EI.F

¶ Pͣ Regula in quolibet artificio debet eſſe abſqꝫ errore. alias nulla certitudo haberi poterit. ſed ratio eſt regula humanoꝝ actuū. qꝛ ẜm rōnem rectam actus ꝟtutum in medio collocantur. vt patet in ſcd̓o ethic̄. ergo īrōne non poteſt eſſe peccatū. ¶ Pͣ Cum peccatū ī actuꝯſiſtat alicui potentie peccatū attribui non poteſt niſiẜm exigentiā ſui actus. actus autē rōnis nō eſt delectatio in delectationibꝰ carnis. ergo rōne talis delectatiouis nō debet poni peccatū in rōne ¶ Sed ꝯtra ratio ſehabet ad oppoſita. ſed ꝑ rōnem recte oꝑamur. ergo peream etiam poſſumus peccare. ⁊ ſic in rōne poteſt eē peccatum ¶ Pͣ Contingit peccare nō ſolum ex paſſiōe ſedetiam ex electiōe. electio autē aliqͦ modo ad rōnem ꝑtinet. ergo in rōne poteſt eſſe peccatū ¶ ℟º dd̓m ꝙ ratiodupliciter accipit̉. quandoqꝫ ꝓut a volūtate diſtinguiſicut cognitiua ab appetitiua. quādoqꝫ vero ꝓut volūtatem includit. ſicut dicit̉ in tertio de aīa. ꝙ voluntasin rōne eſt. ſic enī rōnem totam rōnalem anime ꝑtē nominamꝰ. vtroqꝫ aūt modo in rōne poteſt eſſe peccatuꝫ.pͥmo qͥdem ẜm ꝙ errat in iudicādo de his quoꝝ ꝟitatem ſcire tenet̉. vt patet in hereticis. Scd̓o vero ꝓut ērat in eligendo qͥ qͥdem error ꝯmuniter eſt ⁊ volūtatꝭinordinate appetit ⁊ rōnis que in electione aliqͦ moderrat ꝓut eius iudiciū ī ꝑticulari eligibili obſcuratur.ꝑ hunc modum dicit̉ eſſe peccatū in rōne. ¶ Ad primiergo dd̓m ꝙ ratio hic accipit̉ ꝓut includit appetitiua⁊ cognitiua. ⁊ tamē in ip̄a etiaꝫ cognitiua poteſt eē peccatum vt dictum eſt. ¶ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ pͥma regula īfallibilis ī humanis actibus ſūt pͥma pͥncipia iuris naturalis que ad ſindereſim ꝑtinet ex qͥbus ratio ꝯferendo ꝓcedit. vnde in rōne poteſt eſſe peccatū nō autē ī ſindereſi. ¶ Ad tertiuꝫ dd̓m ꝙ delectatio circa carnis delectabilia rōni attribuit̉ inqͣꝫtuꝫ ratio ꝯſiderat ip̄as delectandi rōnes. ⁊ ideo talis delectatio inferiori rōni attribuit̉ cuius obiectū ſūt tꝑalia. non autē ſuꝑiori cuiꝰobiectū ſunt eterna. ſed qꝛ ſuꝑior ratio de inferioribusiudicat. ideo vltimū imꝑium actus rōni ſuꝑiori attribuit̉. vn̄ quādo ꝯſentit̉ in actū d̓r eſſe peccatū in ratiōſuꝑiori. quādo vero in ſola delectatōe cum aliqua deliberatione peccatū conſiſtit. d̓r eſſe peccatū ī rōne inferiori. ſed primū deſiderium talis delectationis ad ſenſualitatem ꝑtinet.D tertiū ſic ꝓceditur. videtur ꝙ ī inferiori ratione nō poſſit eſſe peccatū mortale ad