Liber

¶ Poſſide̓ āt vr̄ ꝗſqꝫ nō ſoluꝫ ſiip̄e poſſideat: ſꝫ ⁊ ſi eius noīe aliꝗs ī poſſeſſiōeª ſit: lꝫ is eiꝰ iuri ſubiectus nō ſit: qualis eſt colonusᵇ ⁊ inquilinꝰ. ¶ Per eos quoqꝫ apudquos depoſuerit ꝗs: aut quibus cōmodauerit ipſe poſſidere videt̉ᵉ: ⁊hoc eſt ꝙ dr̄ retinereº poſſeſſioneꝫpoſſe aliquē ꝑ quēlibꝫ ꝗ eiꝰ noīe ſitin poſſeſſione: ꝗn etiā ſolo aīo quoqꝫ retineri poſſeſſioneꝫ placet .i. vtqͣꝫuis neqꝫ ipſe ſit in poſſeſſione neqꝫ eiꝰ noīe aliꝰ: tn̄ ſi nō relinquendepoſſeſſionis aīo ſꝫ poſtea reuerſurus inde diſceſſerit retinere poſſeſſionē uidet̉. ¶ Adipiſci v̓o poſſeſſioneꝫ ꝑ quos aliꝗs pōt ſcd̓o libroexpoſuimꝰᵉ: nec ulla dubitatio eſtꝗn aīo ſolo adipiſci poſſeſſionē nemo pōt. ¶Recuꝑande poſſeſſionis cā ſolet īterdici ſiꝗſ ex poſſeſſione fundi uel ediūᶠ vi deiectꝰ fuerit.nā ei ꝓponit̉ᵍ interdictū unde uiᵍ: ꝑqd̓ is qui deiecit cogitur ei reſtituere poſſeſſionē: lꝫ is ab eo qui d̓iecitui uel clā uel p̄cario poſſideat. ſedex ꝯſtitutionibꝰᵏ ſacris ut ſupra diximusⁱ ſi ꝗs reꝫ ꝑ uim occupauerit:ſi quideꝫ in bonis eiꝰ eſt: dn̄io eiuspͥuat̉. ſi alienā: poſt eiꝰ reſtitutiōemēt eſtimationeꝫ reiᵐ dare viꝫ paſſocōpellitur. ¶ Qui aūt aliquem depoſſeſſione ꝑ viꝫ deiecerit teneturex lege iulia de vi pͥuataⁿ aut de vipublica. ſꝫ de vi pͥuata ſi ſine armisvim fecerit. Sinauteꝫ cum armiseuꝫ de poſſeſſiōe vi expulerit de vipublica tenetur. ¶ Armoꝝ autemappellatiōe nō ſolū ſcuta ⁊ gladios ⁊ galeas: ſꝫ ⁊ fuſtes ⁊ lapidesº ſignificari ītelligimꝰ. ¶ Tertia diui

ſio īterdictoꝝ hec eſt: ꝙ aut ſimplicia ſunt aut dupliciaᵖ. Sīplicia ſuntveluti in ꝗbꝰ actor alter ē: alter reꝰqͣlia ſunt oīa reſtitutoria aut exhibitoria. nā actor is ē ꝗ d̓ſiderat autexhiberi aut reſtitui. reus aūt is a qͦd̓ſiderat̉ vt reſtituat: aut exhibeat.¶ Prohibitorioꝝ āt interdictoꝝalia ſimplicia ſunt: alia duplicia.¶ Simplicia ſunt ueluti cum p̄torꝓhibet in loco ſacroq vel in flumine publicoᶠʳ ripaue eius aliꝗd fieri.¶ Nā actor ē qui deſiderat ne ꝗdfiat: reus ē qui aliꝗd facere conat̉.¶ Duplicia ſūt veluti vti poſſidetis īterdictū ⁊ vtrobiʳ. ¶ Iō auteꝫduplicia vocant̉ qꝛ par vtriuſqꝫ litigatoris ī his cōditio ē. nec ꝗſqͣꝫ pͥcipue reus ul̓ actor ītelligit̉: ſꝫ unuſꝗſqꝫ tā rei qͣꝫ actoris ꝑteꝫ ſuſtinet.¶ De ordineᶠ ⁊ veteri exitu īterdictoꝝ ſuꝑuacuū ē hodie dice̓. Namquotiēs extra ordinēⁱ ius dr̄ qualiaſunt hodie oīa iudicia: nō ē neceſſereddi īterdem̄ʸ: ſꝫ perinde iudicat̉ſine īterdictisˣ atqꝫ ſi vtilis actioʸ excā interdicti redditaᶻ fuiſſet.