QuartusDe actionibus.

6 7

¶ Actionū aūt q̄dam bonefideiſunt: q̄dam ſtricti iuris. bonefideiſuntª he: ex ēpto: vēdito: locato: cōducto: negocioꝝ geſtoꝝ: mādati:depoſitiᵇ ꝓ ſocioᵉ: tuteleᵇ: cōmodati pignoraticiaᵉ familieᶠ herciſcūdecōi diuidūdoᵍ: p̄ſcriptis verbis: q̄d̓ eſtimatoᵖ vel eſtimatione p̄ponitur. ⁊ eaⁱ q̄ exᵏ ꝑmutatione cōpetit:⁊ hereditatis petitio. qͣꝫuis eteniꝫvſqꝫ adhucᵐ incertū erat. ſiue īterbonefidei iudicia cōnumerāda hereditatis petitio ſit: ſiue nō: noſtratn̄ conſtitutioⁿ aperte eaꝫ eſſe bone

fidei diſpoſuit. ¶ Fuerat antea ⁊rei vxorie actioº vna ex bonefideiiudicijs. ſed cū pleniorē eē ex ſtipulatuᵖ actionē inueniētes: oē ius qd̓res vxoria ante habebat cū multisdiuiſionibꝰ ī actōeꝫ ex ſtipulatū q̄d̓ dotibꝰ exigēdis ꝓponit̉ tranſtulimusq: merito rei vxorie actōe ſublata ex ſtipulatū: q̄ actio ꝓ ea introducta eſt: naturā bonefidei iudicijtm̄ in exactiōe dotis meruitʳ vt bonefidei ſit. ſꝫ ⁊ tacitāº eiᵗ dedimꝰ hypothecāᵛ preferri aūt alijs creditoribꝰᵉ ī hypothecis tūc cēſuimꝰ cūᶠ

imOmnes actiōes exceptis his que hic in tex. ⁊ glo. enumerant ſunt frricti iuris. h. d. Et diuidit̉ in tres partes. nā priīo ponit regulā. Scd̓o in ſpecie ponit q̄ ſunt actiones bodei. Tertio ꝙ lꝫ oliꝫ eētdubitatio. tn̄ hodie clarū eſt ꝙ petitio hr̄ditatis ēbonefidei. Secūda ibi.Bonefidei. Tertia ibi. Que ꝙͣuis. a ¶ Fidei ſunt. licꝫ. xvij.actiones q̄ numerant̉ inhoc. §. ⁊ ſequ. boneſunt. alie autem omnesſtricti iuris. nā quācunqꝫ hic nō inueniā ſtrictiiuris eaꝫ iudicabo. quiapoſito de ꝯtrarijs: ⁊ omnia alia intelligēda ſuntvt. sͣ. de his qui ſui velalie. iu. ſūt. §. videamꝰ.Sꝫ quare magis he dicuntur bonefidei ꝙͣ alienunꝗd iō qꝛ poſſit eē mala fides ī alijs; rn̄. n̄: qꝛoī ꝯtractu debꝫ bona fides interuenire. vt. C.de ac. ⁊ ob. bonā fidē. immo ſi īteruēiat dolus inꝯtractu bonefidei ꝗ detcām ꝯtractui non valetipſo iure. ut. ff. de dolo ⁊eleganter in prin. Sꝫ in cōtractu ſtricti iuris purgat̉ per actionem vel exceptionē doli. ut. C. de inuti. ſti. dolo. Si v̓o incidit in cōtractu bonefideipurgatur per actionem ex eo cōtractu. ut. ff. de