DI.BXV
tus nō ſolū ad ꝯcupiſcibilē ſꝫ etiā ad iraſcibilē ꝑtinet.gͦ ſenſualitas vtrāqꝫ īcludit. gͦ nō eſt vnā vis ſꝫ plures.Pͣ Inter oēs vires ſenſualitatꝭ pͥmū locū tenet ſenſus exterior. gͦ motꝰ eius ab aliqͣ vi aīe nō orit̉ incōuenienter. gͦ d̓r ꝙ motus qͥ intēdit̉ in exteriores ſenſus ſit exſenſualitate. ¶ Pͣ Appetitꝰ ē pͥncipiū motꝰ ī aīalibusvt ptꝫ. iij. de aīa. nō gͦ debet dici ꝙ appetitus ⁊ motꝰ cōmuniter ab vna potentia aīe oriant̉. ſꝫ ꝙ motus oriat̉ab appetitu. ¶ ℟º dd̓m ꝙ ſicut electio li. ar. in hoībꝰ exrōnis deliberatione ꝓcedit. ita motus appetitiue ꝑtisin brutis ꝯſurgit ex app̄hēſione ſenſus. ⁊ hac rōne ip̄avis appetitiua ſenſitiue ꝑtis ſenſualitas noīat̉. Tēditaūt h̓ appetitiua in duo. quoꝝ vnū eſt bonuꝫ ꝑticulareꝯueniēs ad actū ſentiendi. ſicut odor ſuāuis ē ꝯueniēsad odorandū. ⁊ color pulcher ad videndū. Aliud ē bonū ꝑticulare ꝯueniēs ad ꝯſeruatōem aīalis ſicut cibuspotus ⁊ alia hmōi. ⁊ ideo qͣꝫtū ad pͥmū d̓r ꝙ ex ſenſualitate motus eſt qͥ intendit̉ in exteriores ſenſus Quātūꝟo ad ſcd̓m d̓r ꝙ ex ſenſualitate eſt appetitꝰ rerū ad corpus ꝑtinentiū. ¶ Ad primū gͦ dd̓m ꝙ qꝛ corpus ē inferior ꝑs homīs. ieo vires oēs anime que a corꝑe depēdent inferiores dicunt̉ qͣꝫuis ſint aliqͥbꝰ ſuꝑiores. illeꝟo que in ſola anima ꝯſiſtunt ſuꝑiores dicūt̉ qͣꝫuis ſintaliqͥbus inferiores. ¶ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ aliqua potētiaꝑtinet ad ſenſualitate dupliciter. Uno modo eſſentialiter. ⁊ ſic ſola vis appetitiua ſenſibilis ad ſenſualitatemꝑtinet. Alio modo ordinaliter. ⁊ ſic om̄es vires ſenſitiue ꝑtis ad ſenſualitatē. nam app̄henſiue inferiores ordinant̉ ad appetitū ſenſibilē vt mouētes ip̄m. ſꝫ motiueexequētes motū vt imꝑate ab appetitu. ¶ Ad tertiumdd̓m ꝙ lꝫ appetitꝰ ſenſibilis in duas vires diſtinguat̉ſcꝫ in iraſcibilē ⁊ ꝯcupiſcibilē tamē poteſt dici vna visẜm genus. ¶ Ad quartū dd̓m ꝙ qͣꝫuis ſenſus exteriorp̄cedat qͣꝫtuꝫ ad omēs actus omēs vires ſenſitiue ꝑtisad hoc ꝙ ſenſus exterior oꝑet̉ in actu aliqͥd ꝯfertur ſenſibilis appetitus. reqͥritur enī ad videndū in actu intētio q̄ ꝯiungat viſum viſibili. que qͥdeꝫ intētio aliqn̄ eſtſenſualitatis qͣꝫuis etiā poſſit eſſe naturalis appetitus¶Ad qͥntum dd̓m ꝙ motus non accipit̉ h̓ ꝓ motu corporis exteriori. ſꝫ ꝓ iteriori appetitus.O quartū ſic ꝓcedit̉. videt̉ ꝙ rō ſuꝑior ⁊ inferior ſint diuerſe potētie Augꝰ enī dicit. xij. detri. imago trinitatis ē ī ſuꝑiori ꝑte rōnis. nōautē ī inferiori. imago