Druckschrift 
Scripta ad Hanibaldum episcopum super quattuor libros Sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

XXIDI.

Ad tertiū dd̓m ꝙ generatio femīe nō ꝯtigiſſet in ſtatu īnocētie ex debilitate ꝟtutis actiue ī ſemine neqꝫ exmaterie in diſpoſitōe. ſicut nūc frequēter accidit. ſꝫ veleximaginatōe parētum quā frequēter imitatur formaplis. vel ex alio pͥncipio intrinſeco ꝑmittēte vel vēti vl̓corporis celeſtis vel hmōi. dicit enī ph̓s in li. de animalibus. exꝑtum eē apud paſtores ꝙ oues ꝯcipiūt maſculos flante aqͥlone ſꝫ femīas auſtro flante.D tertiū ſic ꝓceditur. videt̉ ꝙ pueri mox nati in ſtatu īnocentie in ſcientia ꝑfecti fuiſſentdefectus enī ſciētie errorem ⁊ ignorantiā cauſat. ſed hec ad penalitatē p̄ſentis vite ꝑtinētvt Augꝰ dicit. gͦ pueri nō fuiſſent in ſtatu īnocētie abſqꝫſciētie ꝑfectione. PͣCognitio magis ꝯnaturalis eſthomini qͣꝫ alijs aīalibꝰ. ſed alia animalia mox nata cognitionē hn̄t ad ſe ꝑtinentiū. ouis enī ſeqͥtur matrem ⁊fugit lupum. gͦ ⁊ homīes nati abſqꝫ ꝑfectiōe ſcientie nōfuiſſent. Pͣ. Senſus magis depēdet a corpore qͣꝫ intellectus. ſꝫ ſenſus in pueris ī ſtatu īnocētie ꝑfectus fuiſſet. qꝛ ⁊ nūc pueri nō minus vidēt vel audiūt qͣꝫ ꝓuecti. gͦ multo fortius intellectꝰ ꝑfectionē habuiſſet Sꝫꝯtra aīa vnita eſt corpori vt in corpore ſciētia ꝑficiaturſed hoc nō eſſet neceſſariū ſi ſtatim a pͥncipio ſuam ꝑfectionem haberet. ⁊ nō eā acqͥreret ꝑ corporea inſtrumēta. gͦ pueri mox nati ꝑfectōeꝫ ſciētie nō habuiſſent.Perfectio aīe corporis ꝑfectioni ꝓportionat̉. ſed cohomīs nō fuiſſet ſtatim ꝑfectuꝫ in natiuitatis pͥncipiovt dictum eſt. gͦ nec intellectꝰ ẜm ſcientiam. ℟. dd̓mꝙ ꝑfectio intellectus dupliciter attēdit̉. vno modo ẜmhabitū. alio modo ẜm actum. ꝯtingit enī habenteꝫ habitū ſciētie abactu impediri. vt in ebrijs ptꝫ. iteꝝ cōuenit habentē ꝑfecte vſum rōnis habitu ſciētie carere. vtptꝫ in ideotis. de ꝑfectiōe igit̉ ẜm habitū vtruꝫ eā mornati habuiſſent ꝓ certo aſſerit non p̄t. Nā ſi ꝑfectio ſciētie quā ꝯſtat pͥmum hoīem habuiſſe fuit ei collata rōnenature humane oꝑtuit in ea filios ſibi ſil̓ari. ſi aūt fuitſibi collata ſicut ſiugulari ꝑſone a qua ſicut apͥncipioeēt ꝑ doctrinā in alios deriuanda nō oportuit qͣꝫtuꝫ adhoc ei ſimiles filios naſci. de ꝑfectione ꝟo ẜm actū ſentētia depēdet ex q̄ſtione p̄miſſa. Si enī pueri mox naͣti vſum membroꝝ habuerīt patꝫ ꝙ habuerūt ꝑfectumvſum