Primus.

De cōſuetudine.

tur in ſumptibus ⁊ dānis aduerſario.Uiaᵏ nōnulli diuerſis modis.lr̄is apl̓icis abutuntur (ſtatuimus: vt quicūqꝫ obtentas ſub noīeſuo litteras alijs eiuſdem noministraduntˡ qui quos volunt fatigant indebite per eaſdem qui eas tali mōrecipiunt (quiqꝫ illos ꝯtra quos nihil habēt queſtionisᵐ faciūt in iudiciuꝫ euocari (aut litteras ip̄as adⁿ fuꝰturas trahunt cōtrouerſias/ que nōdum fuerāt temꝑe impetrationis.orteſſeū quēꝙͣ ſuꝑª vno negociowveretiam malicioſe ſuper pluribus perſonalibusᵇ actionibus: que ſub vnoiudice poſſent tractari commodiusꝑ varias lr̄asᶜ nr̄as corā diuerſis iudicibus trahūt: vt laboribus fatigatus et ſumptibus vel cōpellatur cōponere vel cedere iuri ſuo (aut reꝰ a-

ctorem eodem tēpore ad diuerſaᵈ loca velᵉ indeterminate ad villam: quecōmune cuꝫ pluribus eiuſdeꝫ ꝓuincie villis habet vocabuluꝫ citari procurat: vt duꝫ non cōparuerit excōicetur quaſi cōtumax: et ſic eum a ſua intentione repellat: iearūdē litteraꝝ cōmodo careant et aduerſarijs in īmoderatis expēſis ac dānisᶠ que propt̓hoc eos ꝑtuliſſe cōſtiterit: cōdēnent̉.De conſuetudine.¶ Gregorius ex regiſtro.¶ Cōſuetudo īferēs grauamē eccleſięnetOnſuetudinesᵍ q̄ᶠ ecciēſijs5grauamen inducere dinoſcū.tur (noſtra nos decet conſideratione remittere:Innoc. iij. archiep̄o ⁊ capl̓o lugd̓.¶ Ualet conſuetudo per quam eccleſia acquiritdn̄ium ⁊ poſſeſſionem rei ſine ſolēnitate legali.

adeo IItē ſi vult reſidere in eccl̓ia. jͣ. de cle. nō reſi. relatū Uiē ſi eſt dignus. sͣ. e. cū adeo. ⁊. jͣ. de elec. cām q̄ ¶Itē ſi eccl̓ia tot pōt ſufficere. jͣ.de inſti. c. i. ⁊. c. auctoritate: ⁊ de vi. ⁊ l.⁊ sͣe cōſti. cū. M.ferr Iteꝫ ſi de terra illa eſt oriundus. lxxi.rtamur. ⁊. C. de ep̄i. ⁊cle. in eccl̓ijs. ⁊. jͣ. de cleri. peregri. te nobis Si hꝫ perpetuā vicariā q̄ſufficiat ſibi. sͣ. eo.jvK01ybꝰpoſtulaſti. Item ſiad mandatuꝫ papealius ſit receptꝰ. sͣ.e. tribus ꝓximis. c.(vl̓ ſi quā aliā iuſtāhabeat excuſatōeꝫsͣ. e. ſi quādo vndepotes notare ꝟſusElerioAepeaditeant ſcriptis ſuniſta notanda.Uia nōnulli.