Liber

prima facie iuſta vr̄ iniq̄ noceatª:qd̓ cuꝫ accidit alia allegatiōe opuseſt adiuuādi actoris gr̄a: que replicatio vocat̉: qꝛ ꝑ eā replicatur atqꝫreſoluit̉ ius exceptionis: veluti cuꝫpactus eſt aliquis cuꝫ debitore ſuone ab eo pecuniā petat. deinde poſtea in cōtrariū pacti ſūt .i. vt creditori petere liceat: ſi creditor agat ⁊excipiat debitori: vt ita demū ꝯdēnet̉ ſi non ꝯuenerit ne eā pecuniaꝫcreditor petat: nocet ei exceptio. cōuenit̉ᵇ .n. ita. nāqꝫ nihilominꝰ hͦ uerū manet lꝫ poſtea ī ꝯtrariuꝫ pacriſunt: ſed qꝛ iniquū ē creditorē excludi replicatio ei dabit̉ ex poſteriorepacto ꝯuēto. Rurſus īterdū euēitut replicatio q̄ pͥma facie iuſta ē iniq̄ noceat: qd̓ cū accidit alia allegatōe opus eſt adiuuādi rei gr̄a q̄ duplicatō uocat̉. Et ſi rurſus ea pͥmafacie iuſta videat̉: ſꝫ ꝑꝑ aliquā cāꝫactori iniq̄ noceat rurſꝰ alia allegatiōe opus eſt: qͣ actor adiuuet̉ q̄ ditriplicatō qͣrū oīuꝫ exceptionū vſūīterdū vlterius qͣꝫ diximꝰ uarietasnegocioꝝ ītroduxit: qͣs oēs aꝑtiusex digeſtoꝝᶜ latiore volumīe facileeſt cognoſce̓. ¶ Exceptiōesᵇ aūt ꝗbꝰ d̓bitor d̓fendit̉ plerūqꝫ accōmodari ſolēt ēt fideiuſſoribꝰᶜ eius: ⁊ recte: qꝛ qd̓ ab hisᶠ petit̉ id ab ip̄o d̓bitore peti vr̄: qꝛ mādati iudicio redditurus ē eis qd̓ hi ꝓ eo ſoluerīt: qͣrōe ⁊ ſi d̓ n̄ petēda pecūia pactꝰ ꝗscū reo fuerit: placuit ꝑinde ſuccurrēdū eē ꝑ exceptiōeꝫ pacti cōuenti.

Illisᵍ quoqꝫ ꝗ ꝓ eo obligati ſūt acſi ēt cū ip̄is pactꝰ eēt ne ab eis ea pecūia pete̓tur. Sane q̄dam exceptiones nō ſolēt his accōmodari. ecceʰenim debitor ſi bōis ſuis ceſſerit: ⁊cū eo creditor exꝑit̉: d̓fendit̉ ꝑ exceptōeꝫ ſi bōis ceſſerit. ſꝫ hec exceptōfideiuſſoribꝰ nō dat̉ iō .ſ. qꝛ ꝗ aliospro debitore obligat: hͦ maximeⁱʳ ꝓſpicit vt cuꝫ facultatibus lapſus fuerit debitor: poſſit ab his quos ꝓeo obligauit ſuum conſequi.¶ De interdictisᵏ.☞ Eꝗtur vt diſpiciamꝰ d̓ īterdictis ſeu actōibusⁱ q̄ ꝓ his exercēt̉. erūt āt īterdcā forme atqꝫ conceptōis v̓boꝝᵐ ꝗbus p̄tor aūt iubebat aliquidⁿ fieri: aut fieri prohibebatᵇ. qd̓ tūc maxīeᵖ fiebat cū de poſſeſſiōeq aūt qͣſi poſſeſſioneʳ inter aliquos ꝯtēdebat̉. ¶ Sūmaᶠ autē diuiſio īterdictoꝝ hec ē. ꝙ aūt ꝓhibitoria ſunt: aut reſtitutoriaᵗ aut exhibitoria. Prohibitoria ſūt quibꝰ vetat aliquid fieri: ueluti vī ſine uiciopoſſidētiᵍ vel mortui inferenti quoei ius erat inferēdiᵗ: vel in ſacro locoedificariʸ: vel in flumīeᶻ publicoripaue eius aliquid fieri quo peiusnauiget̉. Reſtitutoria ſt̄ ꝗbus reſtitui aliquid iubet: veluti cū bonoruꝫpoſſeſſoriª poſſeſſiōeꝫ eoꝝ quā ꝗſ ꝓhēde aūt ꝓ poſſeſſoreᵇ poſſidetᶜ exea hēditate: aut cū iubet ei qui vi depoſſeſſione fundi deiectus ſit reſtitui poſſeſſionemᵇ. Exhibitoria ſūtper que iubetᵉ exhiberi: veluti eum

