IEI.

que facit. ¶ Pͣ Iuſticia determinatur ad vnum ſicut ⁊natura. quia ẜm Tulliū virtus eſt in moduꝫ nature rationi cōſentanea. ſed deus oꝑatur ꝑ iuſticiaꝫ ⁊ non aliter. ergo eius oꝑatio eſt determinata ad vnum. ⁊ ita q̄facit non poteſt nō facere ¶ Pͣ Nulla cauſa neceſſariacauſando p̄t non facere qd̓ facit ſed deus eſt talis cauſalias oēs alie cauſe eſſent ꝯtingētes. cum effectꝰ neceſſariꝰ non poſſit eſſe niſi a cauſa neceſſaria. ergo deus nōpoteſt non facere que facit. ¶ Sed ꝯtra omne agens ꝑvoluntatē poteſt non facere que facit. ſed deus eſt agēsꝑ voluntatem vt patet ꝑ illud psͣ. Om̄ia q̄cunqꝫ voluitdominꝰ fecit. ergo deus poteſt non facere qd̓ facit ¶ PͣOm̄e agens qd̓ non poteſt nō facere qd̓ facit ſemꝑ faciſuum effectum. ſi ergo deus non poteſt nō facere qd̓ facit ab eterno creaturam feciſſet qd̓ eſt hereticum. ¶ ℟.dicendū ꝙ ſicut ſupra dictum eſt aliquid implicat contradictiōꝫ dupliciter. Uno modo abſolute. Alio modoreſpectiue. non eſſe auteꝫ multa eoꝝ que facit deus nōimplicat ꝯtradictionem abſolute. nec iteruꝫ ꝑ reſpectūad potentiā dei non enī repugnāt ꝙ deus poſſit hoc facere ⁊ poſſit hoc non facere. ſimiliter nec ꝑ reſpectuꝫ aceffectum diuinū. quia non repugnāt hec duo creaturaeſſe ⁊ non poſſe non eſſe. cum omis creatura qͣꝫtum eſde ſe ſit potens non eſſe. implicat autem cōtradictioneꝑ reſpectum ad ſciētiam vel volūtatem diuinā que etſunt diuini effectus cauſa. hec enī repugnāt ꝙ deus ſciat vel velit aliquid eſſe ⁊ non ſit ꝓpter certitudinē diune ſcientie. ⁊ efficatiā volūtatis. cum ergo dicitur deūpoſſe non facere id qd̓ facit. quia in ſe repugnantiā nonhabet. ſimpliciter ꝯcedendū eſt ꝙ deus poteſt nō facereqd̓ facit ſi nihil addatur eo ꝙ non facere nō habet repugnantiam ad aliquid in locutiōe poſitum. addita aūtſcientia vel volūtate erit locutio vera ī ſenſu diuiſo. falſa in ſenſu compoſito vt ſi dicatur deus poteſt nō facere qd̓ ſcit vel qd̓ vult ſe facere. ¶ Ad primum ergo dicēdum ꝙ deus ꝑ eſſentiam ſuam agit ⁊ tamē non agit exneceſſitate nature ſed ex ꝓpoſito volūtatis. naꝫ eſſentiaſua non ſolū natura eſt ſed voluntas. ¶ Ad ſcd̓m dicēdum ꝙ ꝓductio creaturaꝝ eſt ex deo non ẜm aliqd̓ debitum. ſed ẜm voluntatē eius que ordinem ꝯuenientērebus imponit. in quo ratio iuſticie conſiſtit. ſic ergo hͦmodo diſtinguendū eſt ſi in p̄dicta locutōe addat̉ iuſticia ſicut ſi addatur voluntas. vt dicamꝰ ꝙ hec locutiodeus nō poteſt non facere qd̓ iuſtum eſt fieri. eſt vera inſenſu cōpoſito falſa in ſenſu diuiſo. ¶ Ad tertium dicedum ꝙ deus eſt cauſa neceſſaria in creādo. quia poſiorn̄ibus que in eo ad creandū occurrunt de neceſſitateſequitur effectus inter que vnum eſt voluntas que nōdeterminatur ad vnum. ⁊ ideo deus poteſt non facerequod facit.O ſcd̓m ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ deus nō poſſit facere qd̓ non facit. optimi enī ẜm platōneeſt optimā adduce̓. ſꝫ qd̓ ꝑ ſuꝑhabūdātiaꝫ d̓vni ſoli cōuenit. ergo vno ſolo modo mūdua deo fieri eſt poſſibile. nō ergo poteſt alia facere qͣꝫ facitͣ Augꝰ ſic argumētatur. ſi deus poteſt ⁊ nō voluitimuidus fuit ſꝫ inuidia longe eſt a deo. ergo quicquioboni potuit in mūdo facere fecit. quia quicquid voluitfecit. ¶ Pͣ Deus nō poteſt facere niſi qd̓ vult facere. ſednō vult facere niſi qd̓ ab eterno voluit. qd̓ autē ab et̓novoluit nō poteſt nō velle. ergo deus nō poteſt facere niſiqd̓ facit. ¶ Sed ꝯtra quicqͥd deus facit creatuꝫ ē. ſi ergo deꝰ nō pōt faccre niſi qd̓ facit creatura adequat potentiam creatoris qd̓ eſt ꝯtra Hugo. de ſan. vic. qui dicit ꝙ potentiā dei nō adequat opus. ¶ Pͣ Deus poteſtfacere omne id qd̓ poteſt cogitari vt ſupra dictum eſt. ſꝫ

