EI.II

cium qd̓ nō pōt tybia curua. ¶ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ abſtinere ab omni pctō vt cōiunctim accipiat̉ nō ſubiacet li.ar. vt dictū eſt. ⁊ ideo apl̓s hoc a deo ꝓ ſuis ſubditis petebat ¶ Ad tertiū dd̓m ꝙ ille qui eſt ī pctō originali tm̄veniens ad adultā etatē neceſſe habet vel ſe ad gr̄am p̄parare vel negligentie culpā incurrere ⁊ ſic nō erit ī ſtatu medio. vnde nō ſequit̉ qd̓ neceſſe habeat in hoc vl̓ inillud pctm̄ ꝯſentire. ¶ Ad ea etiā q̄ ſunt in cōtrariū ptꝫde facili reſponſio ex dictis.D ſcd̓m ſic ꝓcedit̉. et videt̉ ꝙ homo abſqꝫ gr̄abonū facere nō poſſit Ro. vij. dicit̉ velle adiacet mihi. ꝑficere aūt bonū nō īuenio. ergo hōꝑ li. ar. nō pōt ſine gr̄a bonū facere. ¶ Pͣ. Cogitatio boni p̄cedit oꝑatione eiuſdē. ſed hō nō pōt ꝑ ſiip̄m bonū cogitare ſine gr̄a. vt dicit̉. ij. ad Cor̄. iij. nō qſufficiētes ſimus cogitare aliquid a nobis quaſi ex nobis. ergo ſine gr̄a bonū oꝑari non poſſumꝰ ¶ Pͣ. Oꝑatio boni eſt actus alicuius ꝟtutis ſed ꝟ̓tutes ſunt in nobis ꝑ gr̄aꝫ. ergo ſine gr̄a bonū oꝑari nō poſſumꝰ. ¶ Sꝫcontra creatura rōnalis melior eſt irrationabilibꝰ creaturis ſed alie creature poſſunt aliqua bona facere ꝑ ſuanaturalia. ergo multomagis homo ꝑ ſua naturalia abſqꝫ gr̄a bonū agere pōt ¶ Pͣ. Unūqd̓qꝫ pōt in hoc qd̓ eſtſibi naturale. ſed natural̓r vult hō bonuꝫ. vt dicit. glo.Ro. vij. gͦ hō pōt facere bonū ꝑ ſeip̄m ſine gr̄a. ¶ ℟º dicendū ꝙ gr̄a pōt accipi dupl̓r. vno mō ꝓ aliquo habituali dono anime diuinitꝰ indito. alio mō ꝓ ipſa diuinavolūtate ſeu ꝓuidētia qua gratis nobis bona largit̉. pͥmo mō accipiēdo gr̄am poſſumꝰ aliqͣ bona ſine gr̄a facere que ſunt nature nr̄e ꝓportōnata. nō aūt bona meritoria que nr̄e nature facultatē excedūt. ſcd̓o autē mō accipiendi gr̄aꝫ nullū bonū ſine gr̄a facere poſſumꝰ. indigetenī hō diuino auxilio ad bonū oꝑandū dupl̓r. vno mōinquantū deus oꝑat̉ interiꝰ in om̄i natura ⁊ volūtate.alio mō inquantū exteriꝰ occaſiōes ⁊ adminicula p̄betper ſuā ꝓuidentiā bn̄ oꝑandi ¶ Ad primū ergo dd̓m ꝙapl̓us loquit̉ de bono meritorio. vel loquit̉ ẜm gloſ. debono ꝑfecto qd̓ eſt oīno nō ꝯcupiſcere. ¶ Ad ſcd̓m dd̓mꝙ cogitatō boni nō pōt eē ī nob̓ ſine diuīo auxilio p̄t tn̄eſſe ſine gr̄a habituali dono. ¶ Ad tertiū dd̓m ꝙ actusde genere alicuiꝰ ꝟtutis pōt eſſe in eo qui nō habet virtutē ꝑ iudiciū rōnis ſicut aliquis qui nō habet habitūiuſticie poteſt facere iuſta.D