a ¶ Noceat .i. nō poſſit.b ¶ Conuenitur .i. ita fuit conuentum.c ¶ Digeſtorum. vt. ff. de excep. l. ij.¶ Exceptiones Exceptio reo cōpetens ſi eſt in reꝫ ꝓderit eius fideiuſſori: ꝑactionem mandati: qͣ reus ſibi tenet̉. Exceptio v̓o perſonalis vt ceſſiones bonorum vel ſimiles ad fideiuſſorem nullatenus ſe extendunt. h. d. are.d ¶ Exceptiones. hic. §. videretur ꝙ debeat eſſe in fine ſuperioris ti. ſed certe cum ⁊ replicatio ſit exceptio: bene poniturhic generaliter tam ad exceptiones ꝙͣ ad replicationes pertinens.e ¶ Fideiuſſoribus. appellatione fideiuſſoris omne acceſſorium accipe ſiue ſit mandator ſiue fideiuſſor ſiue alius ex eo dictus fideiuſſor ꝙ pro alio fideꝫſuam aſtrinxerit. Et nota ꝙ dicit plerūqꝫ qꝛ exceptio reo competens gratiā ſue perſone vt qꝛſit minor: fideiuſſori non competit: vt. ff. de mino. l. in cauſin prin. ⁊. f. de excep. l. exceptiones in fi. Iteꝫ ſi eſt damnatusin omnibus bonis ſuis rationeſui delicti. vt. C. de fideiuſ. l. i.vel ſi ceſſit bonis. vn̄ perſonaliter ei ſubuenitur ne in plus conueniatur ꝙͣ in quantum facerepoteſt. vt. sͣ. de ac. §. fi. ⁊. jͣ. eoin fi. item vbicunqꝫ quis inqutum facere poteſt cōdēnatur nafideiuſſori nō datur exceptio: uff. de re iudi. l. ⁊ ſi fideiuſſor inprin. niſi fideiuſſor vt defenſorconueniatur. tūc .n. vt defenſori nō ut fideiuſſori datur. vt. ff.pro ſo. l. verum. §. j. ⁊. ff. ſoluto matri. l. alia. vbi autem exceptio rei coheret: vt pacti conuenti ⁊ rei iudic. fideiuſſoribuscompetunt vt hic ēt inuito reo:vt. C. de excep. l. defenſiones. ⁊ff. de excep. l. omnes.f ¶ His .ſ. fideiuſſoribus.g ¶ Illis quoqꝫ .ſ. fideiuſſoribꝰ⁊ ſimilibus.b ¶ Ecce. ꝑꝑ hunc caſū dixi. sͣ.plerūqꝫ. ⁊ ꝑꝑ alios vt diximꝰ.i ¶ Maxīe. fa. sͣ. d̓ fid̓iuſ. ī pͥn.k ¶ De interdictis. Quia intedicta vicem ſuſtinent ſeu obtinēt actionū. ideo poſt actiones ⁊ de interdictis proponitur. vt. jͣ. e. in prin. ſꝫ iſtarub. cōgruētius poſita fuiſſet ante ti. de excep. vt fecit iuriſcō. ī digeſtis qꝛ ante titulum de excep. poſuit iſtū ti. ſed de hoc nō eſt ius. Are.quid olim erant interdicta. Secūdo ponit vnaꝫ diuiſionem interdictorumEquitur Totus iſte titulus diuiditur in quatuor partes. Primo ponitTertio ponit aliā diuiſionē. Quarto ponit vnā aliam diuiſionem interdictorūSecūda ibi. Sūma aūt ⁊ hoc dicit. Interdicta olim nil aliud erant niſi certe conceptiones verborū late a pͥtore interdictū interponēte cū inter duos de poſſeſſiōeagebatur. are. l ¶ Actionibus .