Liber

tn̄ eſt nō poſſe actorē ſuaꝫ rē ita abaliquo pete̓ ſi apꝑet eū dare oportere. nec .n. qd̓ actoris eſt id ei dareoportꝫª qꝛ .ſ. dari cuiquā id ītelligit̉qd̓ ita dat̉ vt eius fiat: nec res queiam actoris eſt magisʰ eius fieri poteſt. ¶ Planeᶜ odio furtū quo magis pluribus actionibus teneantureffectū ē. vt extra penā dupli aūt qͣdrupli rei recipiende noīe fures ēthac actiōe teneātur: ſi apparetᵍ eosdare oportere: qͣꝫuis ſit aduerſuseos etiam hec in rē actioᶜ ꝑ quā reꝫſuā ꝗs eſſe petit. ¶ Appellamusaūt in reꝫ quidē actōes vendicationesᶠ. ¶ In ꝑſonā v̓o actiones quibusᵍ dare aut facere oportere intēditur .ſ. cōditiōesᵖ. Cōdicere enimeſt denunciareᶠ priſca lingua. Nūcv̓o abuſiueᵏ dicimus ꝯdictioneꝫ actionē ī ꝑſonam eſſe qua actor intendit dare ſibi oportere. nulla enīhoc tꝑe quo priꝰ fiebat eo noīe denūciatio fit. ¶ Sequensˡ alia diuiſio eſt ꝙ quedam actiones rei ꝑſe-

quende gratia comparateᵐ ſūt. quedā pene ꝑſequēde: q̄dā mixteⁿ ſūt.¶ Rei ꝑſequēde cā cōparate ſuntoēs ī reꝫ actiōesº. ¶ Eaꝝ v̓o oīuꝫactionū que in perſona ſūt: he ꝗdēque ex contractu naſcūtur fereᵖ oēsrei ꝑſequēde cā cōparate videnturveluti ꝗbus mutuā pecuniā: vel inſtipulatum deductam petitq actor.¶ Itē cōmodati depoſiti: mādati: ꝓ ſocio: ex empto vēdito locatoꝯductoʳ. ¶ Plane ſi depoſiti agitur eo noīe ꝙ tumultꝰ incēdij ruinenaufragij cā d̓poſitū ſit: in dupluꝫºactionē pͥtor reddit: ſi modo cuꝫ ipſo apd̓ quē depoſitū ſit: aut cuꝫ herede eius de doloᵉ ipſiꝰ ageretur.quo caſu mixta ē actio. ¶ Ex maleficijs vero prodite actiones ſuntalie tm̄ pene ꝑſequēde cā cōparateſt̄: alie rei: alie tā pene qͣꝫ rei ꝑſeq̄nde ⁊ ob id mixte ſūt. ¶ Penaꝫ tm̄ꝑſeꝗtur ꝗs actione furti: ſiue .n. manifeſti agatur quadrupliª: ſiue nonmanifeſti dupli: de ſola pena agit̉.

ſeparatis ⁊ diuiſis patet hec regula vera: quia perſonalis actio eſt que ꝯpetit addandum non competit pro re ſua alicui ut hic. ideo dixi ad dandū qꝛ ad tradendum bene pōt dari actio perſonalis ut commodati depoſiti ⁊ ſil̓es ⁊ ita eſt vis inter dare ⁊ tradere ut hic ſubijcit. ⁊. ff. de ac. emp. l. ex empto in prin. ⁊. ff. de ver.ob. vbi aūt in fi. ⁊. l. ſi rem tradi. ⁊. l. nemo. ⁊ hoc eſt qd̓ ſubijcit ſi apꝑet eum dare oportere: ⁊ ita agit in ꝑſonaꝫut aliꝗd det̉. ſꝫ ꝗdaꝫ dicunt vtpla. ꝙ hec verba ſi apparet eūdare oportere ſunt noīa cuiſdaꝫactionis.a. ¶ Oꝫ .i. oꝫ ꝙ non det̉. eſt .n.impoſſibile ꝙ detur vt ſubijcitꝗa dare eſt accipientis facere utſubiicit. nec res que. ⁊c̄.b ¶ Magis. ſed opponitur pluries deberi pōt vt. ff. d̓ exce. reiiudi. l. ⁊ an eadem. §. actionesin fi. §. ergo pluries dn̄iū pōtfieri meum. tꝫ non ſequitur naꝫlicꝫ pluries debeantur tn̄ ſemelfacta ſua non dꝫ plus fieri ſuaut ibideꝫ dr̄ ut. ff. de acꝗ. poſ. l..iij. §. ex pluribus. ⁊ sͣ. de le. §.