Capitulū .V.Fo. LXXVIII.

cum reuerteretur domū et inueniret filiam ſuamparuulā lugentē. interrogauit cauſam ſui fletusQue reſpondit ſe flere quia perſa mortua erat .i.quedā catula eius paruula. quo tanqͣꝫ omine cōfortatus de victoria habenda cōtra perſem regēcum exercitu vadens victū romā duxit. ¶ Eodēetiam quaſi tꝑe licet parū ante: bellū habueruntromani cōtra antiochum regē ſyrie. Quem etiāvicerūt ⁊ ſibi leges īpoſuerūt vt volebant. Poſtmodicū vero attalus filius eumenis rex aſie moriens populū romanū ſui regni teſtamento reliquit heredē: ita ꝙ teſtamento regnū aſie minorisadditū eſt romanis. Huic autē attalo frater eratnoīe Eumenis. amicꝰ romanoꝝ. qui filiū ex cōcubina habuit noīe Ariſtomicū. qͥ ariſtomicꝰ mortuo attalo vendicauit ſibi regnuꝫ aſie et achaie.Iſte ergo cōgregato exercitu magno cum romanis bellū habuit. et victus atqꝫ captus romamqꝫperductus: ibidē iuſſu ſenatus ſtrangulatus eſt.Huius aūt mortē vt narrat Aug. iij. de ciui. dei.ca. xj. preuidēs appollo cumanus .i. qui cumis cōlebatur que eſt ciuitas campanie: doluit ⁊ fleuitFletus autē eius p̄nunciauit eius malū. quia cimani fuerunt coloni grecorū .i. quondā greci fuerant: et de grecia venerant ad colendū locum illum. Uenientes autē de grecia ſecum tulerūt ſtatuam appollinis quā in grecia colere cōſueuerāt.Unde cū fleuiſſet auruſpices minus periti credebant ꝙ p̄nunciaſſet malum romanis et ideo volebant eam in mare ꝓijcere niſi ſenes cumani reſtitiſſent. Sed peritiores auruſpices oppoſitū interpretati ſunt: ſicut euenit. ¶ Dicūt valerius li. xj.et Titus liuius li. viij. ꝙ vrbi romane philippusmacedonie rex deuictꝰ licētioris vite id eſt magꝭrelaxate fiduciā dedit ⁊ ꝙ luxurie ꝑegrine origoidē nouarū et exquiſitaꝝ delitiarū ab axiatichoexercitu ⁊ axie minorꝭ inuēta eſt ⁊ rome inductaDe alio bello §. XXIIIquod dicit̉ ſociale. qd̓ geſſerunt romani cōtra latinos. qͥ nō erāt ciueſ romani ſed ſocij. Nā qͣꝫuiseſſent ſubiecti romanis: tn̄ romani ſocios ſuos iuimperio vocauerūt. Narrat Oroſiꝰ li. v. ꝙ annoab vrbe cōdita. dc. lix. ſexto Iulio ceſare. et luciomarco cōſulibus. Drunus tribunꝰ plebis omneslatinos ſpe libertatis illectos. cum non potuiſſetexplere qd̓ volebat: in arma excitauit. Igitur piſtentes neſtini. marci peligni. norſini. ſamites lucani. Gayum ſeruum pretorē legatū a ſe miſſuma ſenatu occiderunt. ſtatimqꝫ clauſa ciuitate oēsciues romanos iugulant. Secutū eſt ergo bellūgrauiſſimū qd̓ habuit p̄lia multa romanoꝝ. Rutulus et portius occiſi ſunt. et quādoqꝫ lacini vicerunt qn̄qꝫ romani interfectis ex vtraqꝫ ꝑte multis militibus. Et cum bella ciuilia ⁊ ſocialia fereeodē tempore eſſent. qꝛ nondū expleto bello ſociali. inchoata ſunt ciuilia. de quibus dicit eutropius. ꝙ bella ciuilia et ſocialia que etiā italica dicta ſunt: per nouē annos cōtinuata ſunt. Cōſumpſit aūt iſtud bellū centum quinquaginta miliahominū. ſcꝫ romanorū ẜm oroſiū. Uiros cōſula-

