DI.XII
ſolū ꝓpͥetas relatiua qꝛ ſi eēntia ẜm rōeꝫ eēntie eēt pͥncipiū actꝰ notionalis eſſentia diſtingueret̉. ꝓprietas autērelatiua eē non p̄t principiū ꝯcreādi diuinā naturaꝫ vtdicit Anẜ. Qd̓ eſt gͦ ꝙ eſſentiā eſt in pr̄e ⁊ filio rōne alicuiꝰ notōis q̄ cōis eſt patri ⁊ filio q̄ eſt idē re ꝙ eſſentia⁊ d̓r cōis ſpiratio ē pͥncipiū ſpiratōis ſpūſſancti. ⁊ hoc ēqd̓ ꝯmunius d̓r ꝙ ſpirāt ſpūſſanctum inqͣꝫtū ſūt vnumin potētia ſpiratiua vt potentia referat̉ ad eſſentiā. hocaūt quod dico ſpiratiua ad notōem. potentia enī ſpirādi ſicut ⁊ potētia generādi dicit eēntiā. cū modo tamēexiſtendi hͦ vel illo. ⁊ dicit eſſentiaꝫ pͥncipaliter in rectorelatōem aūt ī obliquo vt habet̉ ſupra di. vij. ¶ Ad primū natura nō cōmunicat̉ niſi ꝑ actu nature dd̓m ꝙ verū eſt. ſꝫ determīata ꝯmunicatio nat̉e debet eē ꝑ actumnature accepte ſub aliqͣ ꝓpria rōne. ⁊ ideo ꝯmunicatioꝑ qͣꝫ ꝓcedit ſpūſſanctus eſt actꝰ nature inqͣꝫtū eſt idē reꝙ cōis ſpiratio. ¶ Ad ſcd̓m de ſuppoſitis diſtinctis dicēdū ꝙ duobꝰ diſtinctꝭ ꝑ eſſentiaꝫ nō p̄t ineſſe ꝓprietasvna ſꝫ duobꝰ q̄ qͥdem ſūt in eſſentia vnū ¶ Ad tertiumde Anẜ. dd̓m ꝙ nō intendit dicere ꝙ relatōe pr̄ ⁊ filiusnō ſpiret ſpiritūſanctū ſꝫ qd̓ nō ſolū. ſꝫ eēntia ſub rōnerelatōis. ¶ Ad ea q̄ in ꝯtrariū opponūt̉ dd̓m ꝙ ip̄a vnitas eſſentie nō ē tota cauſa ſpiratōis niſi inqͣꝫtuꝫ ip̄a eſtꝯiūcta cum notiōe ꝯmunis ſpiratōis. hͦ vero nō ē ī tertia ꝑſona. ⁊ ideo nō ꝯuenit ei actus ſpirationis.O qͣrtū ſic ꝓcedit̉. videt̉ ꝙ pater ⁊ filiꝰ debeādici vnus ſpirator. ſpirator enī d̓r ab actu ſpirandi. gͦ ab vno actu ſpirādi debet dici vnusſpirator. ſꝫ vnus ē actus ſpirandi ī patre ⁊ fidio. gͦ ſūt vnus ſpirator. ¶ Pͣ Tres ꝑſone ab vno actucreādi dicūtur vnꝰ creator. gͦ due ꝑſone ab vno actu ſꝑrādi debent dici vnꝰ ſpirator. ¶ Pͣ Pater ⁊ filiꝰ dicūt̉vnū pͥncipium ſpūſſancti. ſꝫ nō niſi ſpirādo. gͦ debēt d̓ci vnus ſpirator. ¶ Cōtra qͥcunqꝫ ſpirāt ſūt ſpiratoresſed pater ⁊ filiꝰ ſpirant gͦ ⁊cͣ. ¶ Pͣ Hyl̓. dicit ſpiritūſanctū ꝓcedere a patre ⁊ filio auctoribꝰ. ſꝫ non ſunt auctores niſi ꝓut ſūt ſpiratores. ergo pater ⁊ filius non ſuntvnus ſpirator ſpūſſancti ſed plures ¶ ℟º dd̓m ꝙ circahoc eſt duplex opinio Quidā enī dicūt ꝙ pater et filiusſicut dicūtur vnū pͥncipium ſpūſſancti ita debent dicivnus ſpirator. nō tn̄ vnus ſpirās ſi ſpirās adiectiue teneatur. qꝛ adiectiua recipiūt