DI.PLB

eſſe ſcitum a deo. ¶ P Sciētia dei eſt cauſa rerum creatarum. ſed ſi cauſa eſt neceſſaria: et effectus neceſſarius erit. ergo cum ſcientia dei ſit neceſſaria. videturres ſcite ab eo ſint neceſſarie. ⁊ ita nō cognoſcit ꝯtingētia. ¶ Sed cōtra eſt qd̓ dicit̉ in psͣ. Qui finxit ſi. cor. eorum qui ītelligit om̄ia oꝑa eorum. ſed oꝑa humana ſūtcōtingentia. ergo deus de ꝯtingētibus ſciētiam habet.Deus ſcit res inqͣꝫtum eſt cauſa rerum vt ex ſupradictis patet. ſed ip̄e eſt cauſa nō ſolū neceſſariorum ſedetiam cōtingentium. ergo ip̄e ſcit non ſoluꝫ neceſſariafutura ſed etiam ꝯtingentia. ¶ ℟º dicendum ꝙ futuꝯtingens dupliciter poteſt conſiderari. Uno modo ẜmꝙ eſt futurum. ⁊ ſic nihil aliud eſt cognoſcere futuꝝ cōtingens qͣꝫ cognoſcere cauſas eius ẜm ordinem quē habēt ad ip̄m. ⁊ quia cauſe cōtingentium non habent immutabilem ordinem ad ſuum effectum. ideo ẜm huncmodum ꝯtingēs futurum īmutabiliter ſciri nō poteſtAlio modo poteſt cōſiderari cōtingens futurum rōneillius tēporis in quo futurum eſſe p̄dicitur in quo quidem tēpore futurum iam p̄ſentialiter ē ⁊ ꝑ cōſequēs determinatū ad vnum. ⁊ ſic certitudinaliter poteſt cōtingens cognoſci vtpote ꝑ ſeip̄m iam viſū ſicut ſenſu ꝑcipimus ſor. ſedere. vtroqꝫ auteꝫ modo deus de futuris cōtingētibus ſcientiam habet. cum enī ſue cognitiōis intuitus ſit in momēto eternitatis ꝙ om̄ibus temporisꝑtibus a deo videt ab eterno deus rem ẜm ſtatum quēhabet in quolibet puncto tēporis ip̄e extra tempus exiſtens. ⁊ ſic ab eterno videt ſor. ſedere. nō auteꝫ vt futurum ſibi qui eſt extra tempus. ſꝫ vt p̄ſens. futurū auteꝫreſpectu aliorum que in tēpore p̄cedūt. videt nihilominus ⁊ ordinem mutabilē cauſarū p̄cedentium ad hunceffectum. ⁊ ideo pleniſſimā cognitiōem habet de omnihus ꝯtingentibus futuris. ¶ Ad primū ergo dicenduꝫꝙ qͣꝫuis cōtingentia veritatem determinatam non habeat anteqͣꝫ ſint. tamē quādo iam ſūt determinataꝫ habent veritatem. ⁊ ſic intuitus diuinus in ea fert̉. ¶ Adſcd̓m dicendū ꝙ quidam dicūt hͦ antecedēs eſſe cōtingens deus ſciuit petrum naſcituruꝫ rōne contingentisqd̓ implicatur ſcꝫ petruꝫ naſci. ſed hoc non oꝑtet. quiaid qd̓ materialiter in ꝓpoſitōe ponitur nihil ad ꝯtingentiam vel neceſſitatē ꝓpoſitiōis oꝑatur eque enī neceſſarium vel ꝯtingens eſt me dicere ſoleꝫ oriturū. vel petrūnaſciturum. Et ideo alij dicunt antecedens p̄dictuꝫ eēneceſſarium vtpote eternum. nec tamē ſeqͥtur ꝙ conſequens ſit neceſſarium abſolute ꝓpter defectū cauſe medie que eſt cōtingens. ſed hoc etiam nō ſoluit. quia cōditionalis eſſet falſa cuius antecedēs ꝯtineret cauſamprimā īmobilem. cōſequens vero effectuꝫ cauſe ſcd̓e cōtingentē. vt patꝫ in hac. ſi ſol mouebitur arbor florebitEt ideo alij dicūt ꝙ cōſequēs eſt neceſſariū ẜm ꝙ ex antecedēti ꝯſequitur. hoc autē eſt ẜm ꝙ a deo eſt ſcitū. ferꝭenī diuinꝰ ītuitus ad ꝯtingēs ꝓut ī ſua p̄ſentialitate ēquādo iam neceſſitatē habet. qꝛ om̄e qd̓ eſt neceſſe ē eſſedum eſt ẜm ph̓m. ꝙ aūt vt futurū ſignificet̉ nō eſt ꝑ reſpectū ad ſciam dei. ſed ꝑ reſpectū ad nos ¶ Ad tertiuꝫdicendū ꝙ ſcientia nō eſt cauſa oꝑationū niſi mediātevolūtate que nō ex neceſſitate oꝑatur. vn̄ ex neceſſitateſcīe neceſſitas oꝑationū īcludi nō pōt.D ſcd̓ꝫ ſic ꝓceditur ⁊ videtur ꝙ ſciētia dei ſitvariabilis. mutato enī vno relatiuoꝝ mutat̉⁊ reliquū. nam ⁊ deſtructo deſtruit̉. ſꝫ ſciētiarelatiue dicit̉ ad ſcibile. cuꝫ ergo ſcibilia varientur. videtur ꝙ ſciētia dei varietur. ¶ Pͣ Tāto ſcientia eſt certior quāto rei ſcite ꝯformior. ſed ſcīa dei ē certiſſima cum ergo res ſcite ſint variabiles vtpote contin

gentes. videt̉ ꝙ ſciētia dei ſit variabilis ¶ Pͣ Om̄is ſcientia trāſiēs de vno in aliud eſt variabilis. qꝛ nō eodeꝫmodo ſe habet ad vtrūqꝫ. diuīa aūt ſciētia trāſit d̓ vnoī aliud. quia ꝑ eſſentiā ſuam creaturas cognoſcit. ergodiuīa ſciētia eſt variabilis. ¶ Sed ꝯtra. diuīa ſciētia ēeius eſſentia vt ſupra ꝓbatum eſt. ſed eiꝰ eſſentia eſt īuariabil̓. ergo ⁊ ſcīa. ¶ Pͣ Primā rerū cauſam īmobilemoꝑtet eē vt ph̓i ꝓbauerūt. ſed ſcīa dei eſt oīm rerum prima cauſa vt ſupra ē dictuꝫ. ergo ſcīa dei eſt īuariabilis.¶ ℟. dd̓m ꝙ ſciētia dei nullo modo variabilis ē. Naꝫvariatio ī ſcīā nō poteſt eē niſi vl̓ ex ꝑte ſciētis vel ex ꝑterei ſcite. Ex ꝑte qͥdeꝫ rei ſcite ſciētia variat̉ quādo re mutata exiſtimatio de re incipit eſſe falſa q̄ pͥus erat ꝟa velecōuerſo. quod in diuīa ſcīa accide̓ nō pōt. naꝫ intuitꝰeius fert̉ in oēs res ẜm quēlibet ſtatū eaꝝ vt ex p̄dictisptꝫ. Ex ꝑte etiā ſcientis dei ſcīa variari nō pōt cum ip̄edeus ſit omnino īmutabilis. vnde relinqͥtur ſciētiā deioīno īuariabilē eſſe. ¶ Ad primū ergo dd̓m ꝙ reſpectꝰdiuīe ſcientie refertur in rem ẜm quēlibet ſtatū eius abeterno. ⁊ ideo qͣlitercūqꝫ res variet̉ ſciētia dei īuariabilis manet. ¶ Ad ſcd̓m dd̓m ꝙ ſciētia rei ſcite debet eſſeꝯformis ꝑ viā rep̄ſentatiōis. nō aūt ẜm ꝓprietatem nature. vn̄ etiam et nos de rebus materialibꝰ ſcīam īmaterialē habemꝰ. ⁊ ſil̓r de rebus mutabilibus habet deꝰſciētiam īmutabileꝫ. ¶ Ad tertiū dd̓m ꝙ deus eodemactu ītelligit eēntiā ſua. ⁊ res alias ꝑ ſuā eſſentiā cū ſuaoꝑatio ſit ſua eēntia. ⁊ ideo nullus diſcurſus vel trāſitus ī eius ſcientia eſſe poteſt ſicut eſt ī ſcīa noſtra qͥ alioactu ītelligimus pͥncipia ⁊ ꝯcluſiones ex pͥncipijs.¶ OIXXXIXReterea ſolet q̄ri ⁊cͣ.¶ Hic ē duplex q̄ſtio ¶ Primo d̓ augm̄todiuīe ſcīe. ¶ Scd̓o de eiꝰ ꝓuidētia ¶ Circa primū q̄runt̉ duo ¶ Primo vtꝝ dei ſcīa poſſit augeri. ¶ Scd̓o vtrum poſſit minui.O primuꝫ ſic ꝓcedit̉ ⁊ videt̉ ꝙ ſcīa dei augeripoſſit. cuilibet enī finito poſſibilis ē additioſed ea q̄ deus ſcit ſunt finita cū om̄e infinitūinqͣꝫtuꝫ hmōi ſit ignotū vt d̓r pͦ phiſic̄. ergo eis que deꝰſcit pōt fieri additio. ⁊ ſic p̄t plura ſcire qͣꝫ ſciat ¶ Pͣ Deus p̄t plura facere qͣꝫ ſciat ſe facturū. ſꝫ nihil p̄t facere niſi illud cognoſcat. gͦ pōt ſcire aliqͥd qd̓ neſcit. ⁊ ita eiusſcīa pōt augeri. ¶ PͣOcus nō ſolū ſcit res ſꝫ etiaꝫ enūciabilia q̄ nō poſſūt ſciri niſi ſint vera. ſed plura enūciabilia poſſunt eſſe veraqͣꝫ mō ſint vel vnqͣꝫ fuerint. autfutura ſint. gͦ deꝰ plura p̄t ſcire qͣꝫ ſciat. ⁊ ita eius ſcīa p̄taugeri. ¶ Sꝫ ꝯtra omē qd̓ auget̉ variat̉. ſcīa aūt dei inuariabilis ē vt oſtēſū ē ſupra. gͦ ſcīa dei non pōt augeri.Pͣ Nullū infinitum p̄t augeri. ſꝫ ſcīa dei eſt infinitaẜm illud psͣ. ſapīe eiꝰ nō eſt numerꝰ. gͦ ſcīa dei nō pōt augeri ¶ ℟. dd̓m ꝙ augmētum ſcīe alicuiꝰ pōt dupliciterattēdi Uno mō qͣꝫtū ad modū ītelligendi ẜm ꝙ ille ſcientior d̓r qͥ ꝑſpicatiꝰ ītelligit. Alio modo qͣꝫtū ad res ſcitas ẜm ꝙ ille d̓r ſciētior qͥ plura cognoſcit. pͥmo quideꝫmodo ſcīā dei augeri nō p̄t. modus enī ītelligēdi efficaciam medij ⁊ ꝟtutis ītellectiue ꝯſequit̉. mediū aūt quodeus intelligit eſt ip̄a diuīa eſſentia que augeri nō pōtcum ſit infinita. ſimiliter nec virtus ītellectiua ip̄iꝰ. exꝑte etiam ītellectorū nō poteſt ſciētia dei augeri. nā ſcientia ſic non augetur niſi quādo aliqͥd prius fuit oīnoneſcituꝫ ⁊ poſtea ſcit̉. nihil autē pōt eē qd̓ ſit a deo oīnoneſcitum cum ip̄e ſciat aliqͦ mō q̄cqͥd fieri poſſet. ſed tn̄aliqͥd fieri poteſt qd̓ non eſt ſcitū a deo ẜm aliquē ſpālēmodū ſciēdi. qͥ viſio appellatur ꝑ quem moduꝫ deꝰ tm̄