ſ. infactū. vt. jͣ. eo. §. fi.m ¶ Uerborū .i. dicere verba cōcepta ⁊ formata a pretore proponente interdictūſed ẜm hoc que erat dr̄ia olim īter interdicta ⁊ actiones. cum ⁊ actio erat formula. vt. ff. de ori. iur. l. ij. §. deinde ex his; reſponde ut quidam vt preceptor meusazo. ꝙ interdicta formabant̉ in ꝑſonā volentiū ea intentare tm̄. vnde īter duosdicūtur reddi a pretore loquēte duobꝰ. vt. jͣ. e. §. exhibitoria. ⁊ hoc ēt colligit̉. ff.ſub multis ti. ī tractatu de interdic. nc̄. .n. dr̄ vn̄ vi illuꝫ deicciſti ⁊c̄. vt. ff. de vi ⁊vi ar. l. i. ī pͥn. Itē vti edes de ꝗbꝰ ⁊c̄. ut. ff. uti poſ. l. i. ī prī. ⁊ ſic de alijs. ſꝫ actiones generaliter ⁊ in ꝑſonā oīuꝫ formant̉. ut ꝗcūqꝫ emerit ex empto agat. ⁊ ſic deceteris. qd̓ colligitur ut. ff. de ori. iur. l. ij. §. oīum. ⁊. §. de his. uel dic breuiterdr̄iam talē fuiſſe qꝛ interdicta a pretoribus. ſed actiones ceteris magiſtratibusformabant̉ ut pꝫ ex eo ꝙ oīa ſunt pͥtoria: ut. ff. de interdi. per totū librū. ſꝫ hodienihil aliud eſt interdictū ꝙͣ actio pretoria in factū. ut. jͣ. eo. §. fi.n ¶ Aliquid. qd̓ eſt in interdictis reſtitutorijs ⁊ exhibitorijs: vt. jͣ. eo. §. reſtitutoria. ⁊. §. exhibitoria.o ¶ Prohibebat. qd̓ facit in ꝓhibitorijs īterdictis. vt. jͣ. codem. §. ꝓhibitoria.p ¶ Maxime. hoc iō dicit. qꝛ qn̄qꝫ ꝑ interdicta nō ſuper poſſeſſione. ſed ſuꝑ iurerei contenditur: vt pꝫ in īterdicto de mortuo inferēdo ubi licet inferre ⁊ ſepulchroinedificando vbi licet īedificare. ut. ff. de mor. inferen. l. i. in prin. ⁊. §. pretor aitItem qn̄qꝫ proprictatis ⁊ poſſeſſionis ſimul: ut. ff. de aqua quoti. ⁊ eſti. l. i. §. fi.⁊. ff. co. l. interdictarū. §. quedam. Sꝫ nūꝗd alio mō ꝙͣ per interdicta agitur depoſſeſſione; rn̄. ſic ut per cōdi. inde. l. indebi. §. ſi nimiuꝫ. Item ꝑ triticariam: u

ff. de ꝯdi. tri. l. i. in fi. ⁊. l. ij. Itē per ꝯdi. ex. l. vt. C. de acqui. poſ. l. fi. ⁊. ffde rei ven. l. pe. ⁊. C. loca. l. ſiquis.q ¶ Poſſeſſione. ſiue retinēda ſiue recuperanda ſiue adipiſcenda: vt. jͣ. e.§. ſequens diuiſio.r ¶ Quaſi poſſeſſione. vt cum cōtenditur vt de poſſeſſione rerum incorporalium. vt vie ⁊ itineris ⁊actus ⁊ aqueductus vbinon eſt vera poſſeſſio: vtff. de acqui. re. do. l. ſeruꝰ. §. incorporales ſed tn̄eſt ibi quedā quaſi poſſeſſio ⁊ de ea retinenda cōpetunt interdicta de itinere ⁊ actu ⁊ aqua: quandocontendo me eſſe in quaſi poſſeſſione predictoruꝫiurium: vt. ff. de itine. actūqꝫ pͥua. per to. ti. ⁊. ff.de aqua quot. ⁊ eſti. ꝑ totum. ⁊. ff. de ſerui. l. pe. ⁊ff. ſi ẜ. vē. l. ſic̄. §. ariſto.