Titulusquartus

vbi in ripam tyberis egreſſus in inſulā vbi templum eius dedicatū fuit eſculapio tranſnatauit.et ceſſauit peſtilētia a romanis. Deceptio diaboli hec fuit: vt venerarent̉ ip̄m in illa creatura. vtoſtendit Augꝰ. iij. de ciui. dei. cap̄. xij. et ca. xvij.Ubi oſtēdit ꝙ ip̄e eſculapiꝰ poſtea anno qͣdringēteſimo octuageſimoprimo ab vrbe cōdita a peſte alia ſuꝑueniente curare ſeu liberare nō valuitq̄ vltra bienniū porrecta vt narrat oroſius vrbēdepopulauit. et ꝯſulentes libros ſibillinos reſpōſum eſt. ſcꝫ a demonijs ꝑ augures cōiecturantespeſtem illā celeſti ira impoſitā. eo ꝙ plures edesdeoꝝ occupabant̉ a ꝑſonis priuatis: nō a dijs vl̓miniſtris eoꝝ qd̓ totū erat fallacia diaboli. fuit ila peſtis in hominibꝰ et iumētis ⁊ p̄cipue in mulieribus pregnantibꝰ quo ad ꝓlem in vtero exiſtentem et morientē. ¶ Narrat etiā Ualerius dealio opere mirabili ſed oꝑe demonū vt creditur.Cum em̄ ait ip̄e li. ij. ca. jangenti peſtilentia vrbset agri .ſ. quo ad fructus vaſtarent̉. Ualeſiꝰ quidam ruſticus ſed diues: filijs ſuis duobus et filia vſqꝫ ad deſperationē medicoꝝ laborantibusinfirmitate: orauit deos ſibi familiares vt puerorum ꝑiculū in ſuū caput verterēt. Et reſponſumeſt ſibi. ꝙ pueri ſaluarent̉ ſi ſtatim ꝑ tyberim fluuium eos tarentū portaſſet: Ibiqꝫ ex ditis patriid eſt plutonis (qui dicit̉ deus inferni) et ꝓſerpine (que dicit̉ dea inferni a poetꝭ) ara petita aquacalida quā ip̄i deſiderarēt recreaſſet Qui hoc intelligens de tarento q̄ eſt ciuitas magna et famoſa multū diſtans a roma. timuit valde tantā nauigationē arripere. Tn̄ ſpe ſalutis pueroruꝫ iterinchoauit. Cum aūt ꝑ tyberim hoſtiaꝫ peteret ⁊pueris ſitientibꝰ iam calidaꝫ aquā ſubuenire vellet. ne ignis quo aqua calefieri poſſet preſto eſſetcernit ꝓcul fumū ſibi apparere in quodā loco. qͥlocus vt a gubernatore nauis didicit tarentū vocabatur. Exiens igitur nauē et aqua fluuij hauſta illuc ꝓperans igne facto aquā calefecit. calefactamqꝫ pueris bibendā dedit. Qua potata ſtatim ſopiti curati ſunt. Dicūtqꝫ expergefacti ſe vidiſſe in ſomnis deū quendā eoꝝ corpora tergentem. et p̄cipientē vt a ditis ⁊ ꝓſerpine ara potitovnde illa fuerat allata nigre hoſtie immolarent̉lectiſternia etiā ⁊ ludi nocturni fierent. Pater vero pueroꝝ nullā ibi aram videns pergit ad ciuitatem vt emat nouā aram. p̄cipiens ſuis vt interim fodiant fundamēta ꝓ ara locanda. qui dumfodiunt inueniūt ꝓfunde ſub terra ad. xx. pedesaram quandā proſerpine et diti patri inſcriptaꝫ.Quod cū valeſius accepiſſet ꝑ nunciū: hoſtias ⁊ludos ibi immolauit. ludoſqꝫ et lectiſternia cōtinuis tribꝰ noctibus quia tot erant filij eius curari fecit: hec Ualerius. Et licet iſti ludi fuerūt inſtituti primo anno poſt reges expulſos ſꝫ poſteaaboliti: tn̄ tempore primi belli punici in quo occiſa ē ex vtraqꝫ ꝑte innumerā multitndo: etiā renouati ſunt. ¶ Notandū etiā ꝙ in bello romanorūcōtra latinos cum eſſet cōſul manilius torquatcum decio mure torquatus edictuꝫ poſuit. ne qͥsextraordinarie pugnaret. filius aūt torquati ap-