ſꝫ ſi rem legatarij. niſi iterū deſineret eſſe ſua vel mea ut. ff. d̓uer. ob. ſi rem meam.Plane odio. ſꝫ in quo vercitur iſtd̓ odiū; rn̄. qꝛ in ꝯdictōefurtiua quis de facto infamat̉apud bonos ⁊ graues vt. ff. deobſe. l. honori. lꝫ non infamiaiuris. ut. ff. de act. ⁊ ob. l. ceſſatſꝫ in rei vendicatiōe neqꝫ de facto neqꝫ d̓ iure infamat̉. Itemmulta veniunt in cōdictiōe furciua que nō veniūt in rei vē. vtquia interitu rei non liberaturſed in rei vendi. ſic ut. ff. de cōdi. fur. l. in rem. ⁊ ideo malum eſt furti ꝙ hac actione teneat̉. Item ſicut prodeſtalicui plures habere reos debitores ut. ff. de lib. le. i. ſi quis decedens. §. fi. ⁊ habere plures actiones. ut. ff. de leg. ij. cum filius. §. varijs. ita econtra dꝫ ei nocereſi pluribus teneatur actionibus lꝫ ēt nulla alia ſit vtilitas. Item nunquid vnatollitur per aliam; dic ꝙ ſic vt. ff. de condi. fur. ſi pro fure. §. furti.d ¶ Si apparet eos .i. quia apparet eos ⁊c̄. idem dicitur de actione in ꝑſonā. ſedvr̄ hoc ſtare non poſſe. naꝫ certum eſt eum ꝗ agit dominū fuiſſe. ergo ⁊ nunc eſtqꝛ ſine facto ſuo dn̄iuꝫ ab eo diſcedere non potuit. ut. ff. de re. iur. l. id qd̓ nr̄m. ⁊.C. de proba. l. ſiue poſſidetis. ergo non pōt agere ut ſibi detur qd̓ eſt ſuum: ⁊ tn̄hic dicit ꝙ ſic. Sed dic relationem eē faciendam ad genus nō ad ſpeciem. q. d.ea actione ꝑ quā al̓s agitur ad dandum .ſ. perſonali. ſed hec non ad dandum intenditur ⁊ ita eſt mirabile ꝙ rem meā ꝑ perſonalē actionē peto reſtitui. al̓s cōtraut. ff. uſufru. quēad. ca. l. fi. ⁊. ff. de condi. inde. l. ſi. vrbana. ſed eſt ſpāle vt hic dr̄Uel dic agi ēt ad dandum .ſ. poſſeſſionem dandam quam amiſeram per furtuut. ff. de acqui. poſ. l. rem que a nobis ⁊. ff. de condi. tritica. l. ij. accur.e ¶ In rem actio .i. rei vendicatio que pro dominio de iure ciui. vel gentium q̄ſito intenditur ut. ff. de rei vē. l. in rem. item no. ꝙ hic. §. locum hꝫ ī quolibꝫ malefidei poſſeſſore aliene rei non ſolum in fure vt. sͣ. de reꝝ di. §. ſi tn̄ ⁊. ff. d̓ condi.triti. l. i. in fi. ⁊. l. ij. in prin. interdum ēt ꝯtra bonefidei poſſeſſorem datur condictio ratione poſſeſſionis ut. ff. de condi. inde. l. indebiti. §. ſꝫ ſi nummi. Sed nūꝗd rem ſuam pōt ꝗs etiam a non fure per condi. ſine cauſa repetere. ut. ff. d̓ ꝯdi.ſine caper totum: rn̄. ẜm quoſdam ibi dicitur condictio .i. actio perſonalis nō tn̄talis per quem intendatur ut aliquid detur. Alij dicunt ꝙ ſi alicubi inueniaturcondictio ſine cā pro re ſua competere. de vtili intelligendum eſt.f ¶ Uendicationes. ſiue rerum corporalium de quibus dictum eſt. C. de rei ven.per totū ⁊. ff. e. per totū: ſiue rerū īcorporaliū de quibus vendicationibus eſt. ff.ſi vſufr. pe. per totum ⁊. ff. ſi ſerui. vendi. per totum. ſiue ſint directe ſiue vtilesiſte vendicationes: ut. ff. de publi. per totum ⁊. ff. ſi agervecti. per totum. accur.