aūt aſſignat̉ in animaẜm potētias. gͦ rō ſuꝑior ⁊ inferior nō ſūt vna potētiaD Ratio ſuꝑior ⁊ inferior ꝑ officia diſtinguūt̉ vt inlr̄a dr̄ noīe aūt officij actꝰ deſignat̉ cuꝫ gͦ ex diuerſitateactuū potētiaꝝ diſtinctio īnoteſcat videt̉ ꝙ ratio ſuporior ⁊ inferior ſint diuerſe potētie. ¶ PͣPh̓s dicit i. vijethic̄. ad ea que ſunt genere altera oꝑtet determinari alteras potētias aīe. ſed ratio ſuꝑior intendit eternis inferior ꝟo tꝑalibus. cum gͦ eternū ⁊ tꝑale ſint diuerſa genera. videt̉ ꝙ ratio ſuꝑior ⁊ inferior ſint diuerſe potentie. ¶ Sed ꝯtra eſt qd̓ Augt dicit. xij. de tri. cum dixerimus de natura mētis humane de vnā quadā re dixerimus. nec eam in hec duo ſcꝫ inferiorē rōnem ⁊ ſuꝑiorēniſi ꝑ officia geminamꝰ. ſꝫ diuerſe potētie ſunt diuerſe res. gͦ rō ſuꝑior ⁊ inferior non ſunt diuerſe potentie.Pͣ Plꝰ reqͥritur ad diſtinctōeꝫ potētiaꝝ qͣꝫ habituūſꝫ idem habitus charitatis eſt reſpectu eterni ⁊ tꝑalisſcꝫ dei ⁊ ꝓximi. gͦ multo fortiꝰ eadem potētia rōnis eſſep̄t de tꝑalibꝰ ⁊ eternis. ¶ ℟º dd̓m ꝙ differētia potentiarū accipit̉ ẜm diuerſitatē obiectoꝝ non qͥdē materialem q̄ ꝯſiſtit in diu̓ſitatē rerū. ſꝫ formalē q̄ attendit̉ ẜmdiuerſitatem ꝓprie rōnis obiecti. ꝓpriū aūt obiectū intellctus ē ens vniu̓ſale. vn̄ ⁊ ad oīa ſe extendit intellecti
ua cognitio. vn̄ nulla rerū diuerſitas ſufficit ad diuerſitatē ītellectiuaꝝ potētiaꝝ. ſꝫ ſolūmodo diu̓ſitas rationū ꝓut aīa intellectiua rōne diuerſa circa eandeꝫ remvel diuerſas oꝑat̉. Sic enī volūtas ab ītellectu diſtinguit̉. ⁊ ītellectꝰ poſſibilis ab agente. ratio aūt ſuꝑior etinferior differūt ẜm reſpectū ad diuerſag res. nā ratioſuꝑior intēdit eternis ꝯtēplādis vl̓ ꝯſulendis. inferiorꝟo tꝑalibus ꝯſiderādis ⁊ diſponendis. vn̄ ptꝫ ꝙ rō ſuperior ⁊ inferior nō ſūt diuerſe potētie. ¶ Ad pͥmum gͦdd̓m ꝙ imago trinitatis ī aīa nō attēdit̉ ẜm potentiasabſolutē. ſꝫ ꝑ comꝑatōeꝫ ad obiecta. ¶ Ad ẜm dd̓m ꝙnō q̄libet diuerſitas actuū ſufficit ad diuerſitatē potētiaꝝ. ſed talis diuerſitas q̄ ī idē pͥncipiū reduci nō poſſit ſicut face̓ ītelligibilia ī actu ⁊ reciꝑe ea nō poſſunt inidē pͥncipiū reduci cū vnū ſit entis in actu. aliud entisin potētia. ⁊ inde eſt ꝙ intellectꝰ agēs ⁊ poſſibilis ſuntdiuerſe potētie. hoc aūt nō eſt de actibꝰ inferioris ⁊ ſuperioris rōnis. eiuſdē enī eē p̄t pͥncipiū ad ſuꝑiora ⁊ inferiora ꝯuerti. ⁊ ꝓpter hoc rō non ſeqͥtur ¶ Ad tertiumdd̓m ꝙ in verbis p̄dictis ph̓i referēda eſt diuerſitas generis non ad genus rei ſꝫ ad genus obiecti.XXVI DI.ILlud quoqꝫ p̄termittendū nō ē ⁊cͣ. ¶ Hic qͣrūt̉ qͣttuor. Primo vtrū in ſenſualitate poſſit eē peccatū.