Quartus De interdictis

73

de cuius libertate agit̉: aut libertuꝫcui pr̄onꝰ oꝑas īdicer̄ª velit: aut cūparētiᵇ liberos eius ꝗ in ptāte eiusſunt. ſunt tn̄ qui putāt ꝓprie īterdicta ea vocari q̄ ꝓhibitoria ſūt: qꝛ interdicere eſt denūciare ⁊ ꝓhibere.reſtitutoria aūt ⁊ exhibitoria ꝓpriedecreta vocari: ſed tn̄ obtinuitᵇ oīaīterdicta appellari qꝛ īter duosᶜ dicunt̉. ¶ Seq̄ns diuiſio interdictorū hec eſt: ꝙ q̄dā adipiſcende poſſeſſionis cā cōparata ſunt: qͣdā retinendę: q̄dā recuperāde. Adipiſcende poſſeſſionis cā īterdictū accommodat̉ bonoꝝ poſſeſſori: qd̓ appellat̉ quoꝝ bonoꝝ: eiuſqꝫ vis ⁊ ptāshec eſt: vt qd̓ᵇ ex his bonis quiſqꝫquoruꝫ poſſeſſioᶜ alicui dataʳ ē: ⁊ ꝓhęrede: aut pro poſſeſſore poſſideat: id ei cui bonoꝝ poſſeſſio data ēreſtituere debeat. Proᵇ herede ātpoſſidere videt̉ qui putat ſe hēdeꝫeſſe. ꝓ poſſeſſore is poſſidet ꝗ nullo iure rem hereditariam vel etiaꝫtotā hereditatem ſciensˡ ad ſe ꝑtinere poſſidet. Iō aūt adipiſcendepoſſeſſionis vocat̉ īterdictuꝫ: qꝛ eitm̄ vtile eſt ꝗ nunc primum conat̉adipiſci poſſeſſionē rei. Itaqꝫ ſiꝗsadeptꝰ poſſeſſiōeꝫ amiſeritᵏ eā. hocīterdictū ei inutile eſt. Iterdictumquoqꝫ qd̓ appellatur ſaluianū adipiſcēde poſſeſſionis cā comparatūˡ eſt: eoqꝫ vtitur dn̄s fundi d̓ rebꝰcoloniⁿ qͣs is pro mercedibꝰ fundipignori futuras pepigiſſetª. ¶ Retinēde poſſeſſiōis cā cōparata ſuntīterdicta vti poſſidetisº ⁊ vtrobi cūab vtraqꝫ parte de ꝓprietateᵖ alicū

ius rei cōtrouerſia ſit: ⁊ ante q̄riturvter ex litigatoribꝰ poſſide̓: ⁊ uterpetere debeatq: nāqꝫ niſi ante exploratuꝫ fuerit vtriꝰ poſſeſſioʳ eorū ſit:nō pōtᶠ petitoris actio īſtitui: qꝛ ⁊ ciuilisᶠ ⁊ naturalisᵗ rō facit vt aliꝰ poſſideat. alius a poſſidente petat: ⁊qꝛ lōge cōmodiꝰ eſt poſſide̓ potiusqꝫ petere: iō plerūqꝫ ⁊ fere ſemperīgensª exiſtit ꝯtētio de ip̄ſa poſſeſſione. ¶ Cōmodū āt poſſidēdi ī eoeſt qd̓ etiā ſi eius res nō ſit ꝗ poſſidet: ſi mō actor n̄ potuerit rē ſuameē ꝓbare: remanetᶜ in ſuo loco poſſeſſio: ꝓpter quā cāꝫ cū obſcura ſūtvtriuſqꝫ partis iura cōtra petitorēiudicari ſolet. ¶ Sꝫ īterdicto ꝗdēvti poſſidetis de fundi velʸ ediumpoſſeſſiōe contenditur. Utrobiᶻ v̓oīterdicto de reꝝ mobiliū poſſeſſione contenditur: quorūª uis ac ptāsplurimā īter ſe dr̄iaꝫ apud uetereshēbant: nā uti poſſidetis īterdictois uincebat ꝗ īterdictiᵇ tꝑe poſſidebat: ſimō necui nec claꝫ nec p̄carionactus fuerit ab aduerſario poſſeſſionē: etiaꝫ ſi aliū uiᵉ expulerat: autclam arripuerat alienā poſſeſſionēaut p̄cario rogauerat aliquē ut ſibipoſſider̄ liceret. ¶ Utrobi v̓o īterdicto is uincebat qui maiore parteeiꝰᵇ anni necui nec clam nec p̄carioab aduerſario poſſidebatᵉ. hodietn̄ aliter obſeruatur: nā utriuſqꝫ interdicti ptās qͣꝫtuꝫ adʳ poſſeſſionēꝑtinet exequata eſt: ut ille uincat: ⁊in re ſoli: ⁊ in re mobili ꝗ poſſeſſionē necui nec clāᵍ nec p̄cario ab aduerſario litis conteſtate tꝑe d̓tinet.

