DI.XLI

⁊ cecitas ẜm ꝙ cauſantur ex actu volūtatis hn̄t rōnemculpe. ⁊ ſic a deo nō ſunt vt dictū eſt. ¶ Ad tertiū dd̓mꝙ lꝫ artifex nō faciat materiā indiſpoſitaꝫ. facit tamenquodāmodo inqͣꝫtum iudicat dignum vt relinquatur īſua diſpoſitōe reputās eā incōgruā ad opꝰ artis. vel p̄tdici ꝙ qͣꝫuis ꝑ cecitatē ⁊ duricia hō ſit ad opꝰ miẜicordie indiſpoſitꝰ. ē tn̄ ꝑ hoc diſpoſitus ad opus iuſticie.¶ DI.XLII auteꝫ q̄rimus meritum ⁊ obduratōisHic querūtur quattuor. ¶ Primo vtrū effectus p̄deſtinationis ⁊ reprobatōis pn̄t habere aliquā cauſā meritoriam. ¶ Scd̓o vtrū p̄ſcīa oꝑationū ſit cā p̄deſtinationis. ¶ Tertio vtruꝫ p̄ſcīa oꝑationū ſit cauſa reprobationis. ¶ Quarto vtrum ſciētia vel p̄ſcīa dei mutet̉qͣꝫtum ad ſcita.D primū ſic ꝓcedit̉ ⁊ videt̉ ꝙ effectus p̄deſtinatiōis gr̄e ſcꝫ appoſitio poſſit habere cauſaꝫmeritoriā. maius enī donū dei eſt gl̓ia qͣꝫ gratia. ſꝫ gl̓ia hꝫ cauſaꝫ meritoriā. ergo ⁊ gratiahabere p̄t. ¶ Pͣ Sicut oꝑatio naturalis potētie eſt infra gr̄am. ita oꝑatio gr̄e eſt infra gl̓iam. ſed ꝑ actus gr̄meremur gl̓iam. gͦ ⁊ ꝑ actus nature poſſumꝰ mereri grtiam. ¶ Pͣ Sicut ſe hꝫ gr̄a ad merendū. ita gr̄e pͥuatioad demerēdū ſꝫ hō demerendo meret̉ gr̄e pͥuatōem ſcꝫobduratōem ⁊ excecationem vt in lr̄a d̓r. ergo ſimliterp̄t bn̄ agendo gr̄aꝫ mereri ¶ Sꝫ ꝯtra eſt qd̓ d̓r Romaxj. Si enī ex oꝑibus iam non ex gr̄a. ſed ꝙ meritis redditur eſt ex oꝑibus. gͦ gr̄a ꝓ meritis non dat̉. ¶ Pͣ Meritum ſine bona volūtate eſſe nō p̄t. ſed voluntas ad hͦꝙ bene velit gr̄a p̄uenitur vt Augꝰ dicit. gͦ om̄e meritūgr̄a p̄cedit. ⁊ ſic gr̄a ſub merito cadere nō p̄t. ¶ ℟º dicēdum ꝙ nihil p̄t agere vltra ſuaꝫ ſpēm. p̄t tn̄ infra ſuamſpēm agere qd̓ ē qͥncunqꝫ effectꝰ nō adequat cauſam.enī effectus cauſā excedat impoſſibile eſt. ſtatꝰ aūt gr̄e ēſupra ſtatū rōnalis nature qꝛ ꝑ gr̄am deo vnit̉ qͥ ē ſupraip̄am. ſtatus vero culpe infra naturā rōnaleꝫ eſt. qꝛ perculpam inheret tꝑalibꝰ rebꝰ q̄ infra ip̄aꝫ ſunt. ſic ergoptꝫ ꝙ ꝑ naturalia homo non p̄t ad ſtatū gr̄e merendo ꝑuenire. p̄t aūt ꝑ ea in ſtatū culpe deſcendere ⁊ inde ē qd̓in lr̄a d̓r ꝙ appoſitio gr̄e. non hꝫ meritū obduratio verohabet. ¶ Ad primuꝫ gͦ dd̓m ꝙ lꝫ gl̓ia ꝑfectior ſit qͣꝫ gr̄atn̄ gl̓ia e poſtremum inter dona gratuita. ⁊ ideo poteſtſub merito cadere nō aūt pͥma gr̄a ¶ Ad ſcd̓m dd̓m gr̄alꝫ imꝑfecta ſit reſpectu glorie. tamen inqͣꝫtum ꝑ eam. ſſhoīem