DI.XXIX

oreſeruari. ¶ Quarto vtrū cōuenienter ꝓpter peccatūfuerit de paradyſo eiectus.O primū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ homo nō fueritEin gr̄a creatus. gratia enī quantū eſt de ſe inclinat ad vitandū pctm̄ nihil autē erat in ſtatu innocētie qd̓ hoīem ad pctm̄ inclinaret. ſiergo in gratia homo creatꝰ fuiſſet nullatenus peccaſſetqd̓ ptꝫ eſſe falſum ¶ Pͣ. Homo ꝑ gratiā pōt ꝓficere admeritū vite. hoc aūt in ſui conditiōe adam nō poterat.vt dicit magiſter ſup̄ diſ xxij. ergo nō fuit ꝯditus in gratia. ¶ Pͣ. Cum gratia om̄es virtutes ſimul infundunt̉ſed adam nō habuit om̄s virtutes qꝛ nō habuit patientiam cum nullas moleſtias pateret̉ nec ꝑſeuerantiā qd̓ptꝫ ex ſequenti pctō. ergo hō nō fuit cōditus in gratia.¶ Sed contra nullus ſpoliat̉ ab hijs que nō habet ſedhomo per pctm̄ fuit vulneratꝰ in naturalibꝰ et ſpoliatꝰgratuitis. vt ptꝫ in glo. Luc. x. ſuꝑ illud. homo quidādeſcēdebat ⁊c. ergo homo in gratiā cōditus fuit. ¶ PͣSine gr̄a ad dei viſionē ꝑueniri nō pōt. ſed carētia viſionis diuine eſt pena ꝯſequens ex pctō. ergo ante pctm̄homo gratiā habuit. ¶ ℟º. dd̓m ꝙ circa hoc eſt triplexopinio. Quidā enī dixerūt qd̓ homo ante pctm̄ gratiaꝫnō habuit nec virtutes gratuitas. ſed naturā habuit integrā que fuit ꝑ pctm̄ corrupta. om̄es aūt auctoritatesquas mgr̄ inducit ad ꝓbandū homī infuiſſe exponuntde virtutibꝰ naturalibꝰ que in ip̄o ꝓpter integritatē humane nature excellentiſſime fuerūt ſed hoc non cōpetitdictis ſctōꝝ. Auguſtinꝰ enī ponit hoīem in ſtatu innocentie quadā felicitate preditū eſſe: per quā ab omnibꝰpaſſionibꝰ animi ⁊ peccatis erat immunis. vt ptꝫ. xiiij.de ci. dei. ip̄a etiā familiaritas dei ad hoīem ſignificateum habuiſſe gratiā. Et ideo alij dicūt qd̓ homo antepctm̄ gratiā adeptus fuit nō tn̄ eſt in gr̄a ꝯditus. ſed hͦetiā irrōnabile videt̉. nā cū hō ad beatitudinē habēdaꝫcreatꝰ ſit ad quā nō niſi ꝑ gratiā ꝑueniri nō pōt. nō fuitcōueniens vt homini in ſua ꝯditōe defuerit ꝑfectio gratie cū dei ꝑſecta ſint oꝑa. ⁊ ideo ẜm aliquos dd̓m eſt qd̓homo in gratia creatus fuit. ¶ Ad primū ergo dd̓minclinatio gratie nō eſt neceſſitatis. vn̄ ea nō obſtāte ꝑli. ar. homo potuit cadere in pctm̄ ¶ Ad ſcd̓m ꝙ magiſter ſupra locutus fuit ẜm opinionem ponentiū hoīemin gratia conditū nō fuiſſe vel loquebat̉ ad oſtendendūquid homo poſſet ex li. ar. ptāte de qua tunc agebatur.¶ Ad tertiū dd̓m ꝙ adam in ſtatu illo habuit om̄s virtutes ſimul cum gratia qͣꝫuis enim paſſionibꝰ actu nonſubiaceret habebat tn̄ naturā in quā hmōi paſſiōes accidere poſſent. ꝑſeuerātiā aūt que eſt ſpecialis ꝟtus habuit cū aliqn̄ habuit ꝓpoſitū finaliter ꝑſiſtēdi in bonisqͣꝫuis nō habuit ꝑſeuerantiā que eſt circūſtantia virtutum earū ꝑmanentiā deſignansD ſcd̓m ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ homo in ſtatu innocentie gratia oꝑante non indiguerit. ſicutenim in angelis bonis nullū p̄ceſſerat pctm̄ita nec in homīe. ſed hac rōne magiſter ſupradi. v. poſuit angelos gratia oꝑante non indiguiſſe ergoeadē ratione nec homo in ſtatu innocētie gratia oꝑante indiguit. ¶ Pͣ. Iuſtificatio impij eſt ꝓprius effectusgratie oꝑantis ſed hoc non fuit in ſtatu innocētie quādo nulla impietas in homīe p̄ceſſerat. ergo homo in ſtatu illo gratia oꝑante non indigebat. ¶ Pͣ. Homo indiget gratia plus poſt pctm̄ qͣꝫ ante cum maiorē defectuꝫpatiatur ſed miſcd̓ia dei ex qua gratia ꝓcedit miſeriā intuet̉. vt Be. dicit. ergo plus gratie contulit homini poſtpctm̄ qͣꝫante. ſꝫ tam ante qͣꝫ poſt habuit gratiā cooꝑantem. ergo ante pctm̄ non habuit gratiā oꝑantē. ¶ Sꝫcōtra poſito poſteriori ponit̉ prius ſed gr̄a oꝑans natu