multa poſſūt cogitari que deus nō fecit vtpote coruosalbos ergo poteſt facere aliqua que non facit. ¶ ℟. dicēdum ꝙ nullius ſapiētis voluntas ad impoſſibile nitit̉impoſſibile autē eſt vt effectus diuini adequātur bonitati diuine. cum eſſentie dei non poſſit eē alia eſſentiaequalis in bonitate. que ſit bonitas pura. vnde non ēvolūtas dei ꝙ om̄ia ſint quecūqꝫ bonitatē eius imitari poſſibile eſt. qꝛ cum infinitis modis poſſit imitari diuinā bonitas effectus diuini bonitati diuine equarentur. ſed ꝙ ſint aliqua que ẜm aliquos modos diuinambonitate imitātur. ⁊ quia illi modi nō equātur diuinebonitati. ideo multi alij modi ſunt qͥbus poteſt diuinabonitas cōmunicari qͣꝫ ſit cōmunicata cum ergo potētia dei ſe extendat ad om̄ia que in ſe ſunt poſſibilia eſſepatet ꝙ abſolute loquēdo deus poteſt multa facere quenon facit. ſi autem addatur aliqͥd ꝑtinens ad ſcientiamvel volūtatem vel iuſticiaꝫ diſtinguendū eſt ſicut ⁊ prius. ¶ Ad primū ergo dicendū ꝙ optimū dupliciter dicitur. Uno modo abſolute ⁊ ſic id qd̓ fit non poteſt eſſeoptimū. Alio modo in genere aliquo determinato velẜm aliquē modum determinatū. ⁊ ſic deus optimuꝫ fecit vnūqd̓qꝫ ī ſua natura ⁊ ī ſuo modo eſſendi. ⁊ ſic nōſequitur ꝙ nō potuerit alias naturas vl̓ alios modoseſſendi facere ¶ Ad ſcd̓m dicendū ꝙ Augꝰ hoc argumēto vtitur ad ꝓbandum equalitatē filij que ei debeturex ip̄a filiationis rōne. vnde nō tenet ī creaturis que adeo ẜm debitum nō ꝓcedunt. ¶ Ad tertium dicenduꝫꝙ cuꝫ dicit̉ deus non poteſt facere niſi qd̓ vult facere ſiītelligatur cōpoſita vera eſt nō enī poteſt eſſe ꝙ deus faciat aliquid ⁊ non velit illud facere ſi autē intelligat̉ diuiſa falſa eſt.D tertium ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ potentiadei non ſit infinita. quāto enī potentia ē maior tanto ī minori tēpore mouet. ſi ergo potētia dei eſt infinita oꝑtet ꝙ moueat̉ in inſtātiqd̓ eſt impoſſibile ¶ Pͣ Potētia ꝓportionatur eſſentiea qua ꝓcedit. ſed eſſentia dei non eſt infinita cuꝫ ſit ſimplex. ergo nec potentia. ¶ Pͣ Infinitum ẜm ph̓m in. iij.phiſic̄. imꝑfectum eſt. ſed potētia dei eſt ꝑfectiſſima. ergo non eſt infinita. ¶ Sed ꝯtra om̄i finito poteſt intelligi aliqͥd equale. ſi ergo potētia dei nō ſit infinita poterit intelligi aliqua aliā potētia que eſt ei equalis qd̓ eſtincōueniens. ¶ Pͣ Illud qd̓ omnia finit non poteſt eēfinitum. ſed ꝑ potentiā dei omnia ītra ſuos fines collocantur. ergo potentia dei non ē finita ſed infinita. ¶ ℟.dicendū ꝙ duplex eſt quātitas. Una intēſiua que ꝓpriein corporeis rebus eſt qͥbꝰ ẜm Augꝭ. idem eſt eſſe maiꝰqd̓ melius. Alia eſt quātitas extenſiua que in cōtinuaꝫ⁊ diſcretam diuidit̉. vtraqꝫ autē qͣꝫtitas in potentia cōſiderari poteſt. pͥma qͥdem ẜm ip̄am eſſentiaꝫ potentie.ſecūda vero qͣꝫtū ad eius obiecta ẜm auteꝫ vtraqꝫ quātitatem potentia dei dicitur infinita intenſiue qͥdeꝫ ꝓpter ꝑfectionem ſue actualitatis quā actiua potētia cōſequit̉. eſt enī deus actus ꝑfectus ī ſe om̄ia cōprehēdēsque ad ꝑfectionem ꝑtinere poſſunt extēſiue aūt quia ptin om̄ia ẜm que bonitas diuina cōmunicabilis eſt qd̓eſt infinitis modis. ⁊ ideo dei potentia eſt ſimpliciter īfinita. ¶ Ad primū ergo dicendū ꝙ ratio illa ꝓcedit depotētia in magnitudine que eſt virtus corporalis. hecenī ſi nō eēt infinita ageret in nō tēpore vtpote ages exneceſſitate nature. diuina autē potētia determiat tempus ſue actioni pro ſue volūtatis arbitrio ¶ Ad ſcd̓mdicendū ꝙ eſſentia dei non eſt infinita extenſiue. quiainfinitum excedit cuiuſlibet rei alterius perfectionemvnde etiam ⁊ eius potentia hoc mō erit infinita. ¶ Adtertiuꝫ dd̓m ꝙ obiectio illa ꝓcedit de infinito pͥuatiue