memoratiue ⁊ imaginatiue ⁊ cogitatiue q̄ organis corꝑalibus vtunt̉. ⁊ ſic nihil fuiſſet qd̓ rōnis vſumimpediret. Si vero vſū membroꝝ nō habuiſſent ex īpedimēto actuū p̄dictarū v̓tutū impeditꝰ fuiſſet vſusrōnis ⁊ hoc abſqꝫ aſſertiōe ad p̄ſens p̄t ſuſtineri. Adprimūgͦ dd̓m ꝙ nō quelibet carētia ſciētie ignorātia d̓rvn̄ lapides nō dicimꝰ ignorātes ſꝫ ſuppoſita aptitudine habēdi ſciētiam. Ad ſcd̓m ꝙ alia animalia ꝯſecūtur ꝯueniētia ⁊ fugiūt nociua naturali īſtinctu. homovero ꝑ rōnis deliberatōeꝫ. vn̄ nō eſt ſimile. ⁊ p̄terea memoria ⁊ imaginatio magis impediūt̉ ī ſuis actibꝰ ī hominibus mox natis qͣꝫ ī alijs animalibꝰ ꝓpter maioreꝫcerebri humiditatē. naꝫ homo habet īter alia animaliamaximū cerebrū ꝯſiderata ſui corporis qͣꝫtitate vt ph̓sdicit in li. de aīalibꝰ Ad tertiū dd̓m ꝙ lꝫ ī pueris nōimpediant̉ vſus ſenſuū exterioꝝ impediūt̉ tn̄ actus interioꝝ a qͥbus īmediate accipit ītellectꝰ.D quartū ſic ꝓceditur. videtur ꝙ pueri in ſtatu īnocentie nati habuiſſent gratiā. quia ẜmAugꝭ. qualis adaꝫ fuit. tales filios genuiſſetſed adaꝫ ſi ꝑſtitiſſet ꝯfirmatus fuiſſet qd̓ ſinegratia eſſe nō poteſt. gͦ filios per gratiaꝫ ꝯfirmatos genuiſſet. Pͣ. Iuſticia nō eſt ſine gratia. vt dicit̉ Ro.iuſtificati gratis ꝑ gratiā ip̄iꝰ. ſed carentia iuſticie ē peccatum originale ẜm Augꝭ. ſi gͦ pueri abſqꝫ gratia nati

fuiſſent fuiſſet ī eis peccatū originale qd̓ patet eē falſuꝫ.Sͣ. Bonū potētius eſt qͣꝫ malū ẜm Dyo. ſed adā peccando ī poſteriores trāſmiſit peccatuꝫ. gͦ multo fortiꝰ ſiꝑſtitiſſent eius filij gratia nati fuiſſent Sed ꝯtra eſtqd̓ Hugo de ſan. vic. dicit: ꝙ ſi homo ꝑſtitiſſet generaſſet filios ſine peccato. ſꝫ tamē nō neceſſario paterne heredes iuſticie. Pͣ. Gr̄a eſt īmediate a deo. gͦ nō tranſfunditur a parēte in ꝓlem. ⁊ ſic nō fuit neceſſariū filiosade ī ſtatu īnocētie cum gr̄a naſci ℟. dd̓m ꝙ duplexeſt ꝑfectio iuſticie in homīe. vna naturalis ⁊ hāc oportet dicere filios ade ſtatim genitos habuiſſe in ſtatu innocētie. alias fuiſſet in eis defectus culpe et pene. Aliaꝑfectio iuſticie ad gr̄am ꝑtinet ꝑ qͣꝫ homo nō ſolū rōneagere poteſt ſed etiā meritorie. ⁊ qꝛ hoc ex ſola liberalitate diuine bonitatis depēdet. nō poteſt efficax ratio ſumi ad alterutrū oſtēdēdum p̄ſertim cum ſuꝑ hoc ſcpͥture canonice auctoritas nō habeat̉. Et ideo qͥdam circahoc dixerūt ꝙ fuiſſent nati cuꝫ gr̄a ī ſtatu īnocētie alijshoc negātibus. Ad primū gͦ dd̓m ꝙ ẜm quoſdā adāetiaꝫ ſi temptationi reſtitiſſet nō fuiſſet ſtatim ī gratiaꝯfirmatus. ſed tūc ſolū quādo fuiſſet ad beataꝫ ⁊ ſpiritualē vitam trāſlatus poſtea autē non filios genuiſſet.