ac. emp. ⁊ ven. l. iul. §. fivēditor. ſed in ſtricti iuris de dolo agit̉ vel excipit̉: vt dictum eſt. ut. ff. dedolo ⁊ eleganter. §. nō ſolū. ⁊. ff. d̓ v̓. ob. ſi ꝗs cū al̓r. cū ergo dolꝰ vbiqꝫpuniat̉ ⁊ mala fides: ad ꝗd bonefidei iſte dn̄r; rn̄. alie ſtricti iuris dicūturqꝛ non venit in eis niſi qd̓ ſtricte exigit natura actiōis. vn̄ nō veniūt uſure ex mora in ꝯtractibꝰ ſtricti iuris vt. ff. de nego. ge. l. qꝛ tantūdē. ⁊. C. d̓vſu. l. iij. ⁊ de cōdi. inde. l. i. ſed in ꝯtractibus bonefidei non: vt. ff. de ac.emp. ⁊ uē. l. iulianꝰ. §. ex vēdito. ⁊. ff. de vſur. mora. §. in bōefidei. Itē inactiōe ſtricti iuris fructꝰ nō veniūt ex mora ſi petā qd̓ nō fuit meū. niſi atꝑe litis ꝯte. tūc .n. īcipiūt venire fructꝰ ex mora. ſed ſi petā qd̓ aliqn̄ fuitmeū veniunt fructꝰ ex mora. ſecus in bonefidei iudicijs. ut. ff. de vſur. videamus. §. ſi actioneꝫ. itē nō venit ītereſſe ſi rē dari eſt ī obligatiōe. ſecusſi rē tradi vel factū. ut. ff. de v̓. ob. ubi aūt. §. fi. ⁊. l. ſi fundū. ⁊. ff. d̓ re iu..l. ſi ꝗs ab alio. §. fi. q̄ veniūt in bo. fi. iudicijs. ut. ff. de ac. emp. l. i. ī pͥn.iſta ergo oīa q̄ vicē obtinēt acceſſionū nō ueniunt in cōtractibus ſtricti iuris niſi vt dictū eſt. nec ob. ꝙ veniūt iſta in arbitrijs que ſunt ſtricti iuris.qꝛ iudicis officio veniuūt nō iure actiōis: ut. jͣ. e. §. p̄terea. ⁊. §. ſed iſte ī fi.ſed in bo. fi. iure actōis veniūt p̄ter vſurā q̄ venit ex mora officio iudicis.vt. C. depoſiti. l. iiij. ⁊. ff. de neg. geſt. l. qꝛ tantūdē. itē in bo. fi. veniuntea de ꝗbꝰ nec actū nec cogitatū eſt. ut rupta ⁊ ceſa ⁊ ſil̓ia. ut. ff. de ac. ēp.fundi. §. ſi rupte. ⁊. C. de ac. emp. ⁊ ven. ꝑ totū. Itē ex hoc ti. notat̉ quedā dr̄ia quā dic ut. jͣ. e. §. ī bonefi. pꝫ ergo ꝙ exuberātiꝰ ⁊ pinguiꝰ iudeoffm̄ ſuū ad ea q̄ bo. fi. ſunt extēdit ꝙͣ ī ꝯtractibꝰ ſtricti iuris. ⁊ facit. sͣ. deb ¶ Depoſiti. hāc actiōeꝫ dn̄t ꝗdā eē ſtricti iuris ī qͣtuor caſibꝰ ꝗ nūerāt̉.ob. q̄ ex ꝯſen. in fi. ⁊ iō dn̄r bo. fi. ⁊ alie ſtricti iuris.ff. depoſi. l. i. §. i. ſꝫ Io. ꝯͣ. ⁊ dat̉ in duplū ꝯtra eū ꝗ depoſitū ſuſcepit d̓ eoqd̓ dolo