¶ Quibus. ideo dicit quibus qꝛ ſunt ⁊ alie quibus non intendimus dare facere ſed reſtitui: ut commodati actōe ⁊ depoſiti ⁊ ſil̓ibus. iſte non appellantur ꝯdictiones in ſtrīcta ſignificatione accepto uocabulo: ut hic dr̄. Uel dic ꝙ ēt in actione commodati ⁊ depoſiti ⁊ ſimilibus intenditur dari uel fieri .ſ. ipſa detentatiorei quare ipſum factum poſſit quis in ſtipulatione deducere. ut. ff. de ver. ob. l.vbi autem non. §. qui id. qd̓ non fieret niſi aliquid daretur cum ſue rei nulla eſſeſtipulatio ſed aliene tm̄ ut. sͣ. de inuti. ſtipu. §. i. accur.h ¶ Condictiones .ſ. appellamus. accur.i ¶ Denunciare. dicunt quidam ꝙ qui volebant alium conuenire primo ſibidenunciare debebant: ut ar. ff. de ſerui. vr. pre. l. quidam. ſꝫ hoc non placet quiaex voluntate aut bonitate uel vrbanitate hoc ſit nō neceſſitate. ſed dic ꝙ hec denunciatio fiebat per magiſtratꝰ cū actiones ꝯſtituebāt: ul̓ dabāt ut. ff. d̓ ori. iur.l. ij. §. oīuꝫ. qd̓ ē hodie ſublatū ut ī fi. huiꝰ. §. dicit̉. ut. C. d̓ formū. l. i. ⁊ ij. accu.k ¶ Abuſiue. uere abuſiue dicitur cōdictio .i. actio in ꝑſonā qꝛ nō bene ꝯſonatnomen rei quā ſignificat qd̓ fieri debet ut. sͣ. de dona. §. eſt ⁊ aliud. accur.¶ Sequēs alia Iſte. §. vſqꝫ ad. §. quedaꝫ diuidit̉ in duas partes. Primo

pōit vnam ſūmā principalium actionū. ſcd̓o declarat eaꝫ ꝑ exēpla. Sc pͥaibi Rei perſequende. Item ſcd̓a ſubdiuidit̉ in qn̄qꝫ. Nā prīo pōit de actionibus rei perſecutorijs. Secundo de actionibus mixtis ex contractu deſcēdentibꝰ Tertio ponit vnam regulam uel ſūmulā in actionibus ex maleficio deſcēdētibꝰ. Quarto illud ꝑ exēpla declarat. primo ponēdo d̓ actiōibꝰpenalibus. ſcd̓o de acctionibus mixtis. Scd̓apͥncipalis eſt in verſ. plane. tertia ī. §. ex malenciis. quarta ī. §. penā. ꝗnta in ver. ſꝫ ⁊ legis. Et.h. d. ī ſūma. Oīs actioaut ex contractu vel exmaleficio eſt vel eſt rei pͥſecutoria: uel penalis nmixta. h. d. vſqꝫ ad. §. qͥdam. legam tn̄ vſqꝫ ad.§. ex maleficijs.l ¶ Sequens. hec eſt tertia diuiſio actionum inhoc titulo.m ¶ Cōꝑate .i. adīuēte.n ¶ Mixte. ſꝫ nonne q̄daꝫ ſūt q̄ nullū hoꝝ hn̄tvt ſi ago ne ꝗd fiat ī loco ſacro uel ſancto vel ſiſcm̄ eſt tollatur. ⁊ alie ſimiles que neqꝫ ad rē neꝙͣ ad penam. neqꝫ mixtiſe hn̄t. ſꝫ vel ad rei reuerentiā ul̓ ad publicā vtilitatē dant̉. rn̄. ſatis adrei ꝑſecutioneꝫ .ſ. diuinerei vel publice ꝑtinet. cūius noīe agere videor.vel etiaꝫ meo noīe: cū cuiuſtibꝫ īterſit deū nō iniuriari ut. C. d̓ her̄. l. iij.o ¶ Actiones. que. x. ſunt. ut diximus. sͣ. e. §. Item ſeruiana. ſed certe videtur ꝙ ſunt oēs penales. nam in eis iuratur in litem. ut. ff. d̓ rei ven. l. ꝗreſtituere ⁊. ff. de in litem iurā. l. in actionibus. ſed dic ꝙ illud ſcꝫ iuramentum in litem non ſit iure actionis. ſꝫ offo iudicis. ut. jͣ. e. §. preterea in fi. §.unde non dicuntur penales. Alij tamen dicebant ꝙ iō non dicebant̉ penales quia non originaliter illud ſit ꝙ creſcat per ſacramentū in litē ſed excontumacia. ut. ff. de in litē iurā. l. i. ⁊ ideo magis attendebant qd̓ naturaliter erat ꝙͣ qd̓ incidenter. Sed certe actio depoſiti in quattuor caſibus abinitio eſt rei perſecutoria: ⁊ tn̄ dr̄ penalis inſpecto ꝙ creſcit ex contumacia.ut. jͣ. proxi. ⁊. jͣ. e. §. at ille. unde primam reſponſionem approbo.p ¶ Fere oēs. fere dicit propter actionem ex ſtipulatu per quā pena petiturnec inſpicitur qd̓ interſit ut. jͣ. de inuti. ſtipu. §. alteri. ẜm quoſdam. qd̓ ēfalſum immo propter actioneꝫ depoſiti in quatuor caſibus ut. jͣ. ſubijcit.Item propter actionem redhibitoriam que dat̉ in duplū aduerſus uenditorē ꝗ neqꝫ preciū neqꝫ acceſſiones ſoluit ut. ff. de redhibi. l. redhibitoria.q ¶ Petit actor. ad vtranqꝫ aūt .ſ. ad mutuum ⁊ ad eam pecuniam quein ſtipulalatu deducta eſt certi condictio datur ut. ff. ſi cer. pe. l. ſi quis certum. ⁊ sͣ. de v̓bo. ob. in prin.r ¶ Conducto. ſed non oēs iſti dantur ad intereſſe ēt qd̓ eſt extra reꝫ vt. ff.de ac. emp. l. i. in prin. ergo peto aliquid qd̓ tibi non adeſt. ergo ſunt penales: ſed dic tribus modis dici actionem penalem. Prīo illa que hinc indeeſt penalis ut furti ⁊ ſimiles quando peto qd̓ mihi non abeſt ⁊ qd̓ tibi nōadeſt. Scd̓o qn̄ eſt penalis ex parte vna .ſ. ex parte rei tm̄ qd̓ eſt vbicunqꝫactoris intereſſe excedit id qd̓ reo adeſt: ⁊ in hac ſignificatione actōes iſte dicuntur penales .ſ. ex empto ⁊ ſimiles. ⁊ ēt in rei ven. qd̓ in litem iuratur etꝙ inſpecta perſona rei tm̄ penales dicuntur. probatur. ff. de eo per queꝫfac. eſt. l. i. §. ſi plures. ⁊. l. fi. ⁊ sͣ. e. §. penales. Tertio dicitur penalis inſpecta perſona actoris tm̄: ut ſi accepiſti ab aliquo aliquid ut me accuſaresper calūniā. nam repeto lꝫ nihil mihi abſit a te .ſ. cui adeſt ut probatur. ff.de calū. l. ⁊ generaliter. §. illud erit notandum.s ¶ In duplum .ſ. ⁊ reus inficietur. ut. jͣ. e. §. ſed furti.t ¶ Dolo ipſius .ſ. heredis ex dolo. n. defuncti ſimplum tm̄. ut. ff. depoſi. l. ij. §. i. ratio quare in his caſibus datur in duplum: ⁊ alijs in ſimpluꝫeſt: quia hic ex neceſſitate deponitur: nec potuit preuidere apud quē deponeret ui. ff. depoſi. l. i. §. merito. ac.¶ Ex maleficijs. Supra dixit de perſecutorijs in rem tam realibꝰ ꝙͣperſonalibus ⁊ etiam de mixtis. Nunc v̓o in maleficijs ⁊ perſecutorijs ⁊de mixtis penalibus. ⁊. h. d. Actionum deſcendentium ex maleficijs quedam ſunt perſecutorie pene tm̄: quedaꝫ mixte tam rei ꝙͣ pene qd̓ per erempla declarat. h. d. are.u ¶ Quadupli. Sed quare plus manifeſtum furtum punitur ꝙͣ nonmanifeſtum cum clam facta magis punienda ſunt. ut. ff. de admi. tuto..l. non eſtimo. ⁊. ff. de ritu nup. l. ulti. rn̄. immo magis delinquit qui palam ꝙͣ qui clam amouet vt. sͣ. vi. bo. rap. in prin. vnde magis punitur