raliter p̄cedit cooꝑantē. ergo cum homo gratiā cooꝑantem habuerit habuit etiā oꝑantē. ¶ Pͣ. Gen̄. ij. diciturqd̓ poſuit hoīem in paradyſo vt oꝑaret̉ et cuſtodiret illum qd̓ vno modo exponit̉ ab Aug. ſuꝑ Gen̄. ad litterāvt deꝰ ꝑ hoīem oꝑaret̉ quātū ad eē inſticie. hec autē gr̄afit ꝑ gratiam oꝑantē. gͦ homo in ſtatu innocētie habuitgratiā operante. ¶ ℟º. dd̓m ꝙ gratia oꝑans habet duos effectus quoꝝ vnus eſt ei eſſentialis .ſ. facere iuſtū etdeo gratū. Alius eſt ei accidentalis .ſ. iniquitatē remouere. ſicut albedinis ꝓprius ⁊ ꝑ ſe effectus eſt facere albūſed quod nigredinē aliquādo abijciat. hoc accidit ei excōditione ſubiecti cui aduenit in quo nigredo preceſſerat. dicendū eſt ergo ꝙ homo in ſtatu innocētie gratiaoꝑante indiguit quantū ad primū et principalē effectūnon aūt quantū ad ſcd̓m ⁊ accidētalē. ⁊ quantū ad hocetiā ſupra dicit magiſter angelos gratia cooꝑante nonindiguiſſe. ⁊ per hoc ptꝫ ſolutio ad primū. ¶ Ad ſcd̓mdicendū ꝙ iuſtificatio impij includit duos p̄dictos effectus gratie oꝑantis qꝛ ad iuſtificationē impij requiritur infuſio gratie quaſi terminꝰ ad quem ⁊ remiſſio culpe. quaſi terminꝰ a quo. ergo quātū ad primū iuſtificatio in ſtatu innocentie potuit eſſe ſed non quantū ad ſecundū. ¶ Ad tertium dd̓m ꝙ homo poſt pctm̄ indigetgratia ad plura qͣꝫ ante. ſed ad iuſticiā habendā non minus indigebat gratia ante qͣꝫ poſt et ideo gratia oꝑanteindiguit ante pctm̄ ſicut ⁊ poſt.D tertiū ſic ꝓceditur. ⁊ videt̉ ꝙ adam poſt peccatum ꝑ eſum ligni vite a morte p̄ſeruari potuiſſet. bonū enim efficatius eſt ad agēdū qͣꝫImalū ſed ꝑ lignū ſcientie boni ⁊ mali qd̓ eratmortis effectiuū. vt dicit̉ Gen̄. ij. de immortali factuseſt mortalis. ergo multo fortius per lignuꝫ vite potuitvitam continuare etiā mortalis factus. ¶ Pͣ. Ea queagunt virtute nature ſimiliter agunt in pctōrem ⁊ iuſtum ſicut ignis ſimiliter calefacit corpus vtriuſqꝫ ſꝫ lignum vite virtute naturali corpus hominis ante peccatū poterat p̄ſeruare a morte ergo pari ratōne poſt peccatum. ¶ Pͣ. Dn̄s poſt peccatū hominē ab eſu ligni vite cohercuit ne penā mortis euaderet quā peccādo meruerat. vt ptꝫ Gen̄. iij. cum dicit̉. Uidete ne forte ſumatde ligno vite ⁊ viuat in eternuꝫ. hoc autē fruſtra fuiſſetniſi per lignum vite mortē potuiſſet vitare. potuit ergoadam etiā poſt pctm̄ per eſum ligni vite p̄ſeruari a morte. ¶ Sꝫ cōtra. illud quod eſt neceſſariū neceſſitate abſoluta nulla naturali ꝟtute poteſt immutari. ſed corphominis poſt peccatū habet neceſſitatē moriendi. vt pꝫin Glo. Romano. viij. ſuper illud. corpus quidē mortuum eſt ꝓpter peccatū. hec autē eſt neceſſitas abſolutacum ſit neceſſitas materie non ergo poterat virtus naturalis. ligni vite hominē poſt peccatū p̄ſeruare a morte. ¶ Pͣ. Manente culpa pena non poteſt auferri. ſedmors eſt pena originalis peccati vt patet Roma. v. pervnum hominē peccatū in mundū intrauit ⁊ per peccatum mors. lignū aūt vite non poterat peccatū originale auferre. ergo nec a morte p̄ſeruare. ¶ ℟º. dicendū ꝙremota virtute principalis agentis per actionē inſtrumēti effectus ꝓduci non poteſt non enī per ſerram fieret ſcamnū ſublata arte artificis in ſtatu autē innocentie reſpectu huiuſmodi effectus qͥ eſt ꝑpetua ꝯtinuitasvite principalis agens erat anima que virtute originali iuſticie poterat corpus ſuū p̄ſeruare a morte adhibitis aliquibꝰ adminiculis quibꝰ vt inſtrumentis vtebatur inter que precipuū erat lignū vite. vnde remotā originali iuſticia nec lignū vite nec aliqͥd alid̓ naturale poteſt p̄ſeruare a morte ſicut nūc videmꝰ qd̓ natura fortisadminiculo alicuius medicine corpus ſanat. ſi autē vi-

l 2