fecit. ſꝫ in heredē defuncti dat̉ ī ſimplū. vt ī dicto. §. al̓s ſempertenet̉ ī duplū ꝗ depoſitū ſuſcepit. Et ē rō q̄re plus puniat̉ in predictis qͣtuor caſibꝰ ꝗ nūerant̉. ff. depo. qꝛ grauiꝰ ē fidē fallere ei ꝗ ex neceſſitate deponit ꝙͣ ꝗ ex uolūtate. ut. d. l. i. §. marito. Sꝫ nūꝗd his caſibꝰ eſt bo. fi.Dn̄t ꝗdā ꝙ nō. ar. ff. de p̓ca. l. i. Nos ꝯͣ. ⁊ dicimus ꝙ ſit bo. fi. cū lex nōdiſtinguit. nec nos diſtinguere debemꝰ. c ¶ Pro ſocio. qͥ ē vtrīqꝫ directa hoc ē ab vtraqꝫ ꝑte: vt. jͣ. de pe. te. liti. §. ex quibus.d ¶ Tutele. ſed cū iſte tā ꝯtrarie ꝙͣ directe īueniant̉ nūꝗd oēs ſunt bo. fi.rn̄. ſic in dubio. cum fauor ſit extendendus. ut. ff. de libe. ⁊ poſthu. l. cumquidam.e ¶ Pignoraticia. tā directa q̄ debitori dat̉ ſoluto debito: vt. sͣ. ꝗ mo. reꝯtra. ob. §. fi. ꝙͣ ꝯͣria q̄ dat̉ creditori: ut. ff. d̓ pigno. ac. tutor. §. ꝯͣrium.f ¶ Familie. q̄ inter coheredes dat̉. ut. ff. fa. her. l. ij. ⁊ sͣ. de ob. qͦ ex contractu. §. itē. g ¶ Diuidūdo q̄ dat̉ inter eos ꝗ hn̄t rem cōem cū ſocietate vel ſine vt diuidat̉. ut. sͣ. de ob. ex qͣſi ꝯtractu. §. itē ſi īter aliquos. ⁊no. sͣ. eo. q̄dā. ſed ꝗd de actiōe fini. regū; rn̄. ꝗdā idē ꝑꝑ ſil̓itudinē quā hꝫcū his duabꝰ: vt. sͣ. eo. §. quedā actiōes. ſꝫ ꝯtradico cū hic de ea nō inueniā. ⁊ pōt eē rō qͣre ſecus ſit in iſta ꝙͣ in alijs duabꝰ. qꝛ in iſta id qd̓ puremeum eſt pōt alteri adiudicari: ut. ff. fini. reg. l. ij. in fi. ſed in alijs duabꝰcōis res nō ꝓpria adiudicat̉. ut. jͣ. de offi. iudi. §. fi.h ¶ De eſtīato. vt ſi tibi rē meā do ⁊ eſtīo tibi eā. x. ut aut rē aut. x. reddas. ſi v̓o plus vēdas tuū ſit: ⁊ eſt tūc ꝑiculū accipientis indiſtincte: ut hic⁊. ff. de eſtīa. ac. l. i. ſi aūt ſic dixi rē aut eſtimationē reddas: tunc diſtinguat̉ ꝗs rogauerit vtrū ego te de vēdēdo aūt tu me de tradēdo: vt ſit periculū rogātis. ut. ff. de pͥſcrip. v̓. ſi gratuitā. §. i.i ¶ Et ea .ſ. actio pͥſcrip. v̓. k ¶ Ex ꝑmutatiōe. q̄ naſcit̉ redemum abaltera parte ſecuta. ⁊ tūc non ex traditione rei: ſꝫ ex pcō dudum appoſito.ſ. naſcitur. vt. C. de re. ꝑ. l. ex placito. ſed cū iſtis duobus caſibꝰ ſit bo. fi.

