Liber

cognitio ſuſcepta fuerit poſteaqͣꝫtutor vel curator deceſſeritª extinguiturᵇ conuitio ſuſpecti. ¶ Siꝗstutor copiam ſui non faciat: vt alimenta pupillo decernāturᶜ: cauctur in epiſtola diuorum Seueri ⁊Antonini vt in poſſeſſioneꝫᵈ bonorum eiusᵉ pupillus mittaturᶠ. Et q̄mora deteriora futura ſūt dato curator̄ diſtrahi iubentur: ergo vt ſuſpectus remoueri poterit qui nonpſtat alimenta. ¶ Sed ſi quis preſensᵍ negat propter inopiaꝫ alimēta poſſe decerniᵇ ſi hoc per mendaciumⁱ dicat remittēdūᵏ eum eſſe adprefectū vrbis puniendū placuitⁱ:ſicut ille remittiturᵐ qui data pecunia miniſteriū tutele acquiſierit velredemerit. Libertus quoqꝫ ſi fraudulenter tutelam filiorū: vel nepotū pr̄oni geſſiſſe ꝓbet̉ ad p̄fectumvrbis remittiturⁿ puniēdꝰ. ¶ Nouiſſimeᵈ aūt ſciēdū eſt eos qui fraudulenter tutelam vel curaꝫ adminiſtrant: etiam ſi ſatis offerant remouēdos eſſe a tutęla: qꝛ ſatiſdatio tu

toris propoſitum maliuolum nonmutat. Sꝫ diutius craſſandiᵖ in refamiliari facultatē preſtatq. ¶ Suſpectūʳ .n. eū putamꝰ ꝗ moribus talis eſt vt ſuſpectus ſit. enim v̓o tutor vel curator quanuis pauper ſitfidelis tamen ⁊ diligens remouendusᶠ non eſt quaſi ſuſpectus.¶ Explicit liber primus.¶ Incipit ſecundus.¶ De rerum diuiſioneˢ.Uperioreᵛ libro de iure ꝑſonarum expoſuimus.¶ Modoᵗ videamus derebus que in noſtro patrimonioʸ vel extraᶻ patrimoniuꝫ noſtrum habenturª. Quedamᵇ enimnaturali iure communiaᶜ ſunt omniumᵇ: quedāᵉ publica: quedaꝫ vnuerſitatisᶠ: quedā nulliusᵍ: pleraqꝫſinguloꝝ. que exꝰ varijs cauſis cuiqꝫ acquirūtur ſicut ex ſubiectisᶠ apparebit. ¶ Et quidem naturali iureᵏ cōiaⁱ ſunt omniū hec: aer. aquaꝓfluēsᵐ: ⁊ mareⁿ ⁊ per hocº littoramaris. Nemo igit̉ ad littus maris

a ¶ Deceſſerit. accuſatione pendente.b ¶ Extinguitur. qꝛ non niſi vt ab ea remoueatur interdicitur: ſed ex quo mortuus eſt v̓e remotus eſt. ⁊ qꝛur ſi tutela morte tutoris finiatur: idem eſt ſiquocunqꝫ alio modo finittela ſit. vt. ff. eo. l. pe. §. pe.¶ Si quis tutor. Sꝫtitat ne pupillo per iudicem decernātur alimenta in poſſeſſionem bonorummiſſo ⁊ dato curatore vt ſuſpectus remouetur hoc dicit. Aretinus.c ¶ Si quis tutor. decernanturſcꝫ ꝑ iudicem. ac.d ¶ Ut in poſſeſſionem. ſedmulcta indici poterit. vt. ff. dearbi. l. non diſtinguemus. §. ſiirbit̉. ff. eo. īpuberibꝰ. §. fi.e ¶ Eius. al̓s eſt tutoris in textu al̓s non eſt: ſed tamen ſubauditur. vt. ff. eo. l. impuberibus. ſed alij dicunt eius .ſ. pupilli vt ita adminiſtratio tutori auferatur.¶ ¶ Mittatur. cauſa cuſtodienō vt ex eis alatur: ſed vt cautum ſit pupillo ſi male geſſittutor ſed de ſuo: vt. ff. vbi pu.edu. debe. l. fi. in fi.¶ Sed ſi quis preſensTutor preſens qui per mendacium denegat alimenta pupillo poſſe d̓cerni remittitur adprefectum puniendus. Idemin eo qui per pecuniam tutelam acquiſiuit. Et idem in liberto qui male adminiſtrat.hoc dicit Aretinus.g ¶ Si quis preſens .