Druckschrift 
Scripta ad Hanibaldum episcopum super quattuor libros Sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

F.I

conſiſtit in hoc ꝙ habet ſenſum ⁊ rationem bonitatemergo accidentalem cuiuſlibet rei deus poteſt facere meliorem etiam manente re. quia talis bonitas eſt finitaet eā res ẜm ſuam ſpeciem non requirit. bonitate veroeſſentiali cuiuſlibet creature cū ſit finita poteſt aliquaꝫbonitatem maiorem facere. non tamen in eadeꝫ re ſedin alia alterius ſpeciei. quia mutatio talis bonitatꝭ ſpeciem variat. Ad primum ergo dicendū ꝙ natura humana dupliciter poteſt cōſiderari ẜm Dam. Uno mōẜm ꝙ per intellectuꝫ ſcꝑatur a diuinitate. ⁊ ſic ẜm ip̄meſt ſcruilis ⁊ defectibilis inqͣꝫtum eſt creatura quedaꝫ.vnde ſic poteſt deus facere aliam creaturā ea melioreꝫAlio modo ẜm ꝙ eſt vnita diuinitati in ꝑſona. ⁊ ſic deus nihil poteſt facere melius xp̄o. Ad ſcd̓m dicendūꝙ purius dicit̉ aliquid ꝑ receſſum a termīo melius peracceſſum ad terminū. illud ergo qd̓ omnino recedit abimpuritate culpe eſt ita purum ꝙ nihil poteſt eſſe eo purius non tamē ſequitur ꝙ non poſſit eo aliquid eē melius niſi acciperemꝰ puritatem ab om̄i defectu ⁊ imperfectiōe ſic autē nō loquitur Anẜ. Ad tertium dicēdūꝙ creatura ꝑticipat diuinam bonitatē ẜm menſuramſue capacitatis quā ei diuina ſapiētia ⁊ volūtas p̄fixit.poteſt autem p̄figere maiorem. ⁊ ſic plus de diuina bonitate ꝑticiparet.D tertiū ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ illud qd̓ deus facit non poſſit facere modo meliori ſicutenī ī littera dicit̉. fuit alius modus noſtre liberationis deo poſſibilis. ſed nullꝰ cōuenientior. ſed quāto aliquid eſt melius. tanto cōuenientius.ergo deus poteſt meliori modo facere noſtram liberationem ⁊ eadem rōne nec aliquid aliud Pͣ Tanto aliquid fit melius quāto directius ꝯſequitur ſuuꝫ finem.ſed finis cuiuſlibet creature eſt ꝑticipatio diuīe bonitatatis ẜm modum ſibi p̄fixū que res q̄libet totaliter attingit. alias diuina ordinatio falleret̉. ergo deus nonpoteſt facere meliori modo res qͣꝫ facit. Pͣ Modusoperationis atteſtatur bonitati faciētis iuſtus enim ēqui oꝑatur iuſte ẜm philoſophū in. ij. ethic̄. ſed bonitatati dei nihil poteſt eſſe melius. ergo nec modo quo resfacit poteſt eſſe aliquis modus melior. Sed contraAnẜ. in libro de natura boni ẜm qͣꝫtitate bonitatis reieſt quātitas modi ſpeciei ⁊ ordinis. ſed poteſt bonitatecreata deus aliā facere meliorem. ergo ⁊ modo quo fac̄res poteſt aliqͥs modus eſſe melior. Pͣmodus rei adeo facte q̄dam creatura eſt ⁊ ita eſt bonitatis finite. etgo tali modo poteſt eſſe aliquis alius modus melior.℟. dicendū ꝙ oꝑatio media eſt inter oꝑantem ⁊ operatum adminꝰ ẜm modum intelligendi. modus ergoquo deꝰ facit res poteſt intelligi dupliciter. Uno modo ex parte illa quo operatio exit ab operantē. ⁊ ſic nōpoteſt deus meliori modo facere res qͣꝫ facit. quia modus ille ſequitur bonitatem ⁊ ſapientiaꝫ faciētis que ēinfinita. Alio modo ex ꝑte facti ⁊ ſic abſolute loquēdodeꝰ p̄t face̓ res meliori mō qͣꝫ facit qꝛ p̄t eis meliorē modū eſſendi tribuere ſꝫ ex ſuppoſitōe diuini ordinis quavnicuiqꝫ finem certuꝫ p̄fixit nō poteſt fieri meliori mōet ex hac ſuppoſitiōe procedit pͥma ⁊ ſcd̓a ratio. Tertiavero de modo ex ꝑte oꝑantis. alie due de mō ex ꝑte facti abſolute. vn̄ patet ſolutio ad obiecta.D quartum ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ deꝰ nonpoſſit quicquid olim potuit. potuit enī deusab eterno non p̄deſtinare petruꝫ. quia voluntarie cum p̄deſtinauit. ſed modo non poteſteum non p̄deſtinaſſe. quia non poteſt eſſe ꝙ aliquis ſitnon p̄deſtinatus poſtqͣꝫ fuit p̄deſtinatus. ergo deus nō