s ¶ Indicere velit .i. cōuētus iniungeret. quo caſu aget de libero hominexbibēdo: vt. ff. de lib. ho. exhi. l. fi.b ¶ Parēti. in hoc caſu duo ſunt interdicta. vnū de li. ho. exhi. alterumde liberis deducēdis: vt. ff. de li. ho. exhi. l. i. i. rn̄. ⁊. l. iij. i. rn̄.b ¶ Obtinuit. inter ſapientes.n31c ¶ Duos. a pretore formātur. vt no. sͣ. in pͥnc.¶ Sequens diuiſio.Interdictoruꝫ quedanſunt adipiſcende poſſeſſionis: quedā retinendequedaꝫ recuꝑande ſuntAdipiſcende competitquorū bonorū heredi d̓iure pretorio in poſſidētem res hereditariasherede uel poſſeſſore: ſidictuꝫ: quia anteꝙͣ adipiſcatur poſſeſſio cōpetit. Item ſaluianidictū pro rebus in fundo illatis. h. d. are.d ¶ Qd̓ ex his. inuitur.hic ꝙ hoc interdictuꝫ ētpro vna re cōpetit. ſꝫ cōtra uidetur ꝙ ſit uniuerſale: ut. ff. quo. bo. l. i. §fina. ſed certe nihilominus eſt uniuerſale. lꝫ acunam rem detur. ſic .n.ē in here. pe. ut. ff. d̓ pe.here. l. regulariter. ⁊. l.lꝫ. quam conſtat uniuerſalē eē: ut. ff. de rei uen.l. i. i. rū̄.e ¶ Poſſeſſio .ſ. decretalis. acc.ſ ¶ Data .ſ. auoce pretoris viui. uel hodie cōram quolibet iudice ut.C. ꝗ admi. ad bo. poſ..l. fi. acc.g ¶ Pro herede ſꝫ nuiquid hi tituli ſunt? rn̄. n̄ut. C. in qui. cau. ceſ. lō.tem. pre. l. hereditateꝫ.ergo uſucapio nō poteſtꝓcedere. ſꝫ ꝯtra. ff. quo.bo. l. i. i. rn̄. ſed illud exh ¶ Pro hr̄de. hec orapone ut ibi. acc.tio qn̄qꝫ accipitur ꝓ v̓otitulo: ut. ff. pro herede.per totum. qn̄qꝫ pro falſo. ut quia credebat ſe heredem cū nō ſit. ⁊ ita hic accipitur. ⁊ qn̄qꝫ agitur pe. here. ut. ff. de pe. here. l. pro herede.i ¶ Sciens. unde ſi querit̉ ab eo q̄re poſſideat dicit qꝛ poſſideo. uel ſi dicat ꝓ herede. tn̄ falſuꝫ ſciēter dicit: ut. ff. de pe. here. l. ꝗ interrogatꝰ.k ¶ Amiſerit. que eſt facti.l ¶ Cōparatū. ꝯtra colonū directū. ꝯtra extraneos utile: ut. C. de ſal. interdic. l. i. ⁊. ff. de ſal. interdic. l. i.m ¶ Coloni. itē ⁊ pro dāno ſi qd̓ cōtulit in eiſdē: ut. ff. de ſal. īterdic. l. i.n ¶ Pepigiſſet .ſ. tacite: ut. C. locati. l. certi iuris. Sed ꝗd differt inter h̓interdictum ⁊ ſeruianā; rn̄. in ſeruiana oportet locatorē probare colonumfuiſſe dn̄m tꝑe obligationis. ut. ff. de pig. l. i. §. cū prediū. in fi. ⁊. l. ⁊ quenōdū ſunt. §. qd̓ dicit̉. ſed in īterdicto iſto ſufficit ſi ꝓbet ip̄m poſſediſſe: ut.ff. de ſal. interdic. l. i.de Interdiciū retinēde poſſeſſionis dicitur uti poſſidetis ⁊¶ Reutrobi. Nā cū inter aliquos de proprietate queſtio ē mouēda ⁊ uterqꝫ ſepoſſeſſorem