inferiorem enī rationē ꝑtinet peccatū. qd̓ ſola delectatione agitur. ſed hmōi peccatū nō poteſtfieri mortale neqꝫ ꝑ moram tꝑis cū talis circūſtātia nōmutet genus. ⁊ ſic in infinitū aggrauare nō poſſit. neciterum ꝑ ꝯſenſum. quia ꝯſenſus in veniale non poteſteſſe mortale peccatū. ergo in rōne inferiori nō poteſt eēpeccatū mortale ¶ Pͣ Senſualitati ⁊ inferiori rōni cōmune eſt ꝑ delectationē peccare. ſi gͦ ī inferiori rōne pōteſſe peccatū mortale pari rōne poterit eſſe ī ſenſualitateqd̓ falſum ē. gͦ ⁊ primū. ¶ Pͣ Superior rō ꝓpinquiꝰ ꝑcipit p̄ceptū diuine legis qͣꝫ ratio inferior. ſicut ⁊ ratioinferior ꝓpinquiꝰ qͣꝫ ſenſualitas. ſi gͦ ī ſenſualitate noneſt peccatū niſi veniale. in rōne vero inferiori qn̄qꝫ mortale qn̄qꝫ veniale. ſeqͥtur ꝙ ī rōne ſuꝑiori ſemꝑ ſit mortale qd̓ tamē eſt falſū. gͦ ⁊ hoc qd̓ in rōne inferiori poſſieſſe peccatū mortale. ¶ Sꝫ ꝯtra. rō inferior ꝯꝑat̉ multeri. ſicut ⁊ ſuperior viro. ſed ī ꝯiugio pͥmoꝝ parentū ſic̄vir ita ⁊ mulier poterat peccare mortaliter. gͦ ⁊ ī figurali ꝯiugio nō ſolū rō ſuꝑior ſed etiā inferior mortaliterpeccare poteſt. ¶ Pͣ Nullꝰ dānat̉ niſi ꝓ peccato mortali. ſꝫ hō damnabit̉ ꝓ peccato quo voluit ī illicitis dele-

ctari. lꝫ non voluerit oꝑari. vt Augꝰ dicit. xij. de trini.⁊ habet̉ in lr̄a. gͦ ꝯſenſus ī delectatōem eſt peccatū mortale. ⁊ ita ī rōne inferiori cui attribuit̉ p̄t eſſe peccatummortale. ¶ ℟º dd̓m ꝙ peccatū veniale deficit a ꝑfectione peccati mortalis. qͥ qͥdem defectꝰ p̄t ꝯtingere ex duobus. Uno mō ex ꝑte ip̄iꝰ actꝰ pctī qd̓ nō ꝯtrariat̉ legi. ſꝫeſt p̄ter legē ſicut ptꝫ de verbo ocioſo. Alio modo ex ꝑtepeccātis. quādo ſcꝫ deliberatio ad peccandū nō interuenit. vnde ſubito motus etiā circa ea q̄ ſūt peccata mortalia. ex genere ſunt venialia peccataꝭ. q̄libet aūt vis innobis circa ꝓpriū obiectū habet aliquē motū ſubitumſed circa obiecta inferioꝝ viriū quā regit nō habet motū ſubitū. ſed ſolū iudiciū cū deliberatione. qꝛ igit̉ ſenſualitas deliberatōeꝫ nō hꝫ. ſed ſolū motū ſubitū. id̓onō p̄t motꝰ eiꝰ eē peccatū mortale in qͣcunqꝫ materia. ratio vero inferior cū ſit circa tꝑalia ꝯmunicat cum obiecto in ſenſualitace. ⁊ ideo circa delectabilia ſenſualitatis p̄t habere motū ſubitū qͥ ſemꝑ eſt veniale peccatumcirca eadē etiā ex ip̄a nat̉a rōnis p̄t habere motum deliberatū. qͥ circa materiā mortalis peccati erit mortalis.circa materiaꝫ venialis erit venialis. ratio vero ſuꝑiorcirca eterna p̄t habere