ſ. tutor.h ¶ Decerni. puta ſi negatalimenta poſſe decerni .i. dari:⁊ qd̓ ſequitur ſi hoc per mendacium ⁊cͣ. ſit de reſponſione.i ¶ Mendacium. quid ſi non dicat per mendacium: immo verum dicat. nunquid de ſuo alere tenetur? rn̄. non. ut. ff. vbi pu. edu. de. l. iij. §. fi.k ¶ Remittendum. ſed non remouendum. vt. ff. eo. l. tutor. §. tul ¶ Placuit. hoc ideo: qꝛ maior pena imponetur ꝙͣ remotio: vt. ff. de offi. pre.vr. l. i. §. item ſolent.m ¶ Remittitur .ſ. puniendus extra ordinem. ut. ff. de tutel. l. in eos. Et no. hicarg. contra eos doctores qui pecunia data ſibi acquirunt ſcholares. ut. ff. d̓ offi.pre. vr. l. i. §. itē ſolēt. ⁊ in autē. vt ea que dicuntur inſinuata. §. i. coll̓. v.n ¶ Remittitur. ob hoc etiam vt ingratus accuſari poteſt: vt. C. de lib. ⁊ eorumliber. liberti. ⁊ facit. C. eo. l. i. ⁊. iij. alle. ff. eo. libertus.¶ Nouiſſime. Qui frandulenter tutelam gerit lꝫ ſatiſdationem de indemnitate offerat tamen vt ſuſpectus remouetur. Item mali mores ⁊ non paupertasſola faciunt tutorem ſuſpectum. h. d. Areti.o ¶ Nouiſſime .i. in vltima parte huius titu. ſic. ff. de inſtitu. l. nouiſſime. naꝫ ⁊ibi in vltima parte tractatus ſui vlpianus ponit nouiſſime.p ¶ Craſſandi .i. animādi: ad delinquēduꝫ ſic. ff. de penis. l. capitaliū. §. craſſatores. inde craſſor craſſaris .i. nitor ad malum.q ¶ Preſtat. facit. ff. eo. l. ſuſpectus. ⁊. l. qꝛ ſatiſdatio. ⁊ faciunt in ar. ad qd̓nemtalem ſi emi librum: ⁊ anteꝙͣ ſoluam p̄ciū reperiam alienū uel vitioſum ꝙ nontenear ſoluere precium: qꝛ expedit potius non ſoluere ꝙͣ cautionem d̓ reddendoin cauſam euictionis vel vitij recipere: quibus conſonat. ff. de compen. l. ij. al̓siii. Preterea lex dixit ꝙ non debet quis ſe committer̄ fragilitati cautionis. ff. adtreb. l. cogi. §. idem querit. ⁊. C. in qui. ca. in integ. re. l. fi. ⁊. C. qn̄ vnicuiqꝫ liceat. l. ij. al̓s. i.r ¶ Suſpectuꝫ. nā tutorē ſuſpectū n̄ facultates ꝑue ſꝫ fraudulēta vel callida cōuerſatio in rebus pupillaribꝰ comēdat .i. probat. heres v̓o ſolis facultatibꝰ ꝑuis ſuſpectus hētur creditoribus: vt hic ⁊. ff. de p̓ui. credi. l. ſi creditores.s ¶emouēdus non eſt. immo videt̉ ꝙ ſic. vt. C. de tu. ⁊ cu. ꝗ ſatiſda. l. ij. q̄ eſthuic contra ſolū. ibi non repellit̉ propter paupertatem. ſed qꝛ non ſatiſdabat: hiaūt non ſatiſdedit. poſſet tamē iſte ſe excuſare qd̓ dic vt dixi. sͣ. ti. i. in. §. ſed ⁊ propter paupertatem. Eſt tamen huic curator adiungendꝰ. vt. sͣ. de cur. §. interdū⁊. C. eo. pietatis. ⁊. C. d̓ peri. tu. l. j.Explicit liber primus.cipit ſecundust ¶ De rerum diuiſione. Ex quo dictum eſt de perſonis ſequitur de rebus vt promiſit. sͣ. de iure na. gen. ⁊ ci. §. fi. d̓ quibus dicit vſqꝫ ad ti. de ob. ⁊ in hoc mediodicitur qualiter acquiruntur res iure naturali. vt. §. ſingulorum vſqꝫ ad ti. devſuca. Item qualiter iure ciui. vt ab inde in antea. Item qualiter iure ſingularivt vſqꝫ ad titu. de teſta. Item qualiter per vniuerſitatem: vt ex teſtamento vel inteſtato vel ſimili modo: vt a titu. de teſta. vſqꝫ ad titu. deionie Uperiore. Iſte titulus diuiditur principaliter in duas partes.