cōtēdit ꝑꝑ magnū poſſeſſionis cōmodū: non poteſt aliter ſuper petitorio diſceptari: niſi unus ſit petitor alius poſſeſſor: ad qd̓ diſcernendū competunt hec interdicta: ⁊ uti poſſidetis pro rebꝰ immobilibus.vtrobi uero pro mobilibus competit. ⁊ hodie is obtinet in his īterdictisꝗ tempore litis conteſtate non vi nō clā nō p̄cario ab aduerſario poſſidet⁊ poſſeſſorium ſolo aīo retinet̉. lꝫ ſolo aīo non acꝗrit̉. h. d. uſqꝫ ad. §. reo ¶ Poſſidetis. qd̓ de rebus īmobilibus dicit. ſed utrobi de mobilibus.cuperande. are.p ¶ Proprietate. ob hoc qd̓ cōparatū eſt. ſed ⁊ ſine hac controuerſia ꝓut. jͣ. e. §. ſed interdicto.prietatis dabitur: ut ſi de ſola poſſeſſione cōtēderetur ẜm Io.4 ¶ Petere debeat .i. ꝗs ſit actor ⁊ ꝗs ſit reus.

r ¶ Poſſeſſio eorū ſit .i. ꝗs poſſideat. r ¶ Nō p̄t. vt. ff. de iudi. l. inter litig.s ¶ Ciuilis. vt qꝛ parit actionē in rē aduerſario: vt. C. de ali. mu. iu. cā fa. l. i.t ¶ Naturalis. ut qꝛ nemo a ſeipſo poſſit petere ẜꝫ naturā: ut. ff. de arbi. l. §e. ⁊ facit ad hoc bn̄. ff. vti poſ. l. i. §. hoc interdictum. ⁊. ff. de acꝗ. poſ. l. exitus.u ¶ Semꝑ ingens .i. magna ⁊ hec eadē cōtētio ⁊ in alijs interdictis eſt. etiam inillo de ſuperficiebus. vt. ff. deſuꝑficie. l. i. i. rn̄. Item ī illo deitinere actuqꝫ ⁊ viā priuata. vtff. de iti. actuqꝫ priua. l. i. i. rn̄.Itē de aqua quo. ⁊ eſti. Iteminter eos ꝗ ducunt aquā ꝑ eundē riuum ꝗ corriuales dicunt̉:itē inter eos qui ex eodem caſtello: vt. ff. de aqͣ quo. ⁊ eſti. l. i. i.rn̄. ⁊. l. ſi quis ius. §. inter corriuales. ⁊. §. ait pretor qui ex caſtello. In his enim oībus interdictis vbi de incorporalium qͣſi poſſeſſione agitur eſt idē modus agēdi: qui in duobus iſtis⁊ ideo continue poſt illum titu.vti poſ. ⁊ illi ſupradicti ponunt̉per ordinem.x ¶ Remāet. fa. C. d̓ edē. ꝗ accuſare. ī fi. ⁊. C. d̓ rei ven. l. res..ff. ſi vſufruc. pe. l. vti frui.y ¶ Uel ediū vt. ff. vti poſ. l. i..i. reſponſo.z ¶ Utrobi. hoc dicit̉ ab utrum⁊ vbi. vt utrū ponat̉ ꝓ ad. velapud: vbi ponitur ꝓ quem. q..a. apud quē eſt. apud eum ſitNō ſit aūt mentio hie poſſeſſionis. cum mobilia proprie nonpoſſideant̉. ſed immobilia tm̄cū dicat̉ poſſeſſio quaſi pedumpoſitio: vt. ff. de acꝗ. poſ. l. i. inprin. abuſiue tn̄ tam mobiliaꝙͣ īmobilia dicunt̉ poſſideri.a ¶ Quorū .ſ. duorū interdib ¶ Interdicti .i. tēpore quo ꝓctorum.ponit̉ interdictum.c ¶ Aliū. dūmodo non aduerſariū.d ¶ Eius .