q̄ro vbi ſtricti iur. erit; rn̄: vbi datur ex pacto incontinēti appoſito ꝙ veniat: vt.ff. de pac. l. iuriſgē. §. ſed cū nulla. ⁊. §. ꝗnimmo. ⁊ ē rō quia non inuenio ꝙ ſitbo. fi. niſi in duobus caſibꝰ. Itē in ꝯtractibꝰ tribus īnoīatis do ut facias ⁊ faciovt facias. ⁊ in tertio de quo diximꝰ .ſ. do ut des qd̓ ē ꝑmutatio. In primis enimduobꝰ preſcrip. v̓. actio eſt ſtricti iuris. ſꝫ in tertio eſt bo. fi. ut hic dr̄. In quartoaūt cōtractu īnoīato .ſ. facio utdes de dolo agit̉ nō p̄ſcri. v̓. vt.ff. de preſcri. v̓b. naturalis. §.at cū facio ut des. Itē in omnicōtractu vbi eſt incertū de nomine actionis hꝫ locū hec actio⁊ eſt ſtricti iuris ut. ff. de p̄ſcri.uer. l. ij. ⁊. iij. ⁊. iiij. Sed ꝗd d̓actione in factū nunꝗd eſt bo.fi. rn̄. quatuor ſunt genera actionis huiꝰ in factū. Unū vt h̓det̉ ex oī edicto vel interdictopretoris: vbi non dedit pretocertum actiōis nomē. ut. jͣ. deinterdi. §. fi. ⁊. ff. nau. ca. ſta.l. idē in prī. Secūdo vbi dat̉ inſubſidiū. l. aꝗ. ut. sͣ. ad. l. aꝗ.§. fi. Tertio. ut det̉ vbicūqꝫ pͥſcrip. v̓. actio dat̉. ⁊ tūc eadē ēqd̓ actio p̄ſcri. v̓. ut. ff. de p̄ſcri.v̓. l. i. in fi. Itē qͣrto dr̄ in ſcm̄ q̄eſt ex varijs figuris cārū. ut. C. de ſa. ſan. ec. l. ſancimus. qd̓ quartū genus nonpōt ſub regula cōprehēdi. ſicut nec mora: ut. ff. de uſur. mora in prin. Nunquidergo eſt ſtricti iuris ſemꝑ .ſ. hec actio in factū?; rn̄. ſic cum hic nō īueniā ꝙ bo. fi.ſit: ſed quidā dn̄t ꝙ in tertio caſu vbi loco p̄ſcrip. ver. dat̉. q̄ cōpeteret ex permutatione vel eſtimatione ſit bo. fi. qd̓ eſt falſum: qꝛ ꝓ oī ꝯtractu ubi certum debet̉habet locum certi condictio. ut. ff. ſi cer. pe. certi condictio. ⁊ tamē nemo dicit aliquā conditionem eſſe bo. fi. Item quid de actione p̄ſcrip. uer. q̄ ꝓ precario dal̓?Dicūt ꝗdā ꝙ bo. fi. eſt. ut. ff. de p̄cario. l. ij. §. hoc interdictum. ſed contra dico.qꝛ nō inuenit̉ ꝙ ſit bo. fi. ut. ff. de p̓ca. l. ij. §. hoc interdictū.l ¶ Petitio. q̄ dat̉ cōtra poſſidētē ꝓ herede vel poſſeſſore. ut. ff. de pe. here. l. regulariter. ⁊. l. ſe. ⁊ l. ꝙ interrogatus.m Adhuc .i. vſqꝫ ad tēpora huiꝰ. l. noſtre ꝯſtōnis de qua ſtatiꝫ memoriā fac̄.n ¶ Cōſtitutio. ut. C. de pe. her. l. fi. in fi.¶ Fuerat. Actio rei vxorie q̄ olim pro dote competebat eſt hodie tranſfuſa inactione ex ſtipulatū cum oī ſuo iure que actio eſt priuilegiata reſpectu hypothece⁊ ꝓprietatis ſeu p̓lationis. h. d. Are.o ¶ Fuerat. ⁊ rei vxo. ac. nomē erat actōis. vl̓ dic ꝙ ſcm̄ d̓notat .i. rē ip̄aꝫ vxoriā.p ¶ Ex ſtipulatu. q̄ ſimiliter ꝓ dote dat̉.q ¶ Traſtulimꝰ. ut. C. de rei vxo. ac. l. i. in pͥn. ⁊ cōpetit hec actio ex ſtipulatu ſiuemarito vt ei dos det̉: ſiue uxori uel pr̄i eius ut reſtituat̉: ⁊ ſiue vtiliter fuerit īterpoſita ſtipulatio ſiue nō. tn̄ ſemꝑ credit̉ tacite ⁊ utiliter interuenire: vt. C. dede rei vxo. ac. §. i. nam ⁊ al̓s intelligit̉ ſtipulatio tacita vbi non eſt: ut. ff. d̓ adop.his v̓bis. ⁊. ff. ſi cui pluſꝙͣ ꝑ. l. fal. l. ij. §. Itē ſciēdum.r ¶ Meruit .