ſub noīe ſuoſex vicia in hoc careprehenduntur¶ Primo reprehendunt̉ illi qͥ lr̄as ſuonoīe impetrātes/ alijs eiuſdē noīs tradunt: ⁊ qui eas talimō recipiūt. Itemiudiciū illos contra qͦs nil habent qōnis ſe qui ir̄as ad futura exten⁊ illi qui trahūt addunt negocia: q̄ nōdū erāt tꝑe īpetrati reſcripti exorta. Itē qͥ ſuꝑ vnonegocio trahūt reū ad diuerſos iudices vel etiā trahūt reū ſuꝑ pluribus perſonalibꝰ actionibꝰ corā diuerſis delegatis q̄ ſub vno iudicecōmodius tractarent̉ Itē ⁊ reus qui eodē tꝑe trahit actorē ad diuerᵉſa loca vel indetermīate ad villā q̄ habet cōe nomē cū pluribꝰ villis(oēs iſte perſone que maliciā iſtā exercent carere debēt cōmodo lr̄aꝝ⁊ ī expenſis ſunt puniēde. ⁊ hoc dicit decre. ¶ ¶ Noīs: tali malicieobuiandū eſt: ⁊ pōt de facili obuiari vt ꝓpriū nomē cuꝫ cognominein litteris apponat̉: ⁊⁊ hmōi gn̓alitas noīs remoueat̉: ita ꝙ d̓ ꝑſonacōtenta in lr̄is cōſtet ar. ff. ſi cer. pe. certū ⁊ tam iſti qui lr̄as tradūt ꝙͣqui mō tali recipiūt eodē reatu criminis inuoluūtur. ſi. jͣ. de reſti. ſpo.ſepę cōtingit. ⁊. jͣ. de aliena. iu. mu. cā fac. c. i. ⁊. ij. ⁊. jͣ. de iudi. qꝛ. v.m ¶ Queſtiōis ⁊ iſti quidē recte puniunt̉: qui calūnioſe trahūt aliosad iudiciū. qꝛ debēt expelli ⁊ in expēſis cōdēnari. jͣ. de pe. calūniaꝫ: ⁊ff. d̓ iudi. eū quē temere. jͣ. de do. ⁊ cōtu. c. actor in decre. noua. Inno.iiij. li. vi. n ¶ Ad futuras cōtrouerſias Sꝫ vid̓r ꝙ hͦ quidem fieripoſſit: qꝛ reidū eſt pōt cōſtitui ſeruitꝰ. ff. de ſer. vr. pre. ſi ſeruitus. §.uro edificio. ⁊. ff. ſi ſer. ven. l. vlt. ff. de ſer. ru. pre. labeo ¶3 ꝯͣres que rdū eſt accuſari nō pōt. jͣ. de deſpō. impu. ad diſſoluenduꝫ.⁊ id de quo agendū eſt pͦ in rerū natura dꝫ eſſe. ff. de iu. codicil. quidāreferunt. §. i. ⁊ collegio ꝙ nondū eſt nō dat̉ priuilegiū. jͣ. d̓ ecc. edi. adaudientiā. ij ⁊ predio qd̓ nōdū eſt ⁊cͣ. ff. cōia predi. l. i nec pōt dici verū qd̓ nunꝙͣ fuit de pe. diſ. ij. in fi. Preterea decretū ip̄o iure nullū ēqd̓ eſt datū de ea re que adhuc in cōtrouerſia non eſt. ff. ꝙ cuiuſqꝫvniuer. no. iteꝫ eoꝝ. §. ſi decuriones Ergo recte dicit: ꝙ reſcripta adfutura negocia nō trahuntur: qd̓ verū eſt per iura p̄dicta ⁊ in ꝯͣriū ſignata. ⁊ ar. bonū. ff. de au. ⁊ ar. leg. l. ſi ita. a Super vno negocio. hoc planū eſt: qꝛ debet cōmodo carere vtriuſqꝫ reſcripti. sͣ. e. ex tenore ⁊ in expenſis puniri: vt hic in fi. dicit (īmo videt̉ ꝙ debeat cāmperdere ſicut ille qui petit ſeruū in diuerſis iudicijs perdit cām. C. deaſſer. tol. l. i. §. vlti qꝛ vbi cepit iudiciū: ibi debꝫ finiri. jͣ. de fo. compe.c. ꝓpoſuiſti. ⁊. ff. de iudi. l. vbi. b ¶ Perſonalibꝰ (⁊ in hoc obuiandū eſt eoꝝ malicijs: quia malicijs hoīm nō eſt indulgendū. sͣ. e. ſedes.ff. de rei ven. in fundo Et malicia ſatis apparet: ſi illū quē pro talibꝰactionibꝰ cōmodius pōt trahere corā vno ſi trahit illū ad diuerſosiudices: quia quaſi vnū negociū eſt: ⁊ perinde habet̉ ac ſi ſuꝑ eodeꝫnegocio traheret illum ad diuerſos iudices: īmo videt̉ ꝙ om̄s illasperſonales actiones poſſit ꝓponere in eodē libello. C. de an. excep.l. vlti ſed etiā proceſſus per tales litteras habitus nō valet in decreio. iiij. c. diſpendia. e. ti. li. vi ſecꝰ in realibꝰ. vt no. in. d. c. diſpēdia.c ¶ Litteras ſecus ſi corā ordinario: quia ſi pro vna perſonali actiōe

conueniat̉ corā delegato: pro alia perſonali potetit cōueniri corā ordinario. vt videt̉. Alij cōtrariū dicunt: ſed ſi corā pluribꝰ ordinarijs quis trahatur: idem credo ꝙ in delegatis; ⁊ idem videt̉ ſi corā delegatq ⁊ ordinario trahatur: quia eadem cauſa videtur.d ¶ Ad diuerſa loca (p̄er hoc qd̓ dicit̉ ad diuerſa loca: videt̉ ꝙ poſſit reustrahere actorem ad vnuꝫlocum certū ⁊ determinatum qd̓ videt̉ hic innui.⁊ ꝙ poſſit habes. sͣ. e. paſtoralis. ij. reſpōſo. ⁊. jͣ. deoffi. deleg. prudentiaꝫ. §.vlti. Sed ꝯtra. C. de ſen.⁊ inter. om. iu. aut̓. ⁊ conſequēter: vbi dicit̉ ꝙ reꝰactorem ad iudiceꝫ aliuꝫtrahere non debet ſed coram eodē: niſi tunc demūlite finita RReſpon. ꝙ reꝰbene pōt trahere actoreꝫad iudicē alium pendētepriori iudicio: vt dicūt iura predicta ⁊ hoc ideꝫ innuitur dum dicit ad locadiuerſa quaſi ad vnū nōprohiberet̉ ſed actor habet̉ exceptionem/ ne reconueniatur a reo coramalio iudice: niſi lite finitaEniſi admittatur talis exceptio tenebit appellatōſi interponatur per aut. predictā ⁊ ita per exceptionem ſuſpendunt̉ littererei vſqꝫ ad litem finitaꝫ: ⁊ ſi nō excipiat̉ bene poteſt procedere contra illūactorē Dic ſuper hoc vt dicit illa decre. inno. iiij. jͣ. e. ti. diſpendia li. vi. ⁊. jͣ.ęmu. pͥe. c. ij.e ¶ Uel indeterminate. qd̓ eē non debet (quia certus locus prouidēdus eſtalias intelligitur de illo loco vbi iudicare conſueuit. ff. de iudi. ſi locus. ff.de arbi. ſi cum dies. §. ſi arbiter. ar. ⁊. C. quomō ⁊ quādo in. ſen. pro. debetſi vt ꝓponis (generalitas em̄ parit obſcuritatē. ff. d̓ iure fiſci. ita fidei. quiadeliberare non pōt. jͣ. de ap. ſignificantibus ⁊ nimia gn̓alitas reprobaturjͣ. de do. ⁊ contu. ex lr̄is. ⁊ ꝑinde ē ac ſi nullum locum ſtatuiſſꝫ. arg. ff. d̓ int̓.ac. d̓ etate. §. nihil ⁊ vagari non licet cum alterius damno. ff. d̓ iniuri. p̄toredixit. ⁊ in tali caſu teneret appellatio