poteſt quicqͥd potuit. Pͣ Deus poteſt facere ꝙ adamnullo tempore eſſet. ſed hoc modo non poteſt. quia qd̓fuit non poteſt nō fuiſſe. ergo deus nō poteſt quicqnidpotuit. Pͣ Deus potuit facere mūduꝫ iſtum qui modo eſt. quia fecit. modo autē non poteſt eundem facerequia qd̓ eſt non fit. ergo deus nō poteſt quicquid olimpotuit. Sed cōtra ſicut deus fuit omnipotens. ita ⁊nūc eſt. ſed de rōne omnipotētie eſt vt ſimpliciter om̄iapoſſit. ergo deꝰ poteſt quicqͥd potuit. Pͣ Omne agēscuius virtus in agendo non minuit̉ poteſt quicqͥd potuit. ſed deus eſt hmōi agens. ergo poteſt quicquid potuit ℟º dicendū ꝙ in hoc potentia ⁊ ſciētia differūtquia ſciā reſpicit res ẜm ꝙ ſunt in cognoſcēte. potentiavero reſpicit res ẜm ꝙ exeunt a poteſtate vt ī ſeip̄is exiſtāt. vnde enūciabile qd̓ eſt res rōnis ſe habet ad ſciētiam noſtram vt mediū quo res cognoſcūtur. ſed ad potentiam hmōi habitudineꝫ nō habet. vnde potētia nōreſpicit enūciabile niſi ẜm rōeꝫ rei quā ſignificat. ⁊ id̓oſi res vna ꝑ diuerſa enūciabilia ſignificet̉ idempoſſibile ſimpliciter iudicatur. ſꝫ in ſciētia diuerſitas enūciabiliū modū ſciētie noſtre variat qͣꝫuis non diuīe vt ſupra dictum eſt. Loquendo ergo de potentia dei ꝑ reſpectum ad rem que ſignificat̉ cū dicit̉ deus poteſt hoc velillud aut potuit. dicendū ꝙ iſte reſpectꝰ poteſt variaridupliciter. Uno modo ex ꝑte potentis ſicut cecus nonpoteſt videre qͥ prius poterat videre. ⁊ ẜm hunc moduꝫdeus poteſt quicqͥd potuit. quia cuiuſcūqꝫ rei potētiamhabuit habet. Alio mō ex ꝑte poſſibilis. ⁊ ſic poteſt concedi ꝙ deus non poteſt aliquid qd̓ potuit. quia hoc nōhabet rōnem poſſibilis qd̓ pͥus habebat. ex quo enī aliquid in p̄teritum trāſit rōnem poſſibilis amittit. quiapotentia actiua reſpicit p̄ſens vel futurū. Ad primuꝫergo dicendū ꝙ actus p̄deſtinatōis nunqͣꝫ tranſit in p̄teritum cum menſuret̉ eternitate. vnde ſemꝑ eodē modo ſe habet ad diuinam potentiam ſcꝫ vt poſſibile noneſſe abſolute ⁊ vt impoſſibile non eſſe ex ſuppoſitiōe qd̓fit ꝓpter īmutabilitateꝫ diuini ꝓpoſiti Alie due rōnesꝓcedūt de eo qd̓ iā ī p̄teritū trāſit. ⁊ ita poſſibilis rōeꝫamiſit. vnde ptꝫ ſolutio ex dictis. DI.XEV Am de voluntate deiIII in deo ſit voluntas. Secūdo vtrum vo⁊cͣ. Hic q̄runt̉ quattuor. Primo vtꝝluntas dei ſit cauſa rerum. Tertio vtrū volūtatis diuine ratio ſit q̄renda. Quarto vtꝝ voluntas bn̄placiti diſtinguat̉ ꝯtra volūtatem ſigni.D primū ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ in deo voluntas nō ſit. volūtas enī eſt appetitꝰ quidāſed appetitus deo nō ꝯuenit cuꝫ imꝑfectionēimꝑtet eſt enī rei nō habite ẜm Aug. ergo voAūtas in deo non eſt ponēda. Pͣ In deo nihil eſt cuiꝰſit acciꝑe aliquam cauſam. ſed volūtas dicit reſpectuꝫad aliquā cauſaꝫ ſcꝫ finalē que eſt eius obiectum. ergovolūtas in deo ponēda nō eſt. Pͣ Illud qd̓ ſe habetad oppoſita in deo eſſe nō poteſt cum ſit mutabile. ſꝫ voluntas ſe habet ad oppoſita. ergo volūtas in deo poninō poteſt. Sꝫ ꝯtra. beatitudo deo p̄cipue cōpetit. ſꝫbeatitudo nō eſt ſine volūtate. quia ẜm Aug. beatus ēqui habet quicquid vult ⁊ nihil mali vult. ergo in deoeſt volūtas. Pͣ voluntas eſt pͥncipium laudabiliumoꝑationū. ſed deus ꝓpter ſua oꝑa laudādus ē a nobis.ergo volūtas eſt ī deo. ℟º dicēdū ꝙ cum deꝰ ſit pͥmarerū cauſa oꝑtet in eo ponere illud qd̓ iter cetera magꝭhabet rōneꝫ cauſe. hoc autē eſt volūtas. nam in hoc vo.