ſ. actio ex ſtipulatu ut hic. ⁊. C. de reiuxo. ac. §. ſed nō ignoramus:al̓s .n. ſtricti iuris eſt: cū nō inueniat̉ bo. fi. ut. sͣ. eo. §. actioſ ¶ Tacitā .ſ. actionē hypothecariā.t ¶ Ei .i. actioni ex ſtipulatu uel mulieri.u ¶ Hypothecā .ſ. ex utraqꝫ ꝑte ſiue ex ꝑte mulieris ad repetēdā dotē ſiue ex ꝑteuiri ad petēdā eā. ſꝑ. n. ſunt ibi tacite hypothece. ut. C. de reiuxo. ac. §. i.x ¶ Ereditoribꝰ. Sꝫ nūꝗd oībꝰ īdiſtīcte; rn̄. ẜm. M. ſic ſiue primi habeant pignus uel hypothecā expreſſim: ſiue non. Sed hec opi. non ualet quia lex diſtinguit. ut. C. de iure do. l. ubi. Item fiſcus ⁊ mulier pari paſſu ambulant. ut. C. d̓priuil. fiſ. l. ꝙͣuis. ⁊ fiſcus non prefertur habētibus expreſſam. ut. ff. ꝗpo. in pig.habe. ſi pignus. ergo nec mulier. Scd̓a eſt opi. ut diſtinguat̉ īter pignus .ſ. traditū ⁊ hypothecā .ſ. nō traditam. Primo caſu nō preferat̉ mulier. Scd̓o ſic. utar. ff. ꝗ. ca. ta. pig. ꝯtra. l. pe. Sed ⁊ hanc reproba per id quod eſt. sͣ. e. §. inter pignus. Tertia eſt opi. ẜm. B. ⁊ Io. ⁊ Azo. ut hn̄tibus tacitam hypothecam p̄ferat̉. nō autem hn̄tibus exp̄ſſam. Lex .n. ſuum priuilegium qd̓ dederat pͥmis eispreſumitur propter mulierem: non autem id priuilegium ꝗs ſibi adinueniſſet. ⁊hoc caute ꝓbatur per uerba. l. C. ꝗ po. in pig. habe. l. fi. ibi. Licet anterioris tēporis priuilegio ſint uallati ⁊cͣ.y ¶ Cum ip̄a. vis facienda eſt in eo qd̓ dicit ipſa. nam alius nō admittit̉ ad talepriuilegiū agēs pro dote etiam heres mulieris. ut. C. de priuil. do. l. i. niſi ſit deſuis heredibꝰ .i. de filijs ⁊ alijs deſcendentibus mulieris: ut. C. ꝗ po. in pig. ha.l. fi. ſed nunquid ꝓcuratori mulieris dat̉ hoc priuilegium; rn̄. ſic. ut. ff. ſo. ma.alia. ⁊. ff. de ꝓcura. l. ſi minor. §. qm̄. Itē ꝙ hic dicit de dote ſua. ideo dicit quiaaliud eſt in dona. ꝓpter nup. nā in ea nō hꝫ hoc priuilegiū. ut. C. qui po. in pig.ha. l. fi. in fi. ſed qn̄ mulier pōt experiri de dote; rn̄. ſo. ma. non prius niſi maritus ad inopiā uergat. ut. ff. de iure do. l. ubi. ⁊. ff. ſolu. ma. l. ſi conſtāte in prin.⁊ hoc ſiue ipſa dederit dotē. ſiue alius extraneus qui tn̄ non fuit pactuſ de ea ſibireddenda quo caſu ſibi non mulieri daretur. ut. C. de reiuxo. actio. §. accedit ſiautem pater mulieris dederit dotem. patri actio ⁊ filie ſimul dabitur: immo aliquantulum habet plus pater qui agit ⁊ filia ſemper creditur conſentire niſi habeat iuſtam cauſam contradicendi ⁊ contradicat. ut. ff. ſo. ma. l. ij. §. fi. ⁊. l. nonſolum. ⁊ hanc dotem integram debet ſeruare pater pro filia niſi clade .i. tempeſtate uel ui ſuum fuerit patrimonium diminutuꝫ. ut in auc̄. de eqͣli. do. §. qꝛ v̓o

i iij