Druckschrift 
Scripta ad Hanibaldum episcopum super quattuor libros Sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Ef.II

O quartū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ malū totalitercorrūpat bonū. Qd̓ em̄ ꝑ ſe alicui ꝯuenit: ꝯuenit ei ſꝑ. ſed malū inqͣꝫtū hmōi corrūpit bonū. gͦ ſꝑ corrūpit bonū. gͦ final̓r totū ꝯſumet.G. Om̄e finitu ꝑ diuiſionē aliqͦtiēs factā ꝯſumiturſed bonū creatū ē finitū. ſi gͦ pͥmū malū aliqͥd de bonocorrūpit videt̉ ꝙ multiplicatio mal̓ totū corrūpatur.Pͣ. Malū nō reqͥrit bonū niſi ad hͦ qd̓ in eo fūdeturſicut in ſub̓o. gͦ oē bonū qd̓ n̄ ē mali ſub̓m p̄t totū ꝯſūiꝑ malū. ſed bonū qd̓ ꝑ malū diminuit̉ n̄ eſt mali ſub̓m:qꝛ nullū accn̄s diminuit ſuū ſub̓m. ergo bonū qd̓ ꝑ malū diminuit̉ p̄t totaliter ꝑ malū ꝯſumi. Sed contramalū non pōt eē niſi in bono vt dictū ē. ſed ſi totum bonū ꝯſumeret̉ iam nō eēt in bono. gͦ malū nō p̄t totū bonū ꝯſumere. Pͣ. Malū nō ꝯſumit niſi bonum qd̓ eiopponit̉. ſed nō totū bonū opponit̉ alicui ꝑticulari malo. ergo per aliqd̓ malū nō p̄t totū bonū corrūpi. ¶Idd̓m ꝙ aliqd̓ bonū eſt qd̓ totū ꝑ malū tollit̉ .ſ. bonū ꝙopponitur malo: ſicut viſus ꝑ cecitatē: ⁊ gr̄a per culpaAliqd̓ ꝟo bonū eſt qd̓ nec tollit̉ nec diminuit̉ per malūſ. bonū in quo malū fundat̉ ſicut in ſub̓o: ſicut aer nondiminuit̉ per tenebras nec ſub̓a aīe per culpam. Alioaūt bonū eſt qd̓ nō totaliter tollit̉ ſed tamen diminuꝑ malū ⁊ p̄t in infinitū diminui ſi in infinitū multiplicet̉ malū. ⁊ hoc bonū ē habilitas vel ordo ad bonū quequidē diminuit̉ per malū inquantū elongat̉ a bono nōtn̄ pōt totaliter tolli qꝛ ſequit̉ naturā illius rei in qͣ malum fundatur. Ad pͥmū gͦ dd̓m ꝙ malū nō corrūpitbonū actiue ſed formaliter ſi abſtractio accipiat̉ vt ſupra dictū ē. vnde idē malū ſemꝑ corrūpit bonū inqͣꝫtuſꝑ eſt boni corruptio: non tn̄ ſequit̉ ꝙ ꝯtinue bonum diminuat̉. Ad ſcd̓m rn̄dent qͥdā ꝙ aliqd̓ finitū ꝑ diuiſionē p̄t diminui in infinitū ⁊ tn̄ totaliter non ꝯſumeī̉ſi ſeruetur in diuidēdo eadem ꝓporcio ⁊ nō eadē quantitas. ſi em̄ a linea. c. pedū dematur cōtinue vnꝰ pes tādem tota linea ꝯſumetur. ſi autē demat̉ mediū linee etiteꝝ mediū medij ⁊ ſic inde nunqͣꝫ ſtabit diuiſio. hͦ autēī ꝓpoſito locū n̄ hꝫ. qꝛ n̄ ē rō qͣre ſcd̓ꝫ malū nō tm̄ in qͣꝫtitate corrumpat de bono quantū pͥmū vel etiā ampliusEt ideo aliter dd̓m ē ꝙ illa habilitas nō diminuit̉ perſubtractionē ſed ꝑ elongationē que fit ꝑ appōnem