motū ſubitū qͥ p̄t eſſe peccatū veniale vt aliquis motus infidelitatis. eadē rō eſt de metibus ꝯtra voluntatē quos patiunt̉ ſāctiſſimi viri etiāin his q̄ ad fidem ꝑtinent. ſed circa tꝑalia nō habet motum ſubitū. ſed tm̄ ꝯſenſū deliberatū qͥ erit venialis inhis q̄ ex ſuo genere ſūt venialia mortalis ī his q̄ ex ſuogenere ſūt mortalia. ¶ Ad pͥmū gͦ dd̓m ꝙ delectatio q̄ſeqͥtur rem delectatā eſt eiuſdē generis cū ip̄a re cogitata qͣꝫuis delectatio cogitatōeꝫ ſequēs ad aliud genꝰ ꝑtineat. ⁊ id̓o cū delectatio ſurgit de mortali peccato. cogitatio ī rōne inferiori ſi hoc ſit ꝑ eiꝰ motū ſubitū eſt peccatū veniale. ſi aūt ꝑ ꝯſenſū deliberatū erit pctm̄ mortale. ⁊ tūc dicet̉ moroſa delectation̄ ex mora tꝑis. ſꝫ exſuꝑueniēte ꝯſenſu. nec obſtat ꝙ ꝯſenſus ille eſt ī veniale. qꝛ delectatio an̄ cōſenſū erat mortalis ex genere. ſedvenial̓ ꝑ accidēs ſcꝫ ex defectu deliberatōis. ¶ Ad ſcd̓ꝫdd̓m ꝙ rō inferior circa delectabilia carnis non habettm̄ motū ſubitū ſic̄ ſenſualitas. ⁊ ideo non ē ſil̓e. ¶ Adtertiū dd̓m ꝙ defectꝰ deliberatōis aufert rōnem peccati mortalis. ⁊ in his q̄ ſūt mortalia ex genere. nō auteꝫdeliberatio apponit rōnem mortalis peccati his que exſuo genere ſūt venialia. ⁊ id̓o qͣꝫuis in ſenſualitate queſemꝑ deliberatione caret non ſit niſi veniale peccatumnō ſequit̉ ꝙ in ſuꝑiori rōne q̄ ſemꝑ circa tꝑalia deliberationē hꝫ nō ſit niſi peccatū mortale.O qͣrtū ſic ꝓcedit̉. videt̉ ꝙ pctm̄ veniale poſſit fieri mortale. In lr̄a enī d̓r ꝙ q̄dā ſūt quevbi ſepiꝰ fiāt hoīem nō dānant vt verbū ocioſum ⁊ hmōi. ſed dānatio eſt effectꝰ peccati mortalis. ergo pctm̄ veniale ſi frequēter iteretur fiet mortale ¶ PDelectatio an̄ ꝯſenſū ē venialis. ſꝫ poſt ꝯſenſū fit mortalis. vt dictū ē. gͦ veniale p̄t fieri mortale. ¶ Pͣ Diſpoſitio fit habitus ſꝫ veniale ē diſpoſitio ad mortale. gͦ veniale p̄t fieri mortale. ¶ Cōtra ea q̄ in infinitū diſtantnon poſſunt inuicē ꝑmutari. ſed mortale ⁊ veniale ſūthmōi vt ex eoruꝫ penis apparet. ergo veniale nō poteſtfieri mortale. ¶ Pͣ. Plus diſtant veniale ⁊ mortale qͣꝫduo mortalia ad inuicem. ſed vnuꝫ mortale non traſitin aliud ſicut homicidium nunqͣꝫ fit adulterium. ergoveniale nunqͣꝫ poteſt fieri mortale. ¶ ℟º dicendum ꝙcum mortale ſit maius peccatum qͣꝫ veniale dupliciteſp̄t intelligi ꝙ veniale fiat mortale Uno mō ꝑ viā ꝑmūtationis ſicut ex aqua fit aer. Alio modo ꝑ viam additionis ſic̄ er guttis fit torrēs. primū p̄t ītelligi duplicit