inhabitat qͥ ꝑfectior eſt om̄i creatura etiā gloriaoꝑa gr̄e poſſunt eſſe meritoria gl̓ie. non aūt gratie oꝑanature. ¶ Ad tertium dd̓m ꝙ gr̄a eſt pͥncipiū merendiſed gr̄e pͥuatio non intelligit̉ vt demeriti pͥncipium. ſedmagis vt terminꝰ vl̓ effectus. qꝛ ſola natura ſufficit addemeritū ꝑ qd̓ homo gr̄a pͥuatur.O ſcd̓ꝫ ſic ꝓcedit̉ ⁊ videt̉ ꝙ p̄ſcīa oꝑatōnū ſitcauſa p̄deſtinatōis. qꝛ ẜm Illud Ro. ix. Miſereor cui miſerebor. dicit glo. Amb̓. miſericordiā illi dabo quē p̄ſcio toto corde poſt ertorem reuerſurū ad me. ſꝫ hoc d̓r ex ꝑſona dei p̄deſtinātis. gͦ p̄ſcīa oꝑationū eſt cauſa p̄deſtinatōis. ¶ Pͣ Predeſtinatō īcludit ī ſe volūtatē diuinā hūane ſalutꝭ. nōſolū antecedentē. qꝛ ſic oēs eſſent p̄deſtinati. ſed etiamꝯſequentē. voluntas aūt ꝯſequēs vt Dam̄. dicit. reſpicit id qd̓ eſt ex ꝑte noſtra. gͦ p̄ſcīa oꝑationū noſtroꝝ eſtcauſa p̄deſtinationis. ¶ Pͣ Homīes p̄ſciti ab eterno adeo nō diſtinguūt̉ niſi ẜm diuerſitatem oꝑationū p̄ſcitorū. ſꝫ diſtribuere ineqͣliter eqͣlibus facit acceptōem ꝑſonaꝝ. ſi ergo ab eterno deꝰ ꝓpoſuit ſe datuꝝ qͥbuſdam

gr̄aꝫ. qͥbuſdam vero non daturum. non habita oꝑationis rōne videt̉ fuiſſe ꝑſonaꝝ acceptio apud deū qd̓ eſtꝯtra id qd̓ dicit̉ Act̉. x. ¶ Sꝫ ꝯtra illud Ro. ix. Non exoꝑbꝰ ⁊cͣ. dicit glo. ſicut nō ꝓ meritꝭ p̄cedētibus id fuitdictū iacob dilexi ⁊cͣ. ita nec ꝓ meritis fut̉is. ⁊ ſic p̄ſcīameritoꝝ nō eſt cā p̄deſtinatōis. ¶ Pͣ Illud qd̓ dat̉ alicui ꝓpter merita dat̉ ei ẜm iuſticia ⁊ non ẜm miſcd̓iamſi gͦ p̄ſcīa meritoꝝ eſt cauſa diuīe p̄deſtinatiōis videturꝙ ſalus hoīm ſit ex iuſticia ⁊ non ex miſcd̓ia qd̓ ē cōtraapl̓m Titū. iij. Non ex oꝑibus iuſticie q̄ fecimus nos.℟ꝰ dd̓m ꝙ in p̄deſtinatōe ē duo ꝯſiderare .ſ. ꝓpoſitūdiuinū qd̓ eſt eternū ⁊ effectuꝫ eius tꝑalem qͥ eſt appoſitio gr̄e. hic aūt effectus non hꝫ cauſam meritoriā ſicutdictū eſt qͣꝫuis ex ꝑte noſtra aliquā diſpoſitionē haberepoſſit qꝛ opus humanū p̄ſcitum. volūtatem enim mouet de neceſſitate ſicut cauſa finis. ⁊ illud ſine quo finishr̄i nō p̄t. ſicut voluntatē homīs beatitudo ⁊ vita ſinequa nō ē beatitudo finis aūt volūtatis diuīe eſt eiꝰ bonitas q̄ abſqꝫ ſalute oīm hoīm eē pōt. vnde ſalus hoīsneqꝫ eſt finis diuīe volūtatis nec id ſine quo finis vltimus haberi nō poſſit a deo. nec etiā ē id ſine quo aliqͥdaliud prius a deo volitum eſſe non poſſit. ita ꝙ ex illius ſuppoſitione debituꝫ dicatur