De obliga. q̄ ex qͣſi ꝯtractu naſcunt̉.Tertius Per qͣs ꝑſo. no. obligatio acꝗrit̉.

57

Ideꝫª iuris eſt de eo qui coheredifamilie herciſcunde iudicio ex hiscauſisᵇ obligatus ē. ¶ Heresᶜ qͦqꝫlegatoꝝ noīe nō proprie ex contractu obligatus intelligiturᵇ: neqꝫ .n.cū herede neqꝫ cū defuncto vllū negociū legatarius geſſiſſe proprie dici pōt: ⁊ tn̄ qꝛ ex maleficio nō eſt heres obligatus quaſi ex cōtractuᵉ deberi intelligitur. ¶ Iteꝫ is cuiᶠ ꝗsꝑ errorē non debituꝫ ſoluit quaſi excontractu debere videtur: adeo .n.non intelligitur proprie ex cōtractuobligatus eſſe: vt ſi certiorem rationem ſequamur magis vt ſupradiximusᵍ ex diſtractu qͣꝫ ex contractu poſſit dici obligatus eē. nam ꝗſoluendi aīo pecuniā dat: in hoc dare videtur: vt diſtrahat potius negociū qͣꝫ ꝯtrahat. ¶ Sed tn̄ᵇ ꝑīdeis ꝗ accipit obligat̉: ac ſi mutuuꝫ eidaret̉ ⁊ ideo ꝯditiōeⁱ tenet̉. ¶ Etꝗbuſdāᵏ tn̄ cauſis repeti non poteſtqd̓ ꝑ erroremⁱ non debitum ſolutūſit: ſic nāqꝫ diffinierunt veteres exquibus cauſis inficiando lis creſcitex his cauſis nō debitū ſolutū repeti nō poſſe: veluti ex lege aquiliaᵐ.Itē ex legato qd̓ veteres quideꝫin his legatisⁿ locū hr̄e volueruntque certa conſtituta per dānationē

cuicūqꝫº legata fuerāt. Nr̄a aūtꝯſtitutioᵖ cū vnā naturā oībꝰ legatis ⁊ fideicōmiſſis īdulſit huiuſmodi augmētū in oībꝰ legatis ⁊ fideicōmiſſis extēdi voluit: ſed nō oībuslegatarijsʳ hoc p̄buit: ſꝫ tm̄ modoin his legatis ⁊ fideicōmiſſis que ſacroſanctis eccleſijs ceteriſqꝫ venerabilibus locis que religionisˢ velpietatisᵗ intuitu honorantur derelicta ſunt: que ſi indebita ſoluantur:non repetuntur.¶ Per quas perſonas nobis obligatio acquiritur.¶ Xpoſitis generibꝰ obligationū: q̄ª ex ꝯtractu vel qͣſi ex cōtractu naſcunt̉: admonendi ſumusacꝗri vobis nō ſolū ꝑ voſmetip̄osſed etiā ꝑ eas quoqꝫ ꝑſonas: q̄ ī veſtra ptāte ſunt: veluti ꝑ ẜuos vr̄os⁊ filios vt tn̄ᵉ qd̓ ꝑ ſeruos vr̄os vobis acꝗrit̉ʸ totū veſtrū fiat: qd̓ autēꝑ liberos quos in ptāte habetis exobligatione fuerit acꝗſitū hoc diuidat̉ ẜmᶻ imaginē rerū ꝓprietatis ⁊vſufruc. quā nr̄a decreuit conſtitutioª: vt qd̓ ab actione cōmodū perueniat huiuſmodi vſufruc. ꝗdē habeat pater. proprietas autem filioſeruetur .ſ. pr̄e actionemʰ mouēte:ẜm nouelle noſtre ꝯſtitutionis diui