propiauit ad caſtra latinoꝝ hoſtiū cum cōturmalibus. Equitibus vero tuſculanis qui latini erātp̄erat geminus metius. Qui videns filiū torquati ſciens ſtrennuū virū cepit eum verbis cōtumelioſis allicere ad ſingulare certamen: Filius torquati partim ira ꝑmotus partim pudore ne videretur certamen recuſare cum eo ꝯgreſſus eſt. quēequo deiectū ſtatim interfecit. Et rediens ad patrem cum ſpolijs hoſtis occiſi: narrauit q̄ feceratpater vero ſtatim cōgregata multitudine exercitus dixit filio ſuo: Ex quo nec imperiū conſularenec maieſtatē patris veritus es. et cōtra edictuꝫnoſtrū extra ordinē pugnaſti. et inquantuꝫ in tefuit diſciplinā militarē ꝑ quā res romana vſqꝫ inhanc diem ſtetit ſoluiſti. meqꝫ ad hanc neceſſitatē induxiſti vt reipublice vel mei vl̓ meoꝝ obliuiſci oporteat: nos potiuſ noſtro delicto plectemurqͣꝫ reſpublica tanto ſuo damno noſtra delicta luat. Triſte exemplū erimus: ſed tn̄ iuuentuti ſalubre. Statimqꝫ ligatū ad palū interfici fecit. et reuerſus eſt romā cum victoria. hec Titus liuius ⁊Ualerius et Auguſtinus. j. de ciui. dei.Sicut aūt ori §. XIIII.go belli quod fuit inter romanos ⁊ pirū regē fuitciuitas tarentina cui voluit prius ſuccurrere. Itaetiā origo primi belli punici fuit tarentina ciuitatNam tarentini audita morte piri petierūt auxilium a carthaginenſibꝰ et habuerūt. et pugnātescōtra romanos victi ſunt nondū tamen hoſtes aromanis iudicati. vnde nō ꝑtinet ad primū bellum punicū: ſed p̄ceſſit illud nouē annis ⁊ fuit occaſio eius. Tria aūt fuerunt bella punica diuerſis tꝑibus inter romanos ⁊ carthaginenſes. Fuit aūt carthago ciuitas potētiſſima in affrica queimꝑabat toti affrice ⁊ ꝑti hiſpanie: ſic̄ roma eratpotētiſſima in italia. Un̄ oēs afri vocati ſunt carthaginēſes ac etiā dicti ſunt peni et puni ⁊ punici et affrici. et primū belluꝫ punicū ẜm Eutropiūdurauit. xxij. annis: ſecundū. xxix. terciū. iiij. annis. ¶ In primo igit̉ bello qd̓ inchoatū fuit annō ptolomei philadelphi regis egipti. xx. Cū hanibal ſenior ora italie maritima inſtructa ſeptuaginta nauiū claſſe vaſtaret: romani et ip̄i ſub ꝯſulibus gneo cornelio et gayo diullio claſſem fabricari ⁊ inſtrui fecerūt. Qd̓ diullius cōſul celeriterimpleuit. Nā intra. lx. dies poſtqͣꝫ arbores ceſe erant: centū triginta nauiū claſſis deducta in anchoras ſtetit. Alter ꝯſul ſcꝫ cornelius cū ſedecimnauibus lipparim inſulā petijt ſibi ad hanibalemquaſi ad colloquiū pacis euocatꝰ punicā fraudecaptus atqꝫ in vinculis vocatus eſt. Qd̓ vt diullius cōſul audiuit: cū triginta nauibus aduerſushanibalē ꝓfectꝰ eſt. Cōmiſſo nauali p̄lio hanibaamiſſa naui qͣ vehebat̉ ſcapha ſubductꝰ aufugiet. xxxj. naues eiꝰ capte ſūt. xiij. merſe. tria miliahoīm occiſa: ⁊ tria milia capta referūt̉. hec oroſiꝰAnno aūt. ix. hꝰ pͥmi belli punici creati ſūt ꝯſules rome. Maniliꝰ vulſcho. et marcus regulꝰ qͥẜm oroſiū li. iiij. iuſſi ſunt ferre bellū in affricā cūquadringētis triginta nauibꝰ in ſiciliā q̄ tūc erat