¶ De pena temere litigantium.¶ Anc admonendi ſumus magnā curaꝫ egiſſe eos qui iuraſuſtiebātᵇ ne facile hoīes ad litiganduꝫ ꝓcederent: qd̓ ⁊ nobis ſtudioeſt: idqꝫ eo maximeᶜ fieri pōt ꝙ temeritas tam agentiū qͣꝫ eorum cuꝫquibꝰ agitur: modoᵇ pecuniaria pena: modo iuſiurādi religioneᵉ: modo infamieᶠ metu coercetur. Ecceenim iuſiurandum oībus qui cōueniuntur ex ꝯſtitutōeᵍ nr̄a defertur.nam reꝰ non al̓r ſuis allegationibꝰvtitur: niſi priꝰʰ iurauerit ꝙ putās

s ēt ſi ego habebam poſſeſſionē ab alio vi uel.§. i. ⁊. §. ij. ergo vinco ſiclā uel precario: utfi. ⁊. l. ij.it: vt. ff. de acꝗ. poſ. l. ſi ꝗs aūt. nā nona ¶ In poſſeſſiōe.poſſidēt iſti nec ciuil̓onꝰ ⁊ inꝗlinꝰ ⁊ ſimiles: ut hic. ⁊. ffde vſucap. nō ſolū.re: ut. ff. cōidiui. l. cōi di. §. neqꝫ. ſeintellige poſſidere colonum ſcꝫb ¶ golonus .ſ. in villa. ſed inquilinus in ciuitate: ut. ff. de acii. poſ. l. re pignoris.c ¶ Per eos vr̄. ſi ergo ꝑ aliuꝫ poſſidet: ergo ille non poſſidet: ut. ff. d̓ acꝗ. poſ. l. qd̓ meo.lꝫ ꝗdā dixerūt eum naturaliterpoſſidere ſicut ⁊ colonum: ut ſuperiori caſu diximus.d ¶ Retinere. lꝫ aīo teneatur n̄tn̄ aīo queritur: ut. ff. de acqui.poſ. l. quēamodum. ⁊. C. de acii. poſ. l. lꝫ. ⁊. jͣ. ꝓxi.e ¶ Expoſuimꝰ. sͣ. ꝑ quas per§. ex hisleuqꝝ gtuperandē ecuande poſſeſſionis dr̄ interdictūvnde vi: cōpetens ſpoliato propoſſeſſione: quā ēt hꝫ a ſpoliante vi uel clam: vel precario ex īteruallo: lꝫ hodie per vim ſpolians ſi dn̄s eſt a dn̄io rei cadatal̓s rem ſpoliatā ⁊ eius eſtimetionē reſtituit qui al̓s a lege iulia d̓ vi publica vel priuata criminaliter punitur. Et armorūappellatiōe lapides ⁊ iuſtes cōtinentur. h. d. are.f ¶ Edium. aliud in rebꝰ mobilibus. nam pro his competit vibo. rap. actio. ut. ff. de vi ⁊ viarma. l. i. §. hoc interdictum.§. plane. niſi mobilia cum īmobilibus petantur hoc interdicto: ut. ff. de vi ⁊ vi ar. l. ij. §. ꝙautem.¶ Proponitur .i. dat̉.p ¶ Unde vi. ſed quare diciturvn̄ vi; rn̄. quia talia erant verba pretoris. unde illū vi deieciſti ⁊cͣ. ⁊ ita a principio v̓borumpͥtoris ſumpſit denoīationē: ſicut ⁊ alia vt quorum bonorum⁊ ſil̓ia: vt. ff. de ui ⁊ vi arma. l.in prin.i ¶ Ab eo .ſ. deiectus. ut quiahodie expoliaui te: uel quia cepi poſſidere rē tuam clā vel viin ſequēti v̓o die me expnam teneris mihi hoc interdicto. ſecus ſi in continenti me reicis: ut. ff. de vi ⁊ viar. l. iij. §. cū igitur. ⁊. l. qui poſſeſſionē. qd̓ incōtinēti accipe anteꝙͣ ad alios actꝰxtraneos diuertat. ut. ff. de duobus reis ſti. duos.