DI.XXXVI
niſi ẜm hͦ ꝙ volūtati ē ſubiectꝰ. ita nec actus omiſſiōisculpe rōnē hēre p̄t niſi ẜm ꝙ volūtati ſubijcit̉. ad hͦ aūtn̄ requirit̉ aliqͥs actus volūtatis quo qͥs velit nō facereqd̓ tenet̉. ſed ſufficit volūtatis ptās. qꝛ p̄t facere ⁊ n̄ facere. Quidā tn̄ dicūt ꝙ omiſſiōis pctm̄ eſſe n̄ p̄t ſine actuad minus interiori. ſed hoc nō videt̉. qꝛ ꝯtingit qn̄qꝫ ꝙvolūtas nec ad actū debitū nec ad oppoſitū mouetur:nec ad aliqͥd ex quo rōnem culpe hēre poſſit. ⁊ tn̄ aliqͥsefficitur reus omiſſiōis ſi n̄ faciat qd̓ tenet̉. vn̄ relinquitur ꝙ ꝯtingit eē pctm̄ abſqꝫ oī actu. ¶ Ad pͥmū gͦ dd̓ꝫ ꝙͥī hoc qd̓ d̓r dictū vel factū vel ꝯcupitu ītelligūtur etiaꝫoppoſita. ſicut em̄ ī idē genus reducit̉ qͥeſcere ⁊ moueri:ita ꝯcupiſcere ⁊ n̄ ꝯcupiſcere ⁊ ſic de alijs ¶ Ad ſcd̓ꝫ dd̓ꝫꝙ ipſa omiſſio volūtaria n̄d̓ neceſſitate d̓r ꝓpt̓ volūtatactū ſed ꝓpt̓ hͦ ꝙ in ptāte volūtatis ꝯſiſtit. ¶ Ad tertiūdd̓m ꝙ n̄qn̄cūqꝫ aliqͥs n̄ agit pctm̄ omiſſiōis īcurrit. ſꝫtūc ſolū qn̄ agere tenetur. p̄cepta em̄ affirmatiua q̄ obligāt ad agendū. ⁊ ſi obliget ſꝑ: n̄ tn̄ ad ſꝑ. ¶ Quartū cōcedimus. ¶ Ad. v. dd̓m ꝙ pctm̄ pͥmū originale ⁊ ſi ī ſiactū n̄ hēat: hꝫ tn̄ rōnem culpe ex actu pͥmi parentis.¶ Ad ſextū dd̓m ꝙ etiā pct̄a q̄ ī actu ꝯſiſtūt manere dicutur poſt actū: n̄qͣꝫtū ad ſub̓am pctī ſed qͣꝫtū ad effectūqͥ eſt pͥuatio gratie. ꝓpter quod Augꝰ dicit ꝙ tranſeuntactu ⁊ remanēt reatu.D tertiū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ actus exterior n̄ꝑtineat ad pctm̄. Mēbra em̄ exteriora n̄ pn̄eē ſub̓a pctī. ſed actus exteriores mēbris corporalibꝰ agūtur. gͦ actꝰ exterior ad pctm̄ n̄ ꝑtinet. ¶ Pͣ. Peccatū merito opponit̉. ſed quātitas meriti tota depedet ex radice charitatis. gͦ ⁊ quātitas peccati tota depēdet ex cupiditate volūtatis. ⁊ ſic actꝰ exterior ad pctm̄ n̄ facit. ¶ Pͣ. Illud qd̓ de ſe ꝑtinet ad pctm̄quocūqꝫ modo agat pctm̄ ē. ſed actꝰ exterior niſi ex volūtate ꝓcederet n̄ eēt pctm̄. gͦ actus exterior de ſe ad peccatū n̄ ꝑtinet. ¶ Sed ꝯtra pctm̄ ē trāſgreſſio legis diuine. ſed ꝑ actū exteriorē aliqͥs ꝯtra lege dīnā agit. ergoactus exterior ꝑtinet ad pctm̄ ¶ Pͣ. Meritū ⁊ peccatūopponūtur. ſed actꝰ exterior facit ad meritū. qd̓ ptꝫ ex hͦꝙ martyribꝰ actu debet̉ aureola: n̄ āt martyribꝰ volūtate. gͦ ⁊ ſil̓r actus exteriores ꝑtinēt ad pctm̄. ¶ ℟º dd̓mꝙ aliqͥs actus hꝫ rōnē culpe ex duobꝰ .