ꝯtrarij ſicut corpus ꝑ hoc qd̓ ſubijcit̉ albedini eius abilitasanigredine elongat̉. ⁊ tanto amplius quāto albedo fuerit intēſior. ⁊ ſi albedo poſſet in infinitū intendi ſemper fieret minor abilitas. nunqͣꝫ tamen totaliter tolleretur qͣꝫdiu corꝑis natura mane̓t quā intenſio albedīsnō tollit. ſil̓r augmentū culpe nō tollit naturam aīe acquā ſequit̉ abilitas ad bonū. vn̄ talis habilitas nunꝯſumit̉ lꝫ ſꝑ ꝑ peccatū diminuat̉. Ad. iij. dd̓m ꝙ abiltas p̄dicta ē mediū inter bonū ſub̓i mali in quo ip̄a habilitas radicat̉. ⁊ bonū qd̓ ē malo ꝯtrariū qd̓ ē habilitatis p̄dicte terminꝰ. ⁊ ideo medio mō ſe hꝫ qꝛ diminuit̉ſed non totaliter conſumitur. DI.XXXVOſt hoc videnduꝫ eſtquid ſit peccatū ⁊cͣ. Hic querunt̉ quattuor. Primo de diuiſiōe mali ꝑ penaꝫ ⁊culpā. t Scd̓o vtꝝ malū culpe ſemꝑ conſiſtat in actu. Tertio vtꝝ ſemper in actu interiori. Quarto vtꝝ actus in quo pctm̄ ꝯſiſtit ſit a deo.D pͥmū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ malū culpe incōueniēter ꝯtra malū pene diuidatur. Corruptio em̄ paſſiua quedā pena ē vt in lr̄a dicit̉ .ſoē malū in abſtractiōe loquēdo ē pͥuatio boni formaliter ⁊ ita paſſiue. gͦ oē malū eſt malū pene nō

ergo malū culpe ꝯtra malū pene diuidi dꝫ. Pͣ. Culpa ⁊ pena nō ſunt niſi in rōnali creatura. ſed malū ē inpluribꝰ alijs. gͦ incōuenient̓ malū ꝑ culpā ⁊ penā diuiditur. Pͣ. Ea que ex oppoſito diuidūtur ſūt ſiml̓ ẜmph̓m in p̄dicamētis. ſed culpa ⁊ pena nō ſūt ſimul. nammalū ꝑ pͥus d̓r de culpa qͣꝫ de pena cū culpa ſit cauſa pene. ergo malū incōuenienter ꝑ culpā ⁊ penam diuidit̉Sed ꝯtra. Uolūtariū ⁊ inuolūtariū ꝯuenient̓ ꝯtraſe diuidūtur. ſed malū culpe habet rōnem volūtarij. pena aūt īuolūtarij. gͦcōuenient̓ pena ꝯtra culpā diuidit̉. Pͣ. Agens ꝯtrariat̉ patienti ẜm ph̓m in li. de generatiōe. ꝯtraria aūt ad īuicē ꝯueniēt̓ diuidūt̉. cū gͦ culpa ⁊pena diſtinguātur ẜm actionē ⁊ paſſionē. videt̉ ꝙ culpa ⁊ pena ꝯueniēter ad inuicē diſtinguātur. ℟. dd̓mꝙ creatura rōnalis habet aliquam rōnem bonitatisoībus creaturis coēm. ⁊ aliquam ꝓpriā ſibi. quod eniꝫꝑficiatur formis ad eſſe ⁊ bn̄ eē hoc ſibi ⁊ omni creature cōe eſt. ꝙ aūt habeat dominiū ſuꝑ ſuā oꝑationē queeſt eius bonū ⁊ in ipſa manēs nō in exteriorē materiaꝫtendens hoc ē ꝓprium ſibi vt pꝫ d̓ actu volūtatis. Sciendū tū ꝙ etiam ea q̄ creatura rōnalis cū alijs habet cōmunia quodāmodo voluntati ſubduntur in ipſa. ⁊ ſicquodāmodo ei ꝯueniūt. malū igitur