ꝯumma Interdicta prohibitoria ſunt. vtīterdictum ne vis fiat ei.Item de mortuo īferēdoquedam ſunt reſtitutoriavt interdictum quorumbonoꝝ. quedam v̓o ſuntexhibitoria. vt interdictūde libero homine exhibēdo ⁊ ſimilia hoc dicit aretinus.s ¶ Sūma .i. prima nonminima. qꝛ ⁊ de duobusmēbris aliqua īuenitur:vt. jͣ. eo. §. iij.t ¶ Reſtitutoria. quandoqꝫ tamen quedam inueniūtur mixta tam ꝓhibitoria ꝙͣ exhibitoria vt. ff.e. l. i. §. īterdictoruꝫ. ⁊. ff.de lib. ho. exhi. l. i. nampetitur exhiberi ⁊ prohibet̉ inuitus retineri.u ¶ Poſſidēti. vt ſiquismiſſus fuit in poſſe. iuſſupretoris: vt. ff. ne vis fi.e. qui in poſ. miſ. eſt. l. i. īprin. nam iuſte poſſidet⁊ ſine vitio qui actore pretore poſſidet: vt. ff. de acqui. poſ. l. iuſte.x ¶ Inferendi. qd̓ īterdictū ē. ff. de mortuo inferēdo. l. i. ī prin. §. h̓ īterdem̄y ¶ Edificari. qd̓ īterdictū hēs. ff. ne ꝗs in loco ſacro. l. i. in princi.z ¶ Uel in flumine. ⁊ hoc habes. ff. ne ꝗd in flumine pu. fi. ⁊ ne quid in ripa. l. i. in prin.a ¶ Poſſeſſori .i. ſuccedenti de iure pre. tm̄ vt de filio emancipato vel cōgnato qui dicunt̉ bo. poſ. ex bo. poſ. edictali ⁊ decretali. nam ſtatim habēthoc interdictū directū vt cōſequantur poſ. here. qd̓ appellatur quoruꝫ bonorū: vt. jͣ. e. §. adipiſcende: vtilis v̓o datur illi ꝗ ſuccedit de iu. ci. vel ex teſtamēto. vel abinte. vt. ff. quorum bo. l. i. in prin. ⁊. C. quoꝝ bo. l. i. ſed eſtecōtra in hr̄ditatis pe. nā directa dat̉ hr̄di de iure ci. vtilis v̓o ei qui ſuccedit de iu. pͥ. vt. ff. de bo. poſ. here. pe. l. i. Eſt ⁊ aliud nouū auxilium ꝑ nouā ꝯſtōnē īuētū: ꝑ qd̓ petit̉ poſ. hr̄. ſi teſtm̄ apꝑet nō viciatū vel vituperatum in aliqua ſui ꝑte: vt. C. de edic. diui adri. tol. l. fl. ſꝫ quare dr̄ h̓ reſtitutorium cū nunꝙͣ bo. poſ. habuit. rn̄. improprie dicit̉ reſtituere pro dar̄: vtff. de v̓. ſigni. l. v̓bū reddēdi. ⁊. ff. de le. ij. l. cū ꝗdā. vel dic ꝙ inſpecta ꝑſona d̓fūcti dr̄ reſtitutoriū. ſꝫ naͣ ſui dr̄ adipiſcēde poſ. vt. ff. quo. bo. l. i. §. fi.b ¶ Poſſeſſore due ſunt vie ſuccedēdi .ſ. iure ci. ⁊ iure pre. prima ſubdiuiditur in poſſeſſoriū ꝑ ꝯſtōnē diui adri. ⁊ petitoriū vt per pe. here. directamhabeat. Itē ſecūda ſil̓r ſubdiuidit̉ in poſſeſſoriū: vt per īterdictuꝫ quorumbo. ꝑ quod petit ſucceſſor de iure p̄torio ſe mitti in poſ. bo. que tenebat defunctꝰ tꝑe mortis: vt hic. itē in petitoriū. vt petitiōe here. bo. poſſeſſoria.c ¶ Poſſidet. vel dolo fecit quominus poſſideat. vt. ff. quorum bonoruꝫl. i. in prin. ⁊ expone hec verba ꝓ herede ⁊ poſſeſſore: vt. jͣ. §. pro herede.⁊. §. pro poſſeſſore.d ¶ Poſſeſſionē. ꝑ interdictū vnde vi: qd̓ intra annum locuꝫ hꝫ ꝓ his quinō ꝑuenerunt ad violētū. ꝓ alijs perpetuo. vt. ff. de vi ⁊ vi ar. l. i. in principio. ⁊ hoc ſi ciuiliter ⁊ naturaliter poſſideat deiectus. ſi āt naturaliter tm̄vtile hꝫ vt fructuarius: vt. ff. de vi ⁊ vi arma. l. iij. §. vnde vi.e ¶ Iubet .ſ. pretor de libertate: vt qꝛ liber homo detinetur inuitus: quod īterdictum habes. ff. de libe. ho. exhi. l. fi.