ſ. ex hoc ꝙ actꝰ eſtinordinatꝰ ⁊ ex hoc ꝙ volūtariꝰ. inordinatio aūt ꝑ pͥusē in actu exteriori qͣꝫ iteriori. ex hͦ em̄ volūtas eſt īordīata ꝙ in aliqͥd inordinatū tēdit ſicut in fornicationē velhomicidiū. ſed volūtariū qd̓ cōplet rōnem culpe ꝑ pͥusē in actu int̓iori qͣꝫ exteriori cū actus exterior n ſit volūtarius niſi ꝑ hoc qd̓ ē ꝑ interiorē imꝑatus. ⁊ iō pctm̄ invtroqꝫ ꝯſiſtit .ſ. interiori ⁊ exteriori actu. actus tn̄ extorior rōnē culpe n̄ hꝫ niſi ab īteriori cuꝫ tn̄ actus exterioraliqͥd deformitatis addit. ¶ Ad pͥmū gͦ dd̓ꝫ ꝙ membracorꝑalia n̄ cauſant exteriorē actu qͣſi ꝑ ſe agātur. ſed ſicut ab īterioribꝰ viribꝰ acta. ⁊ iō exteriora mēbra n̄ ſūtſub̓a pctī ſed interiores vires. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ reſpcūeēntialis p̄mij qͣꝫtitas meriti ex ſola charitate interioripēſatur. ſed reſpectu accidētalis p̄mij qd̓ ꝯſequit̉ decentiā ⁊ honeſtatē actus pēſatur ex ext̓iori actu. ⁊ ſil̓r pecti deformitas ex ext̓iori actu pēſatur. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙdeformitas exterioris actus ē materialis in pctō ſꝫ formalit̓ rō culpe cōpletur ex hͦ qd̓ ē volūtariꝰ. ⁊ iō actꝰ exterior niſi ex volūtate ꝓcedat nō p̄t eſſe peccatumD qͣrtū ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ ſub̓a actꝰ peccati nō ſit a deo Hō em̄ ex hoc qd̓ ſub̓aꝫ actꝰpctī cauſat peccare dr̄. ſi igitur ſub̓a actus ſiCa deo: ſeqͥtur ꝙ ipſe deus peccet qd̓ ē abſurdūPͣ. Quecūqꝫ īſeꝑabilit̓ ſe ꝯſequūtur ita ſe hn̄t ꝙ vnūeoꝝ n̄ p̄t eē ſine altero. ſed qͥdā actus ſūt qͥ inſeꝑabiliter
hn̄t deformitatē ānexaꝫ. gͦ ſi ſub̓a actus a deo ē ⁊ deformitas actus a deo erit. ¶ Pͣ. Orn̄tia ſpecifica ē de ſub̓arei. ſed malū ē drn̄tia ſpecitica aliquoꝝ actuū. ſicut enīhabitus aīe ſpecie diſtinguūtur ꝑ bonū ⁊ malum: ita ⁊eorū actus. ſi gͦ ſub̓a actus pctī ſit a deo: ſequet̉ ꝙ deusſit cā mali qd̓ ē incōueniēs. gͦ ſub̓a actꝰ pctin̄ eſt a deo.¶ Sed ꝯtra. Sub̓a actus pctī quoddā ens ē. om̄e aute mens ē a deo. gͦ ſub̓a actus pctī eſt a deo. ¶ Pͣ. Oīsmotus ē a pͥmo motore. gͦ ⁊ oīs actio ē a pͥmo agēte. pͥmū aūt agens ē deus. gͦ ſub̓a cuiuſlibet actus eſt a deo.℟º dd̓m ꝙ cā pͥma in effectū cauſe ſcd̓e vehemētiusinfluit qͣꝫ etiā cā ſcd̓a. vt pꝫ in li. de cauſis. ⁊ iō opꝫ vt idqd̓ ē a volūtate ẜm hoc ꝙ eius cā eſt deus ſit a deo. qd̓aūt ē a volūtate ẜm aliqͥd cuiꝰ cān̄ ē deus nec erit a deoIn peccato aūt ē duo ꝯſiderare .