ſicut debitum eſt authabere plumas. nam gr̄a nō reqͥritur ad eſſe nat̉e. vndepatet ꝙ volūtas diuīa non inclinatur ad dandā gr̄amniſi ex mera liberalitate. ⁊ ideo merituꝫ p̄ſcitum cauſavel rō p̄deſtinationis nō eſt. ¶ Ad primū gͦ dd̓m ꝙ verbum Ambro. ē referendū ad effectū p̄deſtinatōis qui ēgr̄a ad quā opus rectum hominis p̄cedens ſe habet vtdiſpoſitio ſequēs vero vt finis. ad hoc enī gr̄a datur vthomo recte oꝑando vitā eternā mereat̉. ¶ Ad ſcd̓m dicendū ꝙ p̄deſtinatio includit voluntatē ꝯſequētē quereſpicit aliquo mō id qd̓ eſt ex ꝑte noſtra nō qͥdem ſicutinclinans diuinā volūtatē ad volenduꝫ. ſed ſicut id qd̓eſt diſpoſitio vel finis reſpectu voliti a deo qd̓ eſt gratieappoſitio ¶ Ad tertiū dd̓m ꝙ ineqͣlitas diſtributionisad eqͣles acceptionem ꝑſonaꝝ cauſat. in his que ẜm aliquod debitum dant̉. in his vero que ex mera liberalitate donant̉ nō ē ꝑſonaꝝ acceptio nec aliqua iniuſticiaſi vni eqͣlium datur ⁊ alij nō datur.Stertiū ſic ꝓcedit̉ ⁊ videt̉ ꝙ p̄ſcīa oꝑationuꝫſit cauſa reprobatōis. deꝰ enī nō reprobat aliquos ex miſcd̓ia ſꝫ ex iuſticia. iuſticia autē hꝫreſpectuꝫ ad oꝑa noſtra. gͦ p̄ſcīa oꝑationū eſtcā reꝓbatōis. ¶ Pͣ Uolūtas p̄cipue dei n̄ ē niſi de bono. ſed reꝓbatio ē volūtas dānandi qd̓ nō eſt bonū niſi ex ordine ad meritū p̄cedens. gͦ p̄ſcīa oꝑationū ē cauſa reprobationis. ¶ Pͣ Illud qd̓ facit ī iuſticiā ī operefacit etiā ī iuſticiā ī volūtate. ſꝫ iniuſticia eēt ſi deus aliquem dānaret ſine culpa p̄cedente. ergo ⁊ iniuſticia eſtex ꝑte voluūtatis ſi vult dānationē alicuiꝰ abſqꝫ ꝯſideratione p̄cedentis culpe. cū gͦ iniuſticia in deū non cadat videt̉ ꝙ p̄ſcīa oꝑationū ſit reꝓbatiōis cā. ¶ Sedꝯtra eſt qd̓ dicit glo. Roma. ix. Nūqͥd iniqͥtas eſt apuddeū nemo dicat. qꝛ deus futura p̄uiderat alteꝝ elegiſſealteꝝ reprobaſſe. gͦ ſicut p̄ſcīa oꝑationū nō eſt cauſa predeſtinatōis. ita nec cauſa reꝓbatōis. ¶ Pͣ Sicut p̄deſtinatio includit diuinā volūtatē ita ⁊ reꝓbatio ſed volūtatis diuīe nihil ē cauſa vt dicit Augꝰ. gͦ p̄ſcīa oꝑationū nō eſt cauſa reꝑbationis. ¶ ℟º dd̓m ꝙ voluntatidiuīe de ſalute homīs duplex volūtas opponi videturſcꝫ volūtas de ꝯtradictorio ẜm ꝙ vult aliquem nō ſaluare. ⁊ volūtas de ꝯtrario ẜm ꝙ vult dānare aliquempͥma qͥdem volūtas non reqͥrit aliquā rōnem ex ꝑte voliti cum ſalus glorie non ſit debitum humane nature. nō enī requirit̉ ratio qͣre non deum alicui cui dare