ſicut ibi. jͣ. d̓ ap. ſignificantibus. ⁊. jͣ.d̓ li. obli. c. vlti ſ⁊ niſi in aliquo loco nominis eiuſdē habe̓t habitationeꝫ ⁊qn̄ in alijs tunc debet intelligi de illo loco vbi quandoqꝫ habitat.f ¶ Damnis ſ⁊ merito dꝫ iſtoꝝ malicia puniri in expēſis ⁊ dānis alteri parti. ſi. sͣ. e. c. ceterū. ⁊. jͣ. d̓ do. ⁊ cōtu. ex lr̄is. jͣ. d̓ ap. vt debitꝰ Sꝫquis punieteos cū iſti nō habeāt iuriſditionē: ⁊ nō poſſint illos punire (ordinariꝰ nōpōt illos punire: qꝛ in hoc nullā habꝫ iuriſditionē ( quidā dicūt ꝙ ordinarius iſtos punire debꝫ ſmihi videt̉ ꝙ iſti ijdē iudices penā iſtā debēt imponere ſuꝑ expēſis ⁊ damnis. ⁊ in hoc ſaltē habēt iuriſditionē: vt d̓ p̄cum ꝟitate cognoſcant: ⁊ penā imponāt. vt hic videtur. ⁊ eodē modo intelligit̉. sͣe. ceterū. vbi ē ar: ꝙ ſcd̓i iudices debēt hāc penā īpone̓ AAd hoc ē op. ar. sͣ.e. ſuꝑ litteris in fi. ⁊. jͣ. de appel. vt debitus ⁊ ſi hoc nō fecerint iudices dūmodo petitū fuerit ab eis d̓ ſua ſubſtantia: illud detrimentū reſtituē̓ compellunt̉. C. d̓ iudi. ſancimꝰ ⁊ poterunt iſti iudices cōueniri corā ordinariovl̓ delegato conditione ex illa. l. ſancimꝰ Sꝫ ꝙ iſti iudices quibꝰ hmōi lr̄edirigūt̉ nō poſſint: videt̉ ꝑ decre. p̄dictā ex lr̄is. jͣ. de do. ⁊ contu. vbi primiindices condēnantꝭ ⁊ nō ſcd̓i Sꝫ illud iō fuit: quia coram primis iudicibꝰobijciebat̉ d̓ ſcd̓is lr̄is ab altera ꝑte impetratis nō faciētibus exp̄ſſam deprioribꝰ mētionē/ vn̄ primi iudices conſuluerūt papā quid iuris eēt: ⁊ ip̄ern̄det ꝓut pꝫ in lr̄a .ſ. ꝙ ipſi primi iudices cōdēnāt partē alterā in expēſisꝓpt̓ dolū ſuū: al̓s ſcd̓i deberēt īpone̓ penā illā: ſi corā ipſis fuiſſꝫ exceptuꝫd̓ primis: ⁊ remittē partes ad prīos vt ſic illi iudices penā iſtā imponantcorā quibꝰ excipit̉/ vl̓ quia in lr̄is ſcd̓is continet̉ ꝙ primi hoc faciāt: aliasſcd̓i debēt condēnare (quia ſi diceret̉ ꝙ iſti iudices quibꝰ lr̄e hmōi dirigūtur hoc face non poſſent: ꝑ hoc lites ex litibus orirētur: quia pro eiſdē expēſis oporteret eos iterū litigare. vn̄ tutiꝰ eſt ⁊ melius ꝙ hoc faciant: vt ꝑ hocmalicijs iſtoruꝫ ꝑ penam hmōi obuietur.¶ Onſuetudines hhoc capl̓m intelligit̉ d̓ oneroſa ꝯſuetudine: ⁊ q̄ multum ledit. ⁊ ē radicitꝰ exterpanda. viij. di. malaſ⁊. xij. q. ij. bone rei. ⁊. xij. diſ.oīa Mā conſuetudo dꝫ eē rationabilis: ⁊ non contra vtilitatē eccleſie. jͣ. d̓Ihis q̇ fi. a ma. par. c. cum in cunctis: ⁊. jͣ. de re iudi. cū cām ⁊. jͣ. e ad audiētiā