Primo continuat iſtum ſibrum ad precedentem. Secundo incipit tractatum. Secunda ibi: Modo videamus. Itē iſta ſeūda ſubdiuiditurprincipaliter in duas partes. nam Primo ponit de rebus communibusiure naturali de publicis: ⁊ de his que ſunt vniuerſitatis: ⁊ de his que innullius bonis ſunt. Et omnia iſta per exempla clarificat. Secundo ponit qualiter resacquirantur de iuregentium ⁊ efficiantur priuatorum. Secunda ibiSingulorū autem. Etilla ſecunda ſubdiuidetur loco ſuo. Redeoad primam que ſubdiuiditur in quattuor partes. nam Primo ponit exempla de ꝯmunibus. Secundo de publicis. Tertio de his q̄ſt̄ vniuerſitatis. Quarto de his que nulliusſunt. Secunda ibi: flumīa. Tertia ibi: vniuerſitatis. Quarta ibi: nullius autem. Et quelibetiſtarum poſtea ſubdinidetur. Et qꝛ pͥncipiuꝫhuius tituli ponit continuationem: ⁊ diſtinctiones iō nō ſūmat̉. Are.u ¶ Superiore. de iureperſonaruꝫ ab illo titu.de iure ꝑſonarū vſqꝫ adhunc.x ¶ Modo. ſicut promiſimus. sͣ. de iure natu..§. fina.y ¶ Pr̄imonio .ſ. aptitudine. apte enim ſuneſſe in pr̄imonio vt respro derelicto habita.z ¶ Uel extra .ſ. aptitudine. qꝛ non ſūt apte vt ſint ī patrimonio. vt ſūt resſacre vel religioſe. vt. jͣ. eo. §. nulliꝰ. interdū tamē dicte res ſūt ī patrimonio: vt ſi ab hoſtibus capte ſint vt. ff. de reli. l. cū loca.a ¶ Habentur. talis diuiſio hic ſumitur. reꝝ .n. alie ſunt in patrimonio:alie extra que vr̄ inſufficiens. nam quedam ſūt nec in patrimonio nec exͣvt ſeruitutes. vt. ff. d̓ vſufruc. le. l. i. cōtra. ſed rn̄. dicit hic pueris loꝗ ſimpliciter. nam quedam pro docendis pueris dicūtur que al̓s non dicerentur. vt. ff. de ac. ⁊ obli. l. obligationum in fi. qd̓ non eſt veriſimile ꝙ propter pueros male loqͣtur. vnde nō placet. Alij dicūt hic de corporalibusrebus loqui qd̓ eſt falſum qd̓ colligitur ex continuatione huius ti. ad quatuor ſequentes. Nos dicimus ſeruitutes eſſe in bonis cum earuꝫ noīe agamus ⁊ excipiamus. vt. ff. de acquirē. re. do. rem. et. l. ſtatuas. qd̓ autem in. d. l. dicit̉ eas eſſe in bonis vel extra dicit ideo qꝛ per ſe non cenſentur: vt eſt poſſeſſio tigni in domo poſiti qꝛ non intelligitur tignū dum durat domꝰ per ſe. vt. ff.. de vſuca. eū ꝗ.be ¶ Cōmunia ſunt. non tamen agitur cōmuni di. ẜm Pla.Quedam. hic ſit alia diuiſio.Omniū .ſ. vſu non proprietate: vt dicit̉. jͣ. eo. §. ⁊ ꝗdem.¶ Quedam publica .i. qͣſi populica .ſ. omniū populorū. vt. sͣ. titu. i. §.conſequens. ⁊ jͣ. eo. §. flumina. al̓s dicit̉ publicū qd̓ eſt huiꝰ populi vel illius tm̄. vt campꝰ martiꝰ. vt. C. de ſacroſan. eccle. l. fi. ⁊ hoc dicit̉ magisvniuerſitas.¶ ¶ Uniuerſitatis. vt. jͣ. eo. §. vniuerſitatis.Nullius. vt. jͣ. eodem nullius.Que ex varijs .ſ. q̄ ſūt ſingulorū nec .n. ad ſuperiora refert̉.¶ Ex ſubiectis. jͣ. eo. §. ſingulorū vſqꝫ ad fi. tituli.¶ Et quidem. Hec q̄ ſcribūtur hic ſūt cōmunia omniū ⁊ ideo ad littus maris accedi poteſt dūmodo abſtineat̉ a villis ⁊ locis ibi poſitis. hocdicit. ⁊ diuidit̉ in quatuor partes. Primo ponit dictum. Secūdo ex dicto infert. Tertio illationem reſtringit. Quarto rationē reſtrictionis aſſignat. Secunda ibi nemo. Tertia ibi. dū tamen. Quarta ibi: quia nonſūt. Aretinꝰ.k ¶ Naturali iur̄ .i. iuregē. qd̓ ē naturali rōne inductū vt. ff. d̓ iuſti. ⁊ iufoēs. §. qd̓ v̓o. d̓ quo hic loꝗt̉. vt. jͣ. eo. §. ſingulorū. ⁊ in fine huiꝰ. §. naml ¶ Cōmunia. nō tn̄ agit̉ cōi di. ẜm pla. niſi poſtꝙͣ facta fuerit occupātiūiur̄ naturali primeuo ēt alia eſſēt cōmunia.⁊ qd̓ dicit oīum .ſ. vſu non proprietate vt predixi.m ¶ Profluēs .i. d̓ celo cadēs.n ¶ Et mar̄. ſic. ff. d̓ iniurijs. l. iniuriarū. §. ſiꝗs probibeat.o ¶ Et per hoc. ideſt per conſequens cū ſit acceſſio maris. argumen. jͣ.eo. §. ſi tamen. Sed. ff. contra ne quid in loco pub. littora. vbi dicit̉ littora eſſe populi romani. ſed illud eſt verum quo ad iuriſditionem. vere