ſ. naturā actiōis. ⁊ deformitatē actus. natura aūt actiōis ē a volūtate ẜm ꝙē quedā actiua potētia et ad bonū ordinata cum nihilagat niſi ad bonū reſpiciēs. vt dicit Dioꝰ. Sed deformitas pctī cauſatur ex volūtate ẜm defectū qͥ eā conſequitur ẜm ꝙ ē ex nihilo. nihili aūt deus n̄ ē ca: qui tam̄cauſa ē cuiuſlibet actiue potētie et ordinis ad bonum.et iō ſub̓a actus pctī ē a deo: n̄ aūt deformitas. et qꝛ peccatū vtrūqꝫ dicit n̄ p̄t ſimplicit̓ cōcedi ꝙ pctm̄ ſit a deoEt ē ſil̓e d̓ claudicatōe cuiꝰ deformitas ē ex defectu cruris ſed ſub̓a actus ex v̓tute greſſiua. ¶ Ad pͥmū ergo dicendū ꝙ hō ē cā tā ſub̓e actus pctī qꝫ deformitatis: nōaūt deus. et iō n̄ ē ſimile. ¶ Ad ſcd̓m dd̓ꝫ ꝙ lꝫ ſub̓a actꝰfornicatiōis ſine deformitate fieri n̄ poſſit nō ſequirurꝙ reducantur in eandem cauſam pͥmā ſed in eādē cauſam ꝓximam. ¶ Ad tertiū dd̓m ꝙ deformitas vel malum ē drn̄tia ſpecifica actus ẜm ꝙ eſt in genere moris:n̄ autem ẜm ꝙ eſt in genere nature.¶ DI. XXXVICiendum eſt tamenquedā ſic eē pctā. ¶ Hic q̄runtur quāttuor. ¶ Primo vtꝝ peccatū poſſit eē cāpeccati. ¶ Scd̓o vtꝝ poſſit eē idem peccatū et pena ¶ Tertio vtꝝ aliqua paſſiopoſſit eſſe peccatū. ¶ Quarto vtꝝ omnis pena ꝓ peccato infligatur.D pͥmū ſic proceditur. et videtur ꝙ pctm̄ nōpoſſit eē cauſa pctī. Sicut em̄ ſe hꝫ motuſ admotū: ita pctm̄ ad pctm̄. ſed motus n̄ ē cauſa motus ſicut nec qͣlitatis qualitas ẜm ph̓mgͦ nec pctm̄ p̄t eē cā pctī. ¶ Pͣ. Id qd̓ nihil ē nō pōt cāmhabere nec cā eē. ſed peccatū nihil e ⁊ nihil fiūt homīesdū peccāt vt Augꝰ dicit. gͦ vnū pctm̄ nō ꝑt eē cā alteriꝰ¶ Pͣ. Unū cōtrarioꝝ n̄ ē cā alterius. ſed q̄dā pctā ſuntad inuicē cōtraria. vt auaritia ꝓdigalitati. gͦ ad minustaliū vnū nō p̄t eē alterius cā. ¶ Sed cōtra ē qd̓ Gregoꝰ dicit ꝙ pctm̄ qd̓ mox ꝑ pnīam nō deletur ſuo pondere ad aliud trahit. gͦ vnū pctm̄ ē cauſa alterius. ¶ PͣQuicqͥd ē cā cauſe eſt cā effectus. ſed actus pctī eſt ca habitus ex quo iteꝝ ſeqͥtur actus pctī. ergo pctm̄ ē cā pctī.¶ ℟º dd̓m ꝙ pctm̄ p̄t eē cā pct̄ī quattuor modis. Primo ꝑ accn̄s qͣſi remouēs ꝓhibēs inqͣꝫtū .ſ. ꝑ pctm̄ mortale tollitur gr̄a. quā ſublata hō cadit facilius in peccatum. ⁊ ſic qd̓libet peccatū mortale cuiuſlibet p̄t eē cauſa. Scd̓o mediante habitu vel diſpōne ex actu pctī conſequēte ⁊ ad ſimilē actū inclināte. ⁊ ſic pctm̄ ē cā peccati in eadē ſpē. Tertio mō inquantū vnū pctm̄ alteri materiam ſubminiſtrat. vt gula luxurie. qꝛ vent̓ mero eſtuans facile in luxuriā ſpūmat vt Hiero. dicit. Quartoinquantū vnū pctm̄ aduocat alteꝝ ad ſuū finem. ſicutcū aliquis occidit hoīem vt pecuniā rapiat. auaritia ē
mn