¶ Scd̓o vtꝝ ī rōne. ¶ Tertio vtrum in rōne inferioripoſſit eſſe pctm̄ mortale. ¶ Quarto vtꝝ peccatū veniale poſſit fieri mortale.O pͥmū ſic ꝓcedit̉. videt̉ ꝙ ī ſenſualitate nonpoſſit eē pctm̄. ſenſualitas enī nob̓ ⁊ pecoribꝰCcōis eſt. ſi gͦ in ſenſualitate p̄t eē pctm̄ poteriteē ī brutis qd̓ ē incōueniēs ¶ Pͣ ſcd̓ꝫ Augꝭ. nullus peccat ī eo qd̓ vitare nō p̄t. ſꝫ motꝰ ſenſualitatꝭ vitare nonpoſſumꝰ qͥn inſurgāt. gͦ ī eis peccare n̄ poſſumª ¶ PͣPeccatū ē dictū vel factū vl̓ ꝯcupitū ꝯͣ legē dei. ſed ſenſualitas nō ꝑcipit legem dei. qꝛ tm̄ circa ſenſibilia ꝟſat̉. gͦ inſenſualitate nō p̄t eē pctm̄. ¶ Sꝫ ꝯͣ ē qd̓ d̓r Ro. viij. qd̓odio malū illd̓ facio glo .ſ. ꝯcupiſce̓. ſꝫ ꝯcupiſce̓ ē motꝰſenſualitatꝭ. gͦ motꝰ ſeſualitatꝭ p̄t eē pctm̄. ¶ Pͣ Aug. dic̄ꝙ nōnullū viciū ē cū caro adu̓ſus ſpm̄ ꝯcupiſcit. hͦ autēē ꝑ actū ſenſualitatis. gͦ actus ſenſualitatꝭ p̄t eſſe pctm̄¶ ℟º dd̓m ꝙ cū voluntas ſit qͣ peccat̉ ⁊ recte viuit̉. vtAug. dic̄ ī oī actu qͥ volūtatis imꝑio ſubijcit̉ p̄t eē pctm̄⁊ meritū volūtatis aut imꝑio ſubdūt̉ nō ſolū actꝰ exteriores mēbroꝝ. ſꝫ etiā īteriores motꝰ ſenſibil̓ appetitꝰ.lꝫ nō eodē mō. nā mēbra exteriora directe obediūt īꝑiovolūtatꝭ niſi ſit īpedimētū. ſꝫ appetitꝰ īterior indirecteinqͣꝫtū ſcꝫ ꝑ volūtatē ꝓponi pn̄t ſenſualitatꝭ aliqͣ imagiginabilia q̄ ſenſualitatꝭ motū excitēt vel īpediāt. ⁊ id̓oī actibꝰ exterioꝝ mēbroꝝ p̄t eē pctm̄ mortale. ſicut et inactu volūtatꝭ ſꝫ ī motu ſenſualitatꝭ nō p̄t eē pctm̄ mortale. ſꝫ veniale tm̄. qꝛ non ꝑfecte volūtati obedit. ¶ Adpͥmū gͦ dd̓m ꝙ ſenſualitas ī hoīe aliqͣlit̓ ꝑticipat rōeminqͣꝫtū rōnabili volūtati nata ē obedire nō aūt ī brutis⁊ id̓o nō ē ſil̓e. ¶ Ad ſcd̓ꝫ dd̓m ꝙ lꝫ oēs motꝰ ſenſualitatis nō ſint ī ptāte nr̄a. cū hec vel ille ī ptāte nr̄a exiſtat n̄enī poſſumꝰ face̓ ꝙ nullꝰ ſenſualitatis motꝰ īordinatꝰ īnob̓ ſurgat. poſſumꝰ tn̄ hūc vl̓ illū īpedire. qꝛ n̄ p̄t ꝯtinētie mētꝭ ītētio ꝯͣ oīa inuigilare. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙ lꝫ ſenſualitas legē dei n̄ adu̓tat. obedit tn̄ aliqͣlit̓ rōi ad quāꝑuenit legꝭ p̄ceptū ⁊ ꝓ tāto ī ſenſualitate p̄t eē pctm̄.D ſcd̓ꝫ ſic ꝓcedit̉. videt̉ ꝙ ī ratione n̄ poſſit eēpctm̄. rō enī ꝯgnitiua potētia ē. pctm̄ ꝟo ī appetitu nō ī cognitione ꝯſiſtit. nō enī ꝯgͦſceremala ē pctm̄. ſꝫ appete̓ gͦ ī rōe non p̄t eē pctm̄
4