Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Seite
LVIIr
Einzelbild herunterladen
 

Omnes enī obẜuatores moͣrl̓r peccant et tenentur reſtitue̓ oīa que taliū legū occaſionelucrati ſūt ſil̓e in dictoti. arti. A. de hijsſecunt̉ raptores. hec ray. et idem ē ẜm hoſti.ſi fiant ꝯͣ ius poītm̄ ad pauꝑes oppͥmendoˢiuſtitiam impedienda. Circa. 4ᵐ ſciendūconſtōnes ad fiūt vt appetitꝰ noxiꝰ ſub iur̓regl̓a limitet̉. vt exͣ. e. in ꝓhemio. et vt hūana audatia coherceat̉ tutaqꝫ ſit int̓ imꝓbosinnocentia di. 4. facte. Circa. qᵗᵐ quatuor actus legū ſiue ꝯſtōnū in hijs v̓ſibꝰ contentos. Quatuor ex v̓bis v̓tutes collige legis. ymixat punit imꝑit atqꝫ vetat. Inueniunt̉. eciā ī iure ꝯſilia ẜm gof. ſb̓ ꝑmiſſiōecōtinent̓. Sꝫ nūquid lex humana cohibe̓ dꝫoīa vicia. ℟º. vn̄ auꝰ. de libero arbitvl̓ lex hūana iſta rōe ꝑmitte̓ dina ꝓuidentia iudicare. auꝰ. lex hūana rectemittit aliqua vicia .ſ. illa pt̄ cohibe̓ vtfornicatōꝫ ſimplicē meret̓ce. licꝫ ſit grauepeccatū et lege dina puīend̓ tn̄ ꝓpt̓ hoīm correctōꝫ difficile ē a carnis volūptatibꝰ multitudinē hoīm abſtine̓. ne hoīes ī mala maiora et rei publice magis nocuia vt in adulteriū pct̄m ꝯͣ nat̉aꝫ inciderēt. noluit lex humana ꝓhibe̓ tanqꝫ aliqͥd rectores multitudinis puīend̓. vn̄ auꝰ. de libero arbi. aufer meretces et libidīe oīa turbas. pone easloco matronaꝝ decorem de honeſtas Illa at̄precipit lex hūana p̄uīri que ſūt gͣuiora et aquibꝰ ē poſſibile maiorē ꝑtē ml̓titudīs abſtinere et p̄cipue que ſūt innocium̄tū alioꝝ ſiequoꝝ ꝓhibitōe ſocietas hūana cōẜuari nonpoſſet. cuiꝰ mōi ſūt furtū hoīcidiᵐ adult̓iumet alia huiꝰōi. hec tho. Nūquid lex hūanap̄aipit om̄s actus v̓tutū. ℟º lex hūana vtdictū eſt ordinat̉ ad cōe boᵐ p̄cipit tm̄ illos actus v̓tutū ſūt ordinabiles ad cōe boᵐ īmeda ite vt aliqͣ fiūt dirc̄e ꝓpt̓ boᵐ cōe.vl̓ mediate vt aliqͣ ordinant̉ a legiſlatōre ꝑtinentia ad bonā diſciplinā quā cuies īformant̉ vt cōe boᵐ iuſticie et pacis ꝯſenſūuent. hec tho. Circa. 6ᵐ ſciendū derogat̉conſtōni pͥori ꝯſtōm poſt̓iorē exͣ. de ꝯgna.ſpu. c. i. eciā ſi in poſt̓iori nulla fiat mentiode pͥori. licet ſit ſecus ī r̓ſc̓ptis exͣ. de reſc̓p. ceterū. cuiꝰ diu̓ſitatis ē ẜm gof. qͥa ī legibꝰꝯſtōibꝰ cōtinent̉ iura. oīa aūt iura ꝯtinent̉ inpectore pape vl̓ pnͥcipis vt. C. de teſtis. l. omnium. Et papa ꝯdit ꝯſtōꝫ poſtiorē qͣi excerta ſcīa faciat memor pͥoris. tollit̉ pͥor. ſꝫ īreſc̓ptis ꝯtinent̉ facta. factoꝝ aūt hr̄e memoriam et in nullo peccare eſt potiꝰ dinitatis qͣꝫhūanitatis. C. de vet̓i iure. l. 1. §. ſi quid aūt.vnde p̄ſuītur papa p̄ſtiꝰ pͥmi reſc̓pticedat 2ᵐ. et intelligo in pͥore et poſt̓iore ẜmtp̄c ẜm ordinē ſc̓pt̉e. ICirca. 