prīo rn̄. ⁊. ff. ꝓ ſocio vt ſit ꝓ ſocio. ⁊. l. actiōe diſtrahit̉. §. ſi pꝰ diſtractā.Idem. nō ꝑ oīa. qꝛ ſuꝑior. §. i. cōi diui. ꝓ rebus ſingularibus cōpetit. hoc aūt ad vniuerſitateꝫ: vt. sͣ. proxi. ⁊. ff. ꝓ ſocio. l. ꝓ ſocio arbi. Itēſuperius pluries īteſt hoc an̄: vt. ff. fami. her. l. ſi filia. §. famiHereHeres tenet̉ legatar⁊ creditoribus ex qͣſi contractu. arti.b ¶ Ex his cāis. qͣs ſuperiori. §. diximus.c ¶ Peres. obligatꝰ. vlmaleficio ſb̓audi vl̓ qͣſi.Intelligit̉ .ſ. actionex teſtō: vt. sͣ. de leg. §.noſtra. rei vēdicatio autē qͥ dat̉ vt in eo. §. dicitur nūꝗd eſt ex qͣſi contractu; rn̄. n̄ puto qꝛ nōeſt obligatio. vn̄ non dꝫdici ex ꝯtractu vel quaſivt. jͣ. d̓ actio. §. i. Itē .ſ.ꝙ in rei ven. de hypothecaria dico que ſimiliter legatarijs dat̉ vtC. cōia d̓ leg. l. i. ⁊ in. d..l. sͣ. de leg. §. i. Sed vn̄naſcit̉ hic quaſi cōtracvel vnde naſcit̉ obligatio ex teſtō. Rn̄. adeundo hr̄ditatē heres quaſi cōtrahere hereditateꝫvidet̉: ut. ff. qui. ex cauſis in poſ. ea. apud iul..§. fi. ⁊. l. ſeq. Itē ꝗd depet. here. Rn̄. ⁊ hoc eſtex quaſi contractu: cū isnō contraxerit qui poſtdet ꝓ herede uel ꝓ poſſeſſore. nec ēt deliꝗt uelquaſi. un̄ ſeꝗtur argumentis que fiunt in hocti. ꝙ ſit ex quaſi contractu. item ꝗd de actiōe finiū regū. rn̄. idem̄ qꝛ ⁊hꝫ ſimilitudines multas cum act. fami. her. ⁊ cōi diui. ⁊ cum petitione hereditatis. vt. jͣ. de act. §. quedam. ⁊. ff. de peti. here. ſiue bonefidei. §. petitio hereditatis.e ¶ Ex cōtractu. qꝛ nullus ex hereditaria accepit. uel ſolus fecit īpenſas.Item is cui. Qui recipit indebitum ſolutum per errorē ex quaſi cōtractu dicitur obligatus ad reſtituendum illud. h. d. areti.f ¶ Item is cui. nā eo ipſo ꝙ ſoluit aliquid negocij ꝯtrahere vr̄. vt. ff. decondi. inde. ſi in area. Cum ergo ſit ex quaſi contractu ad ꝗd ponitur hiccondi. indebi. inter actionem ſiue obligationeꝫ ex ꝯtractu: vt. sͣ. qui. mo.re cō. obli. §. i. que eſt huic cōtra. rn̄. vt ibi in fi. §. diximus.g ¶ Diximus. ut. sͣ. qui. mo. re cōtra. ob. §. is quoqꝫ.h ¶ Sed tamen .ſ. benignitate inſpecta que pͥualet: vt. C. de iudi. placuit. nam nemo debet locupletari cum aliena iactura: vt. ff. de cōdi. indebi. l. nam natura.i ¶ Conditione .ſ. indebiti. ⁊ ita tranſit dn̄ium in accipientem al̓s eniꝫ cōdictio non daret̉ niſi cōtra furē: vt. ff. vſufruc. quēadmo. ca. l. fi. Sed cōtra. ff. de acꝗ. re. do. ſi procurator. ſo. multum intereſt an error ſit in obligatione an in re: primo caſu tranſit dominium vt hic dicitur. ⁊ condictiooritur. ſecundo non. nec tranſit dn̄ium nec oritur actio. vnde agens excep. repellitur. ut. ff. man. ſeruum ticij.¶ Equibuſdam. Indebitum ſolutū ex cā qͦ creſcit ꝑ inficiationemnon pōt repeti ⁊ legata indebita ſoluta uenerabilibus vel pijs locis nonpoſſunt repeti. h. d. aretinus.k ¶ Ex quibuſdam. iſte. §. non facit ad hunc ti. ſed ponitur hic gratia vberioris doctrine ad primam materiam de indebito.l ¶ Quod ꝑ errorē. ſꝫ ponat vnū caſum tm̄ in quo ſolutum ꝑ errorē indetum nō pōt repeti. tn̄ ⁊ alij ſex ſunt vt ſi ſcienter ſoluit indebitum. naꝫnō hꝫ locū repetitio: vt. ff. de condi. inde. l. i. Item ꝑꝑ ſnīam ſolutuꝫ ēt indebitū nō repetit̉: vt. C. de condi. inde. l. i. Iteꝫ ꝑꝑ tranſactionē: vt. ff. decondi. inde. in ſummā. §. ⁊ quidē. ⁊. C. e. l. ij. Item ſi iurauit ꝗs ſibi d̓beri ēt indebitū deferēte aduerſario. ⁊ fuerit ſolutū non repetitur: vt. ff. d̓ iureiuran. nam poſtea. §. i. Item quādo ſoluit̉ in cā q̄ ꝑ inficiationeꝫ creſcitvt. ff. eo. l. ⁊ eleganter. §. fi. ⁊. C. eo. ea que ⁊ hic dicit̉. Itē cā pietatis ſolutum indebitū non repetitur. ut. ff. de condi. indebi. cuꝫ is. §. ſi mulier. Itēſi eſt ab alio debitum: lꝫ ſit indebitum ab eo qui cedit: vt. C. de peti. here..l. de hereditate.m ¶ Ex lege aquilia. vt ſoluendo dannum ab alio datum quaſi ego de-