ꝑ qd̓ ꝓpriū bonuꝫrōnalis creature corrūpit̉ d̓r malū culpe. malū ꝟo qͦ corrūpit̉ bonū qd̓ ſibi ⁊ alijs ē cōe quantū ad modū habēdi. lꝫ forte n̄ quantū ad ſub̓am rei habite d̓r malū peneinquantū eſt eiꝰ volūtati ꝯtrariū. vn̄ pͥuatio cuiuſcūqꝫꝙ creatura rōnalis hēat ad ꝑfectionē ſui eē vel ad beneeē: pena vocatur. Ad. j. gͦ dd̓m ꝙ formalis pͥuatio boni n̄ habet rōnem pene niſi qn̄ rōnalis creatura formaliter aliquo bono pͥuatur. malū ꝟo culpe attenditur ẜmꝙ actꝰ creature rōalis formal̓r aliqͦ bono pͥuatur ⁊ n̄ ip̄amet. vn̄ rō n̄ ſequitur Ad. ij. dd̓m ꝙ iſta diniſio malin̄ eſt diuiſio mali coīs ſꝫ mali qd̓ ē ꝓpriū creature rōalisqua ſpālis rō bonitatis inuenitur. Ad tertiū dd̓ꝫ ꝙꝟbū ph̓i intelligitur de diuiſione vniuoci. malū autemanalogice de culpa ⁊ pena predicatur per pͥus de culpaqͣꝫ de pena. qꝛ prinncipale bonum creature rationaliseſt eius oꝑatio in cuius defectu culpa conſiſtit. nā operatio eſt eius vltima felicitas.D ſcd̓m ſic ꝓceditur. ⁊ videtur ꝙ peccatū ſinealiquo actu eē n̄ poſſit. Peccatū em̄ eſt factuꝫvel dictū vel ꝯcupitū ꝯtra legē dei. ſed in hisoībus aliquis actus deſignatur. ergo peccatū ſine actu eē non p̄t. Pͣ. Omne peccatū volūtariuꝫeſt. ſed nihil d̓r voluntariū niſi ꝑ actū volūtatis. ergo īquolibet pctō opꝫ eē aliquē actū. Pͣ. Poſita cā ponitur effectꝰ. ſi ergo n̄ agere ſit cā peccati: ſequit̉ ꝙ ꝯtinuepeccet aliquis qn̄cunqꝫ n̄ agit. ⁊ ſic peccatū omiſſioniseſſet grauius qͣꝫ cōmiſſionis qd̓ non ꝯtinue agitur qd̓ ēfalſū. ergo ⁊ pͥmū .ſ. ꝙ pctm̄ poſſit eē ſine actu. Sedꝯtra. Nullus iuſte punit̉ niſi ꝓ aliquo pctō. ſed iuſte aliquis punit̉ ex hoc ſolo ꝙ nō facit qd̓ facere dꝫ. gͦ ex hocſolo aliquis peccat qd̓ n̄ agit. ⁊ ſic ad peccatū n̄ requirit̉actus. Pͣ. Omne peccatū in quo ē actus aliqͥs ē actuale peccatu. ſi ergo in oī peccato actꝰ requirat̉ ſequiturꝙ oē peccatū ſit actuale qd̓ eſt falſum. Pͣ. ſi peccatumſine actu eſſe n̄ poſſit: ceſſante actu ceſſabit peccatū. hocaūt eſt falſum. qꝛ adhuc poſt actū remanet aliquis pct̄ōſubiectus. ergo peccatū ſine actu eſſe poteſt. ℟. dd̓m̄ꝙ ſicut dictum ē malum culpe ꝯſiſtit in hoc ꝙ creaturarationalis deſtituit̉ bono ꝓpͥe oꝑationis cuius ē dn̄a.hoc autē bonum p̄t deſtitui dupliciter. Uno modo qͥaoꝑatio debita total̓r tollit̉ ⁊ ſic ē pctm̄ omiſſionis. aliomodo qꝛ oꝑatio debita bonitate pͥuat̉ ⁊ hoc eſt peccatūꝯmiſſionis ſicut aūt actꝰ inordinatꝰ rationē culpen hꝫ