numerū a ſuppoſitis. ſubſtantiua aūt a forma ſignificata. vn̄ cuꝫ ſpirator ſit ſubſtantiuū ſpirans adiectiuum. pater ⁊ filius debēt diciduo ſpirātes ꝓpter pluralitatē ſuppoſitoꝝ. vnus auteꝫſpirator ꝓpter vnitatem ꝟ̓tutis ſpiratiue. Et ad aucͣteHyl̓. reſpondent ꝙ poſuit auctores ꝓ ſpirantilibꝰ. ⁊ hͦdicit Alanus ī regulis theologie ¶ Alij dicūt ꝙ qꝛ ſpirādi actus ē patris ⁊ filij aliquo mō vt ſūt plures id̓o pl̓rdebet p̄dicari vt dicatur pater ⁊ filius ſunt ſpiratores.ſecus autē eſt de actu creadi qui eſt triū ſoluꝫ ẜm ꝙ ſūtī eſſentia vnū. ⁊ ideo pater ⁊ filius dicūtur vnꝰ creatorſed duo ſpiratores. ⁊ ẜm vtrāqꝫ opinionē de facili patꝫreſponſio ad obiecta. ¶ Ad primuꝫ actus vnꝰ eſt dd̓mꝙ qͣꝫuis ſit vnꝰ tamē ſignificatur vt egrediens a pluribꝰſuppoſitis. ¶ Ad ſcd̓m de creatore dd̓m ꝙ non eſt ſimile qꝛ actus ille egredit̉ ab eis vt ſunt vnū oīno ſꝫ actusſpirādi egredit̉ ab eis vt ſunt aliquo mō diſtincti ¶ Adtertium de pͥncipio dicēdū ꝙ non eſt ſimile. qꝛ pͥncipiūreſpicit ad rōneꝫ ſpirādi ſiue relatōem q̄ ē vna. ſpiratorvero reſpicit ſuppoſita ſiue ꝑſonas q̄ ſunt multe.¶ DI.XIITem q̄ritur ⁊c̄. Hicquerūtur quattuor. ¶ Primo an ſpūſſan
ctus ꝓcedat prius a patre qͣꝫ a filio. ¶ Secūdo an magis vel plenius ab vno qͣꝫ ab alio ¶ Tertio an eque immediate ab vtroqꝫ. ¶ Quarto an patri ſit attribuendaaucͣtas in ſpiratione ſpūſſancti.O primuꝫ ſic ꝓceditur. videtur ꝙ ſpūſſanctꝰprius ꝓcedat a patre qͣꝫ a filio. Spiritus enīſāctus ꝓcedit a patre. aut ergo iam nato filio⁊ ita filius ē prior ſpirituſancto. aut nōdumnato. ⁊ ita ſpūſſanctꝰ pͥus ꝓcedit a patre qͣꝫ a filio. quianon poteſt ꝓcedere a filio niſi iam nato. ¶ Pͣ Prius ēcōmune qͣꝫ ꝓpriuꝫ. ergo qd̓ ineſt alicui ẜm cōmune priꝰeſt qͣꝫ qd̓ ineſt ẜm ꝓpriuꝫ. ſpirare aūt ſpūſſanctū ineſt patri ẜm cōmunem notionē cum filio. generare aūt filiuꝫẜm ꝓprium. ergo prius ineſt actꝰ ſpirandi qͣꝫ generādi.ergo ſpiratio ſpūſſancti a patre prior eſt qͣꝫ generatio filij. ergo prius ꝓcedit a patre qͣꝫ a filio. ¶ Pͣ Pater ē pͥncipium de non pͥncipio. filius pͥncipium de principio.