ſ. ꝙͣ aduerſarius: ut.ff. de verbo. ſigni. l. maioreme ¶ Poſſidebat. ⁊ ſic citius vīpartem.cebat in vti poſſi. ꝙͣ vtrobi. eterat forte rō. quia tutius mobilia tranſferūtur ꝙͣ immobiliavt. C. commo. l. i. ⁊. ff. d̓ re iu..l. a diuo pio. §. i. ⁊. ff. de acquif ¶ Ad poſſeſſionem. no. quātū ad poſſeſſionē. nā quātū ad alia remanſit diffepoſ. l. ſi rem.rentia vt olim vti poſ. in rebus īmobilibus ⁊ vtrobi in mobilibus locum habeatvt hic dicitur. ⁊ sͣ. §. proxi.g ¶ Nec clā. cum multa ſint genera uiolentiarū q̄ ad pn̄s omitto. de hac vi queinquietatiua dicitur. que parit hoc interdictuꝫ: dic vt ſi me arare uel edificareuelaliquid in meo me facere prohibes: contendens te poſſidere hꝫ locū hoc īterdictuꝫvt. ff. de vi ⁊ viar. l. uim facit. ⁊. ff. ꝙ vi aut clam. l. i. §. ꝙ ſi. Quid ſi ille nō cōtendebat ſe poſſidere. ſed ſolū iniuriat̉ mihi; rn̄. adhuc locū habet hoc interdictū.vt. ff. uti poſ. ſi duo. §. ſi vicinus. Sed ⁊ actione iniuriarum mihi tenetur: ut. ff.d̓ ac. emp. l. qui pendentem. quid ſi nec poſſeſſionis rōne nec iniuria. ſed quia ſeruitutem ſibi contendit? rn̄. ſi poſſidet intentabo negatoriam ſi ego poſſideo intētabo hoc interdictum. ut. ff. ſi ſer. ven. l. ij. §. i. Elam autē poſſidet qui clanculome abſente ſibi poſſidere uolens ingreditur fūdū meum quem ego poſſideo: nectn̄ ſuſpicor me poſſe repelli ⁊ ita me abſente ⁊ īuito ſepiſſime facit: vt. ff. ꝙ vi autclam. l. iij. §. fina. ⁊ de acqui. poſ. clam. ille .n. qui ingreditur bꝫ naturalē ꝑ ītroitū ſuum ⁊ ego ciuilem. Uel dic ꝙ ego retineo naturalē ciuiliter. īgrediēs naturalē naturaliter. Sed nonne eā naturalē perdit ſtatī cū de fundo exit ⁊ ad iudiciumuenit. uel etiam al̓s iret; rn̄. nō. īmo aīo retinet eā naturalē ut facit fructuariusqui ſolā naturaleꝫ habet. uel dic ꝙ ſi amittit eā non tn̄ nocet. quia adhuc hec interdicto tenetur. ſed ego poſſideā tm̄ ut diximus per. l. ff. uti poſ. ſi duo. §. ſi uicinus. precario auteꝫ poſſidet aduerſarius a me ut ſi precibus ſuis motus conceſſi ſibi reꝫ precario. ut. ff. de preca. l. i. in prī. ⁊. §. i. ⁊ diſtingue in p̄cario quia autagitur vt oīs poſſeſſio ī accipientē tranſferat̉ qd̓ fieri pōt: ut. ff. eo. in rebus. ⁊. ff.de acqui. poſ. pōpo. §. ſi is. aut ut nulla. ⁊ hec ualet: ut. ff. de preca. certe. §. is ꝗaut ut habeat naturalē tm̄ ꝗ accipit. ⁊ hoc ualet: ut. ff. de preca. l. ⁊ habet. §. eumSed nunquid in oī precario uinco habenteꝫ a me per hoc interdictū; rn̄. non illū qui habet oēm poſſeſſionē cū hoc interdictū poſſeſſorē tueat̉: ut. ff. uti poſ. l. i.

k iij