tertiū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ aliqͥs poſſit implere p̄cepta legis ſine gr̄a. dicit̉ enī .j. Ioh̓. v.mandata eius grauia nō ſunt ſed illud qd̓ nōeſt graue pōt hō ex li. ar. facere. ergo et mandata legis implere ¶ PͣNullus peccat in eo qd̓ vitare nōpōt vt Aug. dicit. ſed aliqͥs nō habēs gr̄am peccat omittendo legis p̄cepta. ergo ſine gr̄a legis precepta impleripoſſunt. ¶ Pͣ. Nullus iuſte corripit̉ ſi nō facit qd̓ facere nō pōt ſed hō etiā ſine gr̄a iuſte corripit̉. ſi p̄cepta lonō impleat. gͦ ſine gr̄a pōt precepta legis implere ¶ Sedcōtra qui ſeruat dei mandata ꝑuenit ad vitā eternā. vn̄dn̄s dixit adoleſcēti ſi vis ad vitā ingredi ſerua mādataſi gͦ hō pōt ſine gratia p̄cepta legis implere poterit ſinegr̄a ad vitā eternā ꝑuenire qd̓ eſt ꝯtra apl̓m. Ro. vj. gr̄adei vita eterna. ¶ Pͣ. Lex ſine gratia dicebat̉ occidere.vt ptꝫ Ro. vij. qd̓ nō eſſet ſi ſine gratia legis p̄cepta poſſent impleri. ergo legis p̄cepta ſine gr̄a impleri nō poſſunt. ¶ ℟º dd̓m ꝙ impletio preceptoꝝ legis pōt accipidupl̓r. vno mō qͣꝫtū ad modū faciēdi que legiſlator intendit vt .ſ. ea que lex p̄cipit taliter fiant vt ſint meritoria vite eterne ⁊ ſic nullo mō impletio legis ſine gr̄a eſſepōt. alio mō pōt ſine impletōe legis quantū ad ſb̓am facti qd̓ lege imꝑat̉. ⁊ ſic ſine gr̄a aliqͥs pōt ſingula legis p̄

cepta ſeruare ꝑ li. ar. ſed nō ſubiacet ptāti li. ar. vt total̓rlegē ſeruet. in nullo tranſgrediēs vel omittēs ſicut nonſubiacet li. ar. omnia pct̄a vitare. ¶ Alij tn̄ dicūt qd̓ ſubiacet li. ar. ſeruare omnia p̄cepta qͣꝫtū ad vitationē pctīſod nō ad meriti gl̓ie adeptionē. ⁊ ẜm has duas opiniones de facili ptꝫ rn̄ſio ad argumēta. ¶ Ad pͥmū ergo dd̓ꝙ ſicut dicit Aug. in li. de natura. ⁊ gr̄a p̄cepta dei intelligunt̉ eſſe leuia amanti que ſunt duratimēti ⁊ ſic nō ſequit̉ qd̓ poſſint impleri niſi ab hn̄te virtutē charitatis.¶ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ hō peccat omittēdo qn̄ nō ẜuat ſingula legis p̄cepta quantū ad ſb̓am facti. ſi autē ſub̓amfacti ſeruet ⁊ nō modū nō incurrit pctm̄ omiſſiōis qͣꝫtūad tllud p̄ceptū qͣꝫuis careat merito vite ¶ Ad tertiū dicendū ꝙ recte hō corripit̉ qui p̄cepta non implet. qꝛ p̄tex li. ar. ſeruare mandata quantū ad ſb̓am neqꝫ eſt ſineeius negligētia qd̓ gr̄a caret ꝑ quā p̄t ẜuare p̄cepta etiaꝫquantū ad modū.D quartū ſic ꝓcedit̉. ⁊ videt̉ ꝙ hō per ſeip̄m ſepoſſit p̄parare ad