LI.II

vt d̓r gen̄. xviij. gͦ oīs pena eſt a deo. ¶ Pͣ. Oē bonū eſt adeo. ſed oīs pena ē bona inqͣꝫtū eſt iuſta. gͦ oīs pena eſt adeo. ¶ ℟º dd̓m ꝙ bonū ⁊ malū ſe hn̄t ſic pͥuatio ⁊ forma. na malū ē pͥuatio boni. id aūt qd̓ eſt cā alicuius forme eſt cā pͥuatiōis forme alteriꝰ q̄ tn̄ forma cauſata eſſen̄ p̄t. vn̄ idē eſt cā gn̄ationis ⁊ corruptionis. Appoſitioaut boni ex qͣ ſeqͥtur ꝙ pͥuetur eo quo iuſtū ē ipſum pͥuari: ⁊ iō malū pene ē a deo. ſꝫ qui bonū cōmutabile īmoderate amat facit pͥuationē ex qua ē malū culpe. qꝛ ex hͦſeqͥtur auerſio a bono incōmutabili. hic aūt amor īmoderatus n̄ ē a deo. vn̄ malū culpe a deo eē n̄ p̄t. ¶ Ad pͥmū gͦ dd̓m ꝙ aliqͥs ꝑ penā tēdendo in nō eē tendit ī nobilius eē .ſ. in eē iuſticie. vn̄ nihil ꝓhibet penā eſſe a deo¶ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ deus n̄ ē cā pͥuatiōis gr̄e agēdo aliquid ꝯtrarin̄ gr̄e ſed n̄ influendo ad hoc vt ſeruetur ordo iuſticie qͥ cū ſit bonū cōe p̄ponderat bono ꝑ̨̄ticulariiſtius ¶ Ad t̓tiū dd̓m ꝙ fomēs a deo ē n̄ ſicut a gn̄antefomitē ſed ſicut n̄ apponēte originalē iuſticiā ex cuiꝰ abſentia ſequūtur motus ꝯcupīe inordinati. vnde idē iudicium eſt de fomite ⁊ de pͥuatione gr̄e.XXXVIII¶ DIOſt predicta de volūtate ⁊cͣ. ¶ Hic q̄runt̉ qͣttuor. ¶ Prīovtꝝ volūtas iudicet̉ bonā ex fine ¶ Secūdo vtꝝ oēs bōe volūtates hēant vnūfinē. ¶ Tertio qͥs ſit ille finis. ¶ Quarto de differētia volūtatis ⁊ intentionis.O pͥmū ſic ꝓceditur. et videtur ꝙ volūtas nōſit iudicāda bona ex fine. Sicut em̄ Augꝰ dicit. xix. de ciui. dei. oīs hō etiā belligerādo pacē reqͥrit. pax aūt ē qd̓dā bonū. volūtas autēbellandi frequent̓ ē mala. n̄ gͦ dꝫ volūtas iudicari bonaex fine. ¶ Pͣ. Ad bonitatē actus n̄ ſufficit vna circūſtātia ſola. ſed ꝓpter aliqͥd qd̓ ad finē ꝑtinet ē vna circūſtātia ſola. ergo ꝯſideratio finis n̄ ſufficit ad bōitatē actꝰvolūtatis. ¶ Pͣ. Ex eiſdē aliqͥd eſt ⁊ auget̉. ſed augmentū bonitatis in actu voluntatis n̄ iudicatur ex fine ſedmagis ex habitu charitatis. alias qͣꝫtū aliqͥs intēderettm̄ faceret. qd̓ n̄ videt̉ veꝝ cū dans obulū ꝓ deo poſſitintendere tm̄ facere ſicut ille qͥ dat. c. marchas. ergo necbonitas volūtatis iudicanda ē ex fine. ¶ Sed contraBonitas habet rōnē finis. ſꝫ ea q̄ ꝑ ſe ꝯpetūt fini n̄ ꝑtnēt ad ea q̄ ſunt ad finē niſi ex ordine ad finē. ergo bonitas volūtatis iudicanda ē ex fine. ¶ Pͣ. Ab eodē habetaliqͥd eē ⁊ bonitatē. ſed actus volūtatis hꝫ eē a fine quvolūtatē mouet. gͦ ⁊ eius bonitas ē ex fine. ¶ ℟º dd̓mꝙ aliud eſt de actu volūtatis ⁊ de actu exteriori. in actuenī exteriori aliud ē obiectum ⁊ aliud ē finis. in actu ꝟovoluntatis idem eſt obiectum ⁊ finis. nam finis ⁊ bonū ē ꝓpriū ob̓m volūtatis. n̄ tn̄ oīs finis ē volūtatꝭ ob̓mſed finis ꝓximus. ſicut aūt actus ext̓ior iudicat̉ bonusex gn̄e ꝓpter debitā materiā ⁊ ob̓m. ita ⁊ actus voluntatis ꝓpter debitū ꝓximū finē. ex fine ꝟo remoto hꝫ bonitate ſil̓em illi bonitati quā actus exterior habet ex fine.⁊ ſic tota bonitas volūtatis dependet ex fine ꝓximo ⁊remoto ¶ Ad pͥmū ergo dd̓m ꝙ lꝫ finis remotus ſit bonus qui e pax tn̄ finis ꝓximus non ē bonus in his qͥ indebite bella volūt. ¶ Ad ſcd̓m dd̓ꝫ ꝙ in bonitate finisincludūtur ⁊ alie circūſtantie. nō em̄ bonū finē appetitſi nō appetat qn̄ ē bonus ⁊ vbi eſt bonus ⁊ ſic de alijs.Ad tertiū dd̓m ꝙ in mal̓ ſequit̉ ꝙ quātū aliqͥs intendit tm̄ facit. quia ad intentionem peccati ſufficit intentio contemptus. non autem ſequitur in bonis ꝙ quantum aliquis intendat tantū faciat. qꝛ ꝓpoſitū volūtatiſnon ſufficit ad bonitatē actus. plura em̄ requirūtur ad

bonū qͣꝫ ad malum. nec tamen ſequit̉ ꝓpter hoc ꝙ volūtas non iudicetur bona ex fine. intentio enim nō reſpicit niſi finem remotum.O ſcd̓m ſic ꝓceditur. ⁊ videt̉ ꝙ nō oīm rectaꝝvoluntatuꝫ ſit vnus finis. Unuſquiſqꝫ enimagens ex rōne cogitat de fine ꝓpter queꝫ agit.ſed n̄ ē aliqd̓ vnū d̓ quo cogitent oēs qn̄ rectāvoluntatē habent. gͦ n̄ oīm rectaꝝ voluntatū vnꝰ eſt finis. ¶ Pͣ. Finis ē qͥ mouet efficientē. ſed qn̄qꝫ agēs etiārecte mouet̉ a duobꝰ quoꝝ vnū ē ſpūale ⁊ aliud tꝑale vtptꝫ in his qͥ vadūt ad eccleſiā ꝓpter diſtributiōes. gͦ nonoīm rectaꝝ volūtatū vnus eſt finis. ¶ Pͣ. Aut hoc ītelligit̉ de fine ꝓximo. aut vltimo. ſi de vltimo n̄ opꝫ dicere rectaꝝ voluntatū vnū eē finē ſed ſimpl̓r oīm voluntū. nā oēs ꝓpter beatitudinē appetunt quicqͥd volunt viAugꝰ dicit in. xiij. de tri. ſi aūt de fine ꝓximo intelligat̉:tūc ptꝫ eē falſum qd̓ d̓r oīm rectaꝝ voluntatū eſſe vnuꝫfine cū diuerſos fines poſſimus recta volūtate appetereSed ꝯtra. Sicut res ꝓcedūt a pͥncipio ita ordināt̉in finē. ſed oīm rectaꝝ voluntatum eſt vnū pͥncipiuꝫ .ſ.deus qͥ noſtras volūtates rectificat. gͦ ⁊ oīm eaꝝ vnus ēfinis. ¶ Pͣ Unius gn̄is n̄ eſt niſi vna mēſura. vt ptꝫ ī. x.metaph. ſed oēs volūtates ſunt vnius gn̄is. gͦ hn̄t vnaꝫmenſurā quā etiā opꝫ eſſe eaꝝ regulā ex qua dirigātur.