣꝫtū hm̄oi dīne arti ꝯtrariatur eo qd̓ ē auerſioab īcōmutabili bono qd̓ ē oīm artificiatoꝝ a deo finiſ ⁊ꝑ ꝯn̄s pͥncipiū illius pͥme artis. nā pͥncipia artificiatoꝝſunt fines. vt pꝫ in. ij. ph̓icoꝝ. relinqͥtur gͦ ꝙ pctm̄ n̄ poſſit eē a deo ſed ex defectu alicuiꝰ creature ꝑ quam deusoꝑatur ſicut ꝑ inſtr̄m. ¶ Ad pͥmū gͦ dd̓m ꝙ n̄ ē in ptātenauis vel eius arbitrio vt a gubernatore deſeratur. ⁊ iōſubmerſio nauis attribuitur gubernatori ſicut cāe. ſedpctōr ex ꝓprio arbitrio ſe ſeꝑat a deo. vn̄ ei īputatur ſuūꝑiculū. nec opꝫ dicere ꝙ deꝰ ſit cā pctī. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙdeus n̄ d̓r indurare in ꝑcendo malicia ſed n̄ largiendogratiā qd̓ ē ex culpa peccātis vt dictū ē. ¶ Ad tertiū dicendū ꝙ qͣntūcūqꝫ aliqͣ inclinare ad peccatū videātur n̄tn̄ poſſunt cogere ad peccādū. ſed homo ꝓprio arbitriolabitur in pctm̄ vn̄ ſibi ſoli pctm̄ dꝫ imputari.D qͣrtū ſic ꝓceditur. ⁊ videtur ꝙ n̄ oīs potentia ſit a deo. vt em̄ dicit Augꝰ. deus n̄ ē cā tēdendi in n̄ eē. ſed ꝑ malū pene qͥs tendit in nōeē. gͦ deus n̄ eſt cā pene. ¶ Pͣ. Priuatio gr̄e q̄(dam pena ē. hm̄oi aūt deus cān̄ ē. ſic em̄ dei actio malaeēt cū pctm̄ ex hoc p̄cipue malū ſit qd̓ gratiā tollit. gͦ nōoīs pea ē a deo ¶ Pͣ. Nihil qd̓ ꝑ ſe ē cā pctī ē a deo. qꝛ ſicdeus eēt cā pctī. ſed fomes per ſe ē cā pctī cū de ſe īclinetad peccatū ⁊ ſic nō eſt a deo: eſt aūt pena quedam. nō gͦoīs pena eſt a deo. ¶ Sed ꝯtra. Pena ē effectus iudicijſed oīm iudiciū ad deū ꝑtinet qꝛ ipſe iudicat oēm terra

m 2