DI.XLVIII

dicto qd̓ imꝑfectioneꝫ imꝑtat ſicut ⁊ quelibet pͥuatio.in diuinis autē d̓r infinitū negatiue nō pͥuatiue.D quartum ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ deꝰ poſſit facere infinita ſimul actu. deꝰ enī poteſt reducere in actum omne illud qd̓ eſt potentiain materia. ſed in potentia materie ſunt infinita vt patet ꝑ ph̓m. iij. phiſic̄. ergo deus poteſt facereinfinita actu. ¶ Pͣ Scientia dei eſt infinitorum vtAugꝰ dicit. xij. de ciui. dei. ſed deus ꝑ ſuam ſcientiā eſtcauſa rerum cum ergo ſcientia vnius rei non impediatin cauſando ſciētiaꝫ alterius rei. videtur ꝙ deus poſſitfacere infinita in actu. ¶ Pͣ Plus poteſt deus facere qͣꝫhomo poteſt ītelligere. ſed aliqui philoſophi poſuerūteſſe infinita actu ſicut de moc̄. ⁊ anax. ergo deus poteſtfacere infinita actu. ¶ Sed cōtra eſt deus poteſt faceremaius om̄i eo qd̓ facit. qꝛ eius potētiā nō adeqͣt opusvt dicit Hugo de ſanc. vict. ſed infinita mat̓ia ī actu ī̄p̄t eſſe aliqͥd maius. ergo non poteſt eſſe ꝙ deus faciatfinita in actu. ¶ Pͣ Om̄e illd̓ cuiꝰ rō cōpletur ī mat̓iacum pͥuatione n p̄t ī actu eſſe qꝛ nihil ē ī actu niſi ẜm oeſt ſub forma. ſed infinitū ē hmōi vt patet in. iij. phiſic̄.ergo infinitū in actu eſſe non poteſt. ¶ ℟º dicenduꝫ ꝙdeus non poteſt facere aliquid eē in actu cuius ratio cōtrarietur facto. inqͣꝫtum eſt factum. vel enti in actu inqͣꝫtum eſt ens actu. factio aūt inqͣꝫtumꝫ eſt factū ꝯtrariatur ꝙ ſit equale deo. vnde deus nō poteſt facere equale ſibi. ⁊ ſic nō poteſt facere aliquid qd̓ ſit modis om̄ibꝰinfinitum. ⁊ qͣꝫtum ad extēſionem ⁊ qͣꝫtum ad intenſionem exiſtenti vero in actu inqͣꝫtum hmōi repugnat eſſeinfinitum non ſolum ꝑ ſe vt quidam dicuūt. ſed etiamꝑ accidens vel quocunqꝫ modo. non enī poteſt eſſe aliquid in actu ens in genere qd̓ non determīetur ad aliquā ſpeciem. oꝑtet autē id qd̓ ponitur infinitum eſſe ingenere quātitatis. vnde oportet ꝙ ſi ſit actu ꝙ ſit in aliqua ſpecie quātitatis que qͥdem diſtinguūtur ẜm determinatas menſuras vt patꝫ in numero cuius ſpēs ſuntbinarius ⁊ trinarius ⁊ in quātitate cōtinua. cuius qͣſſpecies ſūt bicubituꝫ ⁊ tricubitū. eſſe ergo aliquā quātitatem in actu vel cōtinuaꝫ vl̓ diſcretā repugnat ei qd̓eſt eſſe infinitū. ⁊ ideo deus nō poteſt facere ꝙ aliquidactu ſit ſimpliciter infinitum vel intenſiue vel exteſiuſiue ẜm quātitatē cōtinuā ſiue ẜm diſcretā. ¶ Ad pͥmūergo dicendū ꝙ deus poteſt facere in actu quicquid eſtpotentia in materia nō ita ꝙ ſimul ſit actu ſed ſucceſſiue ꝓpter repugnātiam infiniti ⁊ exiſtentis in actu vt dictum eſt. ¶ Ad ſcd̓m dieendū ꝙ lꝫ ſciētia dei ſibi nō repugnet in creando eſt tamē repugnātia ex ꝑte effectꝰ vtdictum eſt. ¶ Ad tertium dicendū ꝙ ph̓i ponentes infinitū actu ꝓpriam vocem ignorauerunt qꝛ eorum poſitio ſibimet repugnat vt ex dictis patet.¶ DI.XLVIIIVnc idem reſtat dicedum. ¶ Hic querūt̉ quattuor. ¶ Primovtrum deus potuerit facere vniuerſū melius qͣꝫ ſit. ¶ Scd̓o vtrū quālibet rem ẜm ſe potuerat facere meliorem. ¶ Tertio vtrum potuerit facere meliori modo. ¶ Quarto vtrum qͥcquid potuerit poſſit mō.D primuꝫ ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ deus nonpotuerit vniuerſū facere melius. optimo enīnihil poteſt eſſe melius ſed vniuerſum ē optimuꝫ vt ptꝫ ꝑ illud qd̓ d̓r. Gen̄. j. Uidit deuscuncta que fecerat ⁊ erāt valde bona. ergo vniuerſo nōpoteſt eſſe melius. ¶ Pͣ Om̄e qd̓ eſt cōmunicabile creature eſt ei ꝯmunicatū. cum enī bonitas dei infinita ſit