diſſem. videor enim cōfiteri me dānū dediſſe qd̓ ab alio datū eſt. nam ſi a nullodatum eſt non īpediar repetere: ſicut nec mihi p̄iudicat ꝯfeſſio mea ſi a nullo datum eſſet damnū. vt. ff. ad. l. aꝗl. inde neracius. §. fi. ⁊. l. ſe. ⁊. ff. de inter. ac. quiſeruuꝫ. §. i. ⁊. §. ij. in fi. ſed nunꝗd hec ſunt vera ſiue in iure ſiue in facto erret is ꝗſoluit; rn̄. cū. l. illa. C. e. ti. l. ea. q̄ nō diſtinguit. nec ego diſtinguā. ⁊ eſt ar. ff. vtin poſ. le. l. i. ſed ꝗdaꝫ dixeruntvt ſi errauit in iure non repetat: ſi in facto repetat: prime tn̄ſnīe ſto. vt. ff. e. ſꝫ ⁊ ſi me putēSꝫ ꝯtra hūc. §. eſt. ff. de cōdi.inde. eleganter. §. fi. ſolū. illaerat penalis a pͥn. hec auteꝫ exinficiatiōe vt hic dr̄: ⁊ .jͣ. d̓ act..§. ſed furti. Item ex legato qꝛ⁊ ipſum ꝑ inficiatiōeꝫ creſcit: vt.jͣ. de ac. §. item mixta.n ¶ In his legatis .i. indebiteſolutis ꝙͣtuꝫ ad ſoluentem. debitū tn̄ quātuꝫ ab alio vt ⁊ mōdiximꝰ ī. l. aꝗl. ⁊ hoc ẜm quoſdam. ſed. B. cōtra. dicit .n. deindebito a quolibet. ⁊ ſic differt a ſuꝑiori ꝓx. caſu ⁊ eſt ſpeciale in hoc legato de quo hicdr̄ al̓s aūt .i. in alio legato dinguo