ſi tamē tūc ꝯfirmatus eſſet non fuiſſet neceſſariū aliosſtatim natos ꝯfirmatos fuiſſe. Quāuis qͥdaꝫ hoc dicūtnō enī oportet filios parētibus aſſimilari ī ꝑfectiōibꝰꝑſonalibus ⁊ p̄cipue q̄ ꝑ actus acquirūtur. ſꝫ ſolū ī naturalibus. nō enī gramaticꝰ generat gramaticū. Adſcd̓m dd̓m ꝙ peccatū originale pͥuat nō ſolum gr̄am. ſꝫetiam ordinē iuſticie naturalis ꝓpter inobediētiā inferiorū ad ſuꝑiores Ad tertiū dd̓m ꝙ peccatū originale eſt peccatū nature pͥncipaliter ⁊ ꝑſone ꝯſequēter. ſeddonum gr̄e ecōuerſo ſe habet. ⁊ ideo nō eſt ſimile. ſimile tn̄ eſt de iuſticia originali q̄ naturam ī ſtatu īnocētieꝯſequebat̉ ꝑ quā inferiora in ſtatu illo ſuis ſuꝑioribusobediebāt vn̄ ⁊ iuſticia fuiſſet a parētibus in filios ꝓpagata ſicut ⁊ nūc peccatum originale.DI.XXIIdēs igitur diaboluſ⁊c. Hic querūt̉ quattuor Primocuiꝰſit temptare. Scd̓o vtrū omīs temptatatio ſit peccatū. Tertio de ꝓceſſu tēptationis qui īlittera deſcribit̉. Quarto de peccato qd̓ ade ex tēptatione ſubſecutum eſt.O primū ſic ꝓceditur. videt̉ ꝙ tēptatio hoīsnō ꝯueniēter diabolo attribuat̉. Cuiꝰ enimcauſa ī nobis eſt nō eſt exteriori cauſe attribuendū. ſed oīm peccatoꝝ alique cauſe inclinātes ī nobis ſūt. nō ergo tēptatio homīs ad peccatū debet attribui diabolo. Pͣ Tēptare ignorantis eſt. ſedcognoſcere hoīm ꝯditiōes de facili demon poteſt ꝓpteracumen ſciētie naturalis. gͦ tēptare hoīem diabolo nōcōpetit. Pͣ Temptatio īter equales ꝯſtitui debet. ſeddiabolus ē multopotētior homine. qꝛ de eo dicit̉ Iobxl. Nō eſt poteſtas ſuꝑ terram q̄ ei ꝯꝑetur. gͦ nō iuſte eſtinſtitutū vel ꝑmiſſum a deo ꝙ diabolus hoīem tēptet. Sꝫ ꝯtra videt̉ ꝙ ſolus diabolꝰ tēptet. qꝛ ad Theſſa.iij. ſuꝑ illud Ne forte tēptauerit vos is qͥ temptat. dicitglo. ſolus diabolꝰ cuius officiū eſt temptare. Pͣ. Tēptare nihil aliud eſſe videt̉ qͣꝫ exꝑimentū ſumere ad cognoſcēdū ignota. ſed hͦ neqꝫ deo cōpetit qͥ nihil ignoratneqꝫ mūdo neqꝫ carni quoꝝ non eſt cognoſcere. gͦ ſolusdiabolus temptat. ℟. dd̓m ꝙ duplex modus eſt p̄dicandi. Unus ꝑ eſſentiā vt cum dicit̉: ignis eſt calidus.Alius ꝑ cauſam vt cū dicit̉: ſol eſt calidus. tēptatio igit̉ꝑ eſſentiā ſuam p̄t attribui deo et homī ⁊ diabolo. deꝰ