ad eum ꝑtinet vt cōmunicet ſe qͣꝫtūcunqꝫ poteſt. ſed exhoc vniuerſum eſt bonum qd̓ cōſiſtit ex creaturis diuinam bonitatem ꝑticipātibus. ergo vniuerſum meliuseſſe non poteſt. ¶ Pͣ Om̄i agenti ꝓpter finem. finis ē ratio faciēdi ⁊ nō faciendi. ſed deus agit ꝓpter finem quieſt ſua bonitas que nō poteſt eſſe ratio nō faciendi vniuerſum ī meliori bonitate ſi melius eſſe poſſet. ergo deus non potuit vniuerſum melius facere ¶ Sed cōtraomni finito deus poteſt facere maius cum ſua potētiaſit infinita vt dictū ē. ſꝫ bonitas vniuerſi eſt finita alasequaretur bonitati factoris qd̓ eſt impoſſile. ergo deuspoteſt facere maiorem bonitatē qͣꝫ ſit bonitas vniuerſiPHugo de ſan. vic. dic̄ ꝙ potētiā diuinā n̄ adeqͣtopus. ſed vniuerſū eſt opus dei. ergo potentia dei excedit totum vniuerſum ⁊ ſic poteſt aliquid aliud meliusde toto vniuerſo facere. ¶ ℟. dicendū ꝙ ſicut ſupra dictum eſt cōtra rōnem facti eſt vt ſit equale factori rōnecuius deus non poteſt facere aliqͥd equale ſibijp̄i. ergovniuerſum qd̓ eſt a deo factū non ꝑticipat bonitatē diuinam ꝑfecte. ſed ẜm aliquē modū ⁊ menſurā determinatam. poſſumus ergo de vniuerſo loqui dupliciter.Uno modo abſolute. ⁊ ſic deus p̄t aliqͥd facere meliꝰ toto vniuerſo. quia ⁊ ordo eius ad deum eēt melior qͣꝫtoꝑfectius diuinā bonitateꝫ ꝑticiparet ⁊ ordo rerum adinuicē qͣꝫto res eſſent meliores in hoc enī duplici ordīebonum vniuerſi cōſiſtit vt dicit̉. ix. me. Alio modo perreſpectum ad modum ꝑticipandi diuinam bonitatemqui eſt vniuerſo a deo ꝑ̄fixus. ⁊ ſic vniuerſuꝫ melius eēnō poteſt ordinatū ſuppoſita ſcꝫ mēſura ſibi diuinitusfixa. ⁊ ẜm hunc modum dicit̉ vniuerſum eſſe optimuꝫvel deus feciſſe om̄ia valde bona. vnde patet reſponſioad primū. ¶ Ad ſcd̓m dicendū ꝙ multa ſūt cōmunicabilia creature q̄ non ſunt cōicata. ⁊ tamen deus infinita bonitate creaturis cōmunicat bona ſua. cōmunicatenī eis ẜm ꝙ ratio ſapiētie exigit ẜm reſpectum ad modum quē diuina bonitas p̄fixit. ¶ Ad tertium dicēdūꝙ lꝫ abſolute loquēdo diuina volūtas non poſſit eē ratio quare vniuerſum non fiat melius tamen poteſt eſſeratio eiꝰ ſi p̄ſupponat̉ modꝰ a volūtate dīna p̄fixꝰ. hocenī diuīe cōpetit volūtati vt illud ſit ī rebus qd̓ diuīaſapīa ⁊ volūtas determīat.D ſcd̓m ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ deus nō poſſit facere aliquid meliꝰ qualibet re qͣꝫ fac̄ ẜmſe cōſiderata. tāto enī aliquid eſt meliꝰ quātodeo ꝓpinquius. ſed natura humana ī chriſtonihil poteſt deo eſſe ꝓpinquius. ergo deus nihil poterit ea facere melius. ¶ Pͣ Quāto aliquid eſt purius tāto eſt melius ſed Anẜ. dicit in li. de cōce. ꝟ. ꝙ decuit. vtbeata virgo ea puritate niteret qua maior ſub deo nequit intelligi. ergo deus nō poteſt facere ea aliquid melius. ¶ Pͣ Ut dicit̉ in li. de cauſis. deus equaliter ſe habet ad om̄ia. ſed om̄ia non ſe habent equaliter ad ip̄mtm̄ ergo vnaqueqꝫ creat̉a de dei bonitate recepit qͣꝫtuꝫrecipere poteſt. nō ergo poteſt eſſe melior qͣꝫ ſit. nihil ergo deus poteſt melius facere qͣꝫ ſit. ¶ Sed cōtra. interquelibet infinite diſtantia poſſunt eē multa media. ſꝫoptima creatura diſtat a deo in infinitum. ergo poſſūteſſe aliqua media inter creaturam illam ⁊ deum. ⁊ itadeus poteſt facere aliquid melius omni creaturā. ¶ PͣQuicquid poteſt facere virtus inferior poteſt facere deus. ſed virtus naturalis poteſt facere aliquid meliꝰ qͣꝫſit. ergo multomagis deus. ¶ ℟ dicendum ꝙ duplexeſt creature bonitas. vna accidentalis ⁊ alia eſſentialisſicut homīs accidentalis bonitas cōſiſtit in ſcientia etꝟtutibus ⁊ alijs huiuſmodi. bonitas ꝟo eiꝰ eſſentialis

ff 3