¶ Cōſtitutiōibus. ut. C. vn̄ vi. l. ſi ꝗs in tantā.l ¶ Supradiximus. sͣ. ui bo. rap. §. qꝛ tn̄.m ¶ Rei dare .ſ. ꝓprietatis. ſed īterdicto vti poſ. poſſeſſio eſtimat̉: ut. ff. uti. poſ.le. pe. §. fina.n ¶ Priuata pena aūt huiuſmodi legis eſt tertie partis bonorū publicatio ſi ſinē armis. ⁊ relegatio ēt ſi cum armis: ut. jͣ. d̓ pub. iudi. §. item lex iul. de vi pu. ⁊.C. ad. l. iul. de vi pub. l. qn̄qꝫ. ⁊. l. ij. ⁊. ff. de accu. l. hos accuſare. §. oībus.o ¶ Sinaūt. ⁊ lapides facit. jͣ. de pub. iud. §. item lex. ⁊. ff. d̓ vi ⁊ vi ar. l. iij. ī pͥn..ff. de v̓bo. ſigni. l. armoꝝ. Sed nūquid dꝫ aliꝗs expectare ſe prīo percuti ꝙͣ percutiat? Dicūt ꝗdā ꝙ ſic. ut ar. C. vnde vi. l. i. ⁊. ff. ad. l. aꝗl. ſi ex plagijs. §. tab̓narius. Nos cōtra. ſed ſufficit iuſtus timor recte poſſidenti ad defendendam poſſeſſionē quā ſine vitio tenebat inculpate tutele moderamine illatam. vn̄ inde ꝓpulſare licet: ut. ff. ad. l. aꝗl. ſed ſi quēcūqꝫ. ⁊. ff. ad. l. cor. d̓ ſic. l. is qui. ⁊. ff. d̓ vi⁊ ui arma. l. iij. §. ꝗ armati.¶ Tertiā diuiſio. Interdictorū tertia eſt ſpēs: qꝛ q̄dā ſunt ſimplicia in quibꝰactor ⁊ reus cognoſcitur: vt oīa reſtitutoria ⁊ exhibitoria. Quedā prohibitoria:ut ne ꝗd in loco ſacro ⁊ ſil̓ia: Quedā v̓o duplicia ſic dicta qꝛ in eis non poteſt diſcerni actor a reo. Et q̄dā ꝓhibitoria: ut ē vti poſſidetis ⁊ utrobi. are.p ¶ Duplicia. ſimilis pōt fieri actionū diuiſio. nā quedam duplices ſunt: ut fami. her. fini. regū. ⁊ cōi diui. ut. ff. de iudi. l. in tribus.q ¶ Sacro. vt. ff. ne ꝗd ī lo. ſa. l. i. r ¶ Publico .ſ. ne ꝗd ī flu. pu. ꝑ totū.g ¶ Utr obi. itē interdictū de ſuꝑficiebus. ut. ff. de ſuꝑficie. l. i. §. ꝓponitur. ⁊ dic

sͣ. eo. §. retinēde.¶ De ordine Interdicta hodie ſine ſolēnitate proponunt̉ ⁊ pro hisactio in factū ſibi locū nendicat. h. d. are.s ¶ De ordine .i. de antiqua ſolēnitate cū qͣ ꝓponebantur interdicta ſubcertis formis ut diximus. sͣ. eo. in pͥn.t ¶ Ordinē .i. extra antiquā ſolēnitatē qd̓ ſēꝑfieri uidet̉ ut ſubijcit. ut.sͣ. de ſuc. li. ſubla. ī pͥn.⁊. ff. d̓ neg. ge. l. actio. ⁊C. de formū. ⁊ impe. ac.ſubla. l. i. ⁊. ij.u Interdcm̄ .ſ. cū ātiqͣſolēnitate ſin̄ea tn̄ reddi pōt ⁊ ꝓpōi: vt. ff. deop. no. nū. l. p̓tor ait. §.nonnulli. uel etiam inſcm̄ actio loco cuiuſlibet interdicti que vtilisiocat̉.x ¶ Interdictis .