ſed volūtas rectitudinē habet ex fine vt dictū eſt. gͦ oīmrectaꝝ volūtatū vnus ē finis. ¶ ℟º dd̓m ꝙ ſicut priusdictū ē: eſt finis ꝓximus ⁊ finis vltimus. In fine auteꝫꝓximo non oportet omnes volūtates rectas cōuenirecū diuerſi diuerſa ⁊ ꝯtraria int̓dū recte velint referēdoad finē charitatis. ſicut etiā ꝯtingit recte volūtatiſ vniꝰhoīs eē diuerſos fines cū diuerſa ⁊ reē ⁊ licite appeti poſſint. finis autē vltimus nec in vno hoīe nec in diuerſisrecte pōt eē niſi vnus. qꝛ qͥcunqꝫ alius finis vltimꝰ conſtituat̉ p̄ter deū erit ꝑuerſitas dū quis fruat̉ alio preterdeū. vn̄ oꝑꝫ oīm rectaꝝ voluntatū eē vnū vltimū finē.¶ Ad pͥmū ergo dd̓m ꝙ n̄ opꝫ ꝙ finis vltimus ſemperactu cogitet̉ ſed ꝙ habitu teneat̉. ⁊ ſic rō n̄ ꝓbat qͥn oīmrectaꝝ volūtatū poſſit eē vnus vltimus finis. ¶ Ad ſecundū dd̓m ꝙ ille qͥ mouet̉ ad eundū ad eccleſiaꝫ ꝓptealiqd̓ ſpūale ⁊ tꝑale ſi rectā habeat voluntatē non ponit in tꝑali vltimū finem. ſed vult illud vt ſe ſuſtentetin ſeruitio dei. vn̄ n̄ q̄rit ip̄m tanqͣꝫ finē vltimū ſꝫ tanqͣꝫvtile ad finē. ¶ Ad tertiū dd̓m ꝙ oēs volūtates tam recte qͣꝫ n̄ recte ꝯueniunt in appetitu beatitudinis ẜm formalem eius rationē. quia omnes volūt optimū qd̓ ꝯſequi poſſunt. ſed ſo lummodo recte voluntates cōueniunt in appetitu beatitudinis etiam per applicationemad ſub̓m dū querūt ſuū optimū vbi q̄rendū ē .ſ. in deo.D tertium ſic ꝓceditur. ⁊ videtur ꝙ vltimusfinis rectaꝝ voluntatū nō ſit charitas. Charitas em̄ eſt quoddā creatum vt in pͥmo librohabitum eſt. ſed ponere finem vltimū in aliquo creato eſt frui vtendo qd̓ eſt humana peruerſitasẜm Aug. ergo charitas non eſt vltimus finis rectarumvoluntatū. ¶ Pͣ. Finis vltimus homīs eſt vita eternavt ptꝫ Ro. vi. Habetis fructum veſtrum in ſanctificatione: finem ꝟo vitam eternam. ſed ſicut dicitur Ioh̓.xvij. Hec eſt vita eterna vt cognoſcant te verum deum⁊cͣ. vltimus ergo finis in quo recte voluntates conueniūt non eſt dilectio ſed cognitio ¶ Pͣ. Omnis motusnaturalit̓tendit ad quietem ſicut ad finem. ſed quietatio appetitus in fine eſt delectatio que non eſt idē qd̓ dilectio cū dilectio ſit cauſa afflictionis in abſentia amati ⁊ delectatiōis in eius p̄ſentia. ergo finis voluntatuꝫnon eſt dilectio ſed magis delectatio. ¶ Sed ꝯtra. Uoluntates hominū recte ſunt ẜm ꝙ diuinis regulantur