4ᵐ ſciendū ꝯſtituº incipit artare pꝰ duos mēſes ab eipublicatōe ex. ne cle. vl̓ mo. c. vlt̓. ante u̓ohoc tp̄c ligant̉ ignorantes exͣ. e. cognoſcē-IIIIPri.tes. hoc intelligit hoſti. de ꝯſtōne pnͥcipis vt īiuribꝰ p̄dictis. quia ꝯſtituº talis ē gn̓alis etom̄s aſtn̓git exͣ. e. c. fi. Conſtō aūt inferioꝝſtatim ligat fct̄a ꝓmulgatōe forte abn̄tesquibꝰ nec tm̄ dabo nec iᵈ limitabo quia pluset minꝰ eoꝝ iuriſdc̄o ꝓtendi ſꝫ arbit̓io boniiudicis ꝯmitto exͣ. qui mr̄i. ac. pn̄t. c. fi.Extendt̓ eciā ꝯſtō ad fut̉a ad p̄terita extͣe. c. fi Sꝫ nūquid lex hūana hoī ncc̄itatē īponit ī foro ꝯſcīe. Rn̄dꝫ tho. in pͥma ẜe ſit.leges hūane aūt ſūt iuſte aut inuuſte. ſi iuſtehn̄t vim obligandi in foro ꝯſcīe a lege et̓naa qua diuant̉ ꝓu̓ s. me reges regnāt. et legum ꝯditores iuſta decernūt. Dicūt̉ aūt leges iuſte ex tribꝰ ꝯcurrentibꝰ ſil̓. pͥmo ex fineqn̄ .ſ. ordinant̉ ad boᵐ cōe. ex autore qn̄ .ſ.lex latā excedit pt̄atē ferētis. ex formaqn̄ ꝓprie ẜm equalitatē ꝓportōis īponunt̉ ſb̓ditis onera in ordine ad boᵐ cōe. Inuiſte aūtſūt leges dupᵗ. vnoº ꝯͣrietatē ad boᵐ hūaᵐ.vt qn̄ defiᵗ ibi aliqd̓ triū p̄dc̄oꝝ et tl̓eˢ legeˢ ū̓obligāt ī foro ꝯſcīe ꝓpt̓ vitand̓ ſtandalūturbatōꝫ. ꝓpt̓ qd̓ ec̄ dꝫ cedere iuri ſuo. ẜm iᵈMt̄. 5. qui aufert tibi tuni. dinᵗ. ei etpalliū.Vlioº ꝯtrarietatē ad boᵐ dinū. vt leges tyrannoꝝ inducētes ad ydolat̉am vl̓ ad aᵈ qd̓ſit contͣ legem dinam. et tales licꝫ ẜuare. Nūquid om̄s hoīes ſb̓dunt̉ legi hūane.℟º dupl̓r pt̄ quis ſubiectꝰ legi. vnoº ſic̄ regulatū regl̓e et ſic om̄s ſb̓iecti pt̄ati ſb̓dunt̉eiꝰ legi. et ſic dr̉. Ro. 13. oīs aīa pt̄atibꝰ ſb̓limioribꝰ ſubdita ſit. Alioº ſic̄ coactū cogēti.et ſic legi ſubdiuit̉ tm̄ mali qͥa eoꝝ volūtasdiſſonat legi. pnͥceps aūt vt dic̄ iuriſꝑitꝰ legibus ē ſolutꝰ qd̓ ē vni qͣꝫtū ad vim coactīaꝫſed qͣꝫᵐ ad dei iudiᵐ dꝫ volūtariꝰ legē imple̓.vn̄ extͣ. e. om̄s dt̉. qd̓ quiſqꝫ iuris in alt̓mſtatuit ip̄e eodē iure dꝫ vti. Eſt ec̄ pnͥceps ſupͣlegē inqͣꝫᵐ pt̄ expedit legē mutare. et ī eaꝓloco et tꝑe diſpēſare. Nūquid licet ſb̓ditolegi agere p̄ter v̓ba legis. ℟º legiſlator legēꝓponit ẜm ea que ꝯtngāt vt in pl̓ibꝰ ferenˢ.intentōeꝫ ad vtilitatē cōem. vn̄ ſi caſꝰ emerſerit ī quo obẜuaº tal̓ legis ſit cōi ſaluti dīpnoſa ē ẜuanda vt ſi ī quitate obſeſſa lexſtatuat̉ porte ciuitatis maneāt clauſe. hoceſt vtile cōi ſaluti. vt in pl̓ibꝰ. Si tn̄ ꝯtingathoſtes in ſeqͥ aliquos qes in dāpnū cederet ciuitatis aꝑirent̉ eis porte. et tūc eēnt aꝑiende. et dic̄ hylariꝰ intelligētia dictoꝝ excauſis ē aſſumēda ratio dicendi. quia reˢẜmoni. ſꝫ rei dꝫ ẜmo ſubiectꝰ. Conſiderādum tn̄ ſi legis obẜuả ẜm v̓ba hēatſubitū ꝑicl̓m cui ſtatim oporteat ſuccͣri. nontam ꝑtinet ad quēlibꝫ vt int̓pretet̉ quid ē vtile ciuitati. et quid inutile. ſꝫ ī tm̄ ꝑtinet adrectores et pnͥcipes ꝓpt̓ huiōi cauſas et caꝰhn̄t aucͣteꝫ de legibꝰ diſputādi. Si u̓o ꝑicl̓mſit ita ſubitum ad eos recurri non poſſitncc̄itas diſpēſatōꝫ hꝫ ānexaꝫ. Si dicat̉ eiꝰ