ſ. ſolemnibus.y ¶ Actio .i. actio in factū que dat̉ loco cuiuſlibet interdicti. ⁊ no. quattuor eſſe genera actiōisin factum. Una eſt q̄ exomni edicto uel interdicto pretoris datur vbiſpālis actio nō datur uthic. Alia eſt legis aquilie ſubſidiaria qn̄ damnum datur de nō corꝑeī nō corpus: ut. sͣ. ad. l.aꝗl. §. fi. q̄ ⁊ ip̄a p̓toriaeſt: ut. ff. pͥ. v̓. l. qꝛ actionū ī fi. Tertiū gēꝰ ē exͣordīariū. qꝛ ex uarijs figuris cārū ē ītroductū quotiēs equum ē actionē dari: ut. C. de ſa. ſan. ec. l.ſancimus. Quartū genus eſt qd̓ equiparat̉ actioni preſcrip. uer. quiaactio p̄ſcrip. uer. vna cūiſta in factum ciuilis dr̄ut. ff. de p̄ſcrip. uer. l. i. īfi. Et hꝫ locuꝫ in tribusgeneribus negocioruꝫ.prīo in cōtractibus īnominatis tribꝰ. do ut des⁊ do ut facias. ⁊ facio utfacias: ut. ff. de preſcrip.uer. l. naturalis. §. i. ij.⁊ .iij. ſꝫ ī qͣrto īnomīatocōtractu .ſ. facio ut des:hꝫ locum actio de dolo:ut. ff. de preſcrip. uer. l. naturalis. §. qd̓ ſi facio. Itē ī ſecūdo genere ex oīpacto īcontinēti ante uel poſt appoſito iuxta aliquē cōtractū: ut. C. d̓ pac.inter emp. ⁊ uen. l. ij. ⁊. C. de pac. l. petēs. Itē in tertio genere ubicūqꝫ dubitatur de noīe ꝯtractus. ut pꝫ in exēplis: ut. ff. de eſtima. ac. l. i. ⁊. ff. d̓ pͥſeut̓ r pehatemere litlaatiū gſaꝫ nūc d̓ ꝓpontione actionum diciumz ¶ Reddita .ſ. ab illo pͥtore.aˢeſt. ſed qꝛ cōtīgit eas īterdum temere proponi: nunc de pena temere litigāIcit.Unc admonendi. Totus iſte titulus diuiditur ī tres ꝑtes. PriE mo cōtinuat rubricā ad precedentia. Secūdo pōit tripliceꝫ penaꝫ vttemere litigantem coarctet. Tertio dictas penas ſigillatim per exempla d̓clarat. Secūda ibi. Idqꝫ eo maxime. Tertia ibi. ecce. n. ⁊. h. d. in ſūma.Pena temere litigantiū triplici pena coarctat̉: pecuniaria. ꝑiurij: ⁊ infamie: Et reus de calūnia iurare dꝫ: ꝗ ſi temere litigauerit ē periurus. Iteꝫnegās id qd̓ dꝫ aliquādo ī duplo punit̉. Itē actor ⁊ aduocati utriuſqꝫ ꝑs de calūnia iurabūt. h. d. are.Suſtinebāt .ſ. magiſtratus qui iura reddebant: ut. ff. d̓ ori. iuris. l. ij.p̄oſt originem.c ¶ Maxīe .i. certe.d ¶ Modo .i. aliquādo: ut. jͣ. eo. §. n.e ¶ Religiōe .ſ. calūnie. ut. jͣ. ꝓxi. §. ſed qn̄: rn̄. in iuturo ſeculo licꝫ non iniſto: ut. C. de iureiur. l. ij.ſ ¶ Infamie. jͣ. eo. §. ex ꝗbuſdā.Cōſtitutione. C. de iureiur. ꝑꝑ calū. l. ij. in prin.h ¶ Niſi prius. nō dicit ꝙ prius reus ꝙͣ actor iuret: ſed priuſꝙͣ audiatur