gr̄aꝫ habendā. nō enī hō debet induci ad hoc qd̓ ꝑ ſeip̄m nō pōt. ſed homo inducit̉ vt ſeip̄m ad gr̄am preparet. vt ptꝫZach. j. Cōuertimini ad me ⁊ ego ꝯuertar ad vos. ergohō pōt ſeip̄m ad gr̄am habendā preꝑare. ¶ Pͣ. Apoc.iij. dicit̉. ſi quis apꝑuerit mihi intrabo ad eū. ſed deusad nos intrat ꝑ gr̄am. ergo nr̄m eſt nos ad gr̄am preꝑare cor nr̄m ei aꝑiendo. ¶ Pͣ. Illud qd̓ facere nō poſſumꝰ ī nob̓ nō eſt ſꝫmos ad gr̄aꝫ preꝑando dicimur facereqd̓ in nob̓ ē: gͦ p̄parare nos ad gratiā eſt in nr̄a ptāte. etita ad hoc gratia nō indigemꝰ. ¶ Sed cōtra eſt qd̓ dicitur ioh̓. vj. nemo pōt venire ad me niſi pater qui miſitme traxerit eum. ¶ Pͣ Illud qd̓ ex nobis poſſumus nōhabemꝰ neceſſe petere a d̓o orādo habemꝰ aūt neceſſe petere a deo vt nos ad gr̄am p̄paret ad ſe ꝯuertendo. vt pꝫin pſal. Conuerte nos deus ſalutaris nr̄. ergo nō eſt oīnō in ptāte nr̄a nos ad gr̄am p̄parare. ¶ ℟º dd̓m ꝙ ſi ꝑgr̄aꝫ accipiat̉ aliqd̓ habituale donū gratis nobis collatum poſſumꝰ fine gr̄a p̄parare nos ad gr̄am habendaꝫ.Si enim ad recipiendū lumen gr̄e gratū faciētis p̄exigitur aliqd̓ habituale donum pari rōne ad illud donūpreexiget̉ aliquid aliud ⁊ ſic ī infinitum. ſi vero ꝑ gr̄amintelligat̉ diuina ꝓuidētia qua miſcd̓iter homo ad bonuꝫ dirigit̉ ſic ſine gr̄a nō poteſt homo ſe p̄parare ad habendā gr̄am gratū facientē. tum qꝛ menſurā preꝑatōisneceſſarie ignoramꝰ tum qꝛ volūtas nō mutat̉ de vnadiſpoſitiōe in aliā niſi moueat̉ aliquo interiori inſtīctuvelexteriori occaſione ex citante et hec omnia ꝑ diuināꝓuidentiā diſpenſant̉. vn̄ nō poſſumꝰ ſine dei auxilioad habēdā gr̄am p̄parari. ¶ Ad primū ergo dd̓ꝫ ꝙ nosinducimur ad faciēdū etiā ea que ex diuino auxilio poſſumus qꝛ que ꝑ amicos poſſumꝰ aliqualiter ꝑ noſipospoſſumꝰ vt dicit̉ in. iij. Ethi. ⁊ ſic inducimur vt ꝯuertamur ad deū a quo tn̄ petimꝰ vt nos ꝯuertat. vn̄ diciturTren̄. iiij. Conuerte nos dn̄e ad te ⁊ ꝯuertemur. ¶ Adſcd̓m dd̓m ꝙ apꝑire cor nr̄m deo poſſumꝰ ſed nō ſine diuino auxilio. vn̄ ab eo petit̉. ij. Mach̓ .j. Adapꝑiat dominus cor noſtrū ⁊cͣ. ¶ Ad tertiū dd̓ꝫ ꝙ ptās nr̄a nihiloꝑari pōt ſine deo qui oꝑat̉ in omni natura ⁊ volūtate.vnde cum dicimꝰ aliquid eſſe in nobis non excludimꝰdei auxilium.¶ DI.XXIXOſt hoc conſiderandum eſt ⁊c̄. ¶ Hic queruntur quattuor¶ Primo vtrū homo in gratia creatꝰ fuerit. ¶ Scd̓o vtrū gr̄a oꝑante indiguerit¶ Tertio vtrū potuiſſet poſt pctm̄ ꝑ lignū vite a morte