ers vigintitres. Uiros pretores ſeptē. ⁊ Iliciosquadraginta: ſenatores fere ducentos. Addensoroſius ꝙ tot interfecti ſunt vt vix numerari poſſint. quoniā totius italie populi paſſim ſine cōſideratōne deleti ſunt. ¶ Refert Augꝰ. iij. de ciui.dei. ca. xxiij. ꝙ anteqͣꝫ aduerſus romā ſociale bellum p̄fatum latium cōmoueret. cuncta animaliahumanis vſibꝰ ſubdita. canes. equi. aſini. boueset queqꝫ alia pecora ſub hoīm dominio: fueruntſubito efferata et domeſtice leuitatis oblita relictis tectis libere vagabant̉. et omnē nō ſolū aliorū ſed etiā dn̄oꝝ aduerſabāt̉ acceſſū: nō ſine exitio aut ꝑiculo audiētis ſi qͥs de ꝓximo vrgeret.vnde talia ſigna fuerunt illius mali quod ſecutum eſt.Eodetem §. XXIIII.pore ſcꝫ tercij belli punici ẜm Euſebiū in cronicꝭTerentius ſcriptor comediaꝝ claruit. captus cūalijs carthaginenſibꝰ a romanis. cuius ſunt hecſententie morales. ¶ Hoc tꝑe obſequiū amicosveritas odium parit. Si nō potes fieri qd̓ vis: illud velis quod poſſis. Facile omnes cum valemus: recta cōſilia egrotis damus. Qui pergit dicere que vult: audit etiā que nō vult. Ut qͥd aliena curas que ad te nō ꝑtinēt. homo ſum: et iō humani nihil alienum a me puto deteriores oēs ſumus lnīa. Ita fere ꝯparata eſt hominū natura.vt aliena melius iudicet qͣꝫ ſua. Ius ſummū ſepeeſt ſumma malicia. Nulla eſt tā facilis res: quindifficilis ſit: ſi inuitus facias. Nōne hoc flagitiūeſt te alijs cōſilium dare foris ſapere: tibi autē auxiliari nō poſſe. Hominis imperio nihil iniuſtiꝰqui nihil rectū putat niſi qd̓ ip̄e fecerit. Uetꝰ verbum ē hoc. Cōmunia etiā inimicoꝝ inter ſe oīm.Hoc ſolū vicium ſenectus affert oībus. ꝙ attentiores ſumus ad rem qͣꝫ ſatis eſt. pecuniā in loconegligere: maximū interdū lucꝝ eſt. Iſtud eſt ſapere. nō ꝙ ante pedes eſt modo videre: ſed etiaꝫilla que futura ſunt ꝓſpicere. Inſpicere tanqͣꝫ inſpeculo vitas hominū iubeo: atqꝫ ex alijs ſumere exemplū ſibi. Oēs quibus res ſunt minus ſecunde. neſcio quō ſupicioſi ad ꝯtumeliā oīa accipiunt magis ꝓpter ſuam impotentiā ſemꝑ ſe credunt negligi. Mulieres ferme oēs et pueri leuisſentētie ſunt. Iſtud porro ſapere eſt. vbicunqꝫ opus ſit animū flectas: ⁊ qd̓ poſt fortaſſe faciendūeſt mox facias. Dū maxime hoī ſecūde res ſunt.meditari eū oportet qͦ pacto aduerſaꝫ erumnā ferat: ne qͥd aīo ſit nouū: et ſic quicqͥd p̄ter ſpem eueniet lucro deputare. Quot hoīes tot ſnīe: ſuꝰcuiqꝫ mos eſt. Nihil eſt quin male narrando poſſit deprauari.Circa ea tem §. XXV.pora miſit iudas machabeꝰ legatoſ ad ſenatū poſtulans pacē ⁊ amiciciā cū romanis. vt habet̉: j.machab̓. viij. vbi narrant̉ ꝟtutes romanoꝝ. Dicitur enim ibi ꝙ ſunt potētes viribus. et acquieſcunt ad oīa que poſtulant̉ ab eis. et quicūqꝫ ac-