ſed naturaliter pͥus agit ⁊ ꝓducit pͥncipium ſine principio qͣꝫ pͥncipium de pͥncipio. ergo quicqͥd a patre ⁊ filioꝓcedit. pͥus ꝓcedit a patre qͣꝫ a filio ¶ Contra Athan.dicit ꝙ in trinitate nihil eſt prius aut poſteriꝰ ¶ Pͣ Invno non eſt prius aut poſterius ſpūſſanctus procedit apatre ⁊ filio ẜm ꝙ ſunt vnum. ergo nō ẜm prius ⁊ poſterius. ¶ ℟º in diuinis ẜm Augꝭ. eſt ſolus ordo natureſcꝫ ẜm originem qua vnus ex alio non ordo ẜm prius ⁊poſterius quo vnū ſit prior altero. vn̄ pater filio aut ſpirituſancto nullo modo prior eſt nec ecōuerſo. quia ẜmnaturā vnuꝫ ſūt ẜm ꝓprietates ꝑſonales correlatiue ſehabent. relatiua aūt ſūt ſimul nat̉a duratione ⁊ intellectu. ⁊ ſic vna ꝑſona nullo modo eſt prior altera ⁊ eadeꝫratione ſpūſſanctꝰ nō pͥus ꝓcedit a patre qͣꝫ a filio ¶ Adprimū aūt iam nato dicendū ꝙ non ē diuiſio ſufficiēsquia qͣꝫuis natum ⁊ non natū opponātur ꝯtradictorienon tamen ꝓcedere iam nato filio aut non nato. ſicutqͣꝫuis homo ⁊ non homo opponant̉ cōtradictorie. nontamen eſſe albū hominē. aut ablū non hominē neutrūergo danduꝫ. ⁊ eſt ſil̓e ſi dicatur ſplēdor ꝓcedit ab igneaut ergo iam orto calore aut nondū orto vtrūqꝫ enī falſum ē ſꝫ ſimul dū orit̉. ¶ Ad ſcd̓m pͥus ꝯmune dd̓m ꝙhoc ītelligit̉ vbi ꝯmune īcludit̉ in rōne ꝓpria ſicut pͥuseſt animal qͣꝫ homo nō tn̄ albū qͣꝫ hō qͣꝫuis albū ſit pͥusꝯmunius. Spiratio vero nō īcluditur in rōne generationis vn̄ non oꝑtet ꝙ ſit prior qͣꝫuis cōmunior. ¶ Adtertiū prius naturaliter agit principiū ſine pͥncipio dicendū ꝙ verū eſt vbi diuerſa ꝟtus eſt vtriuſqꝫ pͥncipiūnō tn̄ vbi vna ē ⁊ eadem.O ſcd̓m ſic proceditur. videtur ꝙ ſpirituſſanctus magis ꝓcedat a patre qͣꝫ a filio. omniscauſa primaria plus influit in ſuum cauſatūqͣꝫ cauſa ſecūdaria. ſed filius ē qͣſi cauſa ſecūdaria. pater autem qͣſi cauſa pͥmaria. ergo ⁊ ſpūſſanctꝰ(magis ꝓcedit a pr̄e qͣꝫ a filio. ¶ Pͣ Propter ꝙ vnūqd̓qꝫ⁊ illud magis. ſi ergo ꝓpter patrem ſpirat filius. quia filius habet a patre ꝙ ſpiret. magis ſpirat pater qͣꝫ filiusPͣ Spūſſanctus habet a patre ꝙ ꝓcedat a filio ⁊ nōecōuerſo gͦ plꝰ habet a patre qͣꝫ afilio. ergo plus ꝓceditab ip̄o. ¶ Contra vbi eſt vnitas ibi non eſt magis ⁊ minus. pater ⁊ filius ſunt vnum in ſpirando. ergo vnꝰ nōſpirat magis altero. ¶ Pͣ In trinitate eſt ſumma equalitas. ergo non eſt ibi neqꝫ maiꝰ neqꝫ minus. ¶ ℟ qͣꝫuisvirtutem ſpiratiuam filius habeat a patre. quia tamēilla vna ⁊ eadeꝫ eſt in patre ⁊ filio tota nō magis ꝓceditſpūſſanctꝰ a patre qͣꝫ a filio nec pleniꝰ ſic̄ filiꝰ nō ē minꝰdeus qͣꝫ pr̄ a quo accipit deitate. qꝛ vnā ⁊ eqͣlem accipit¶ Ad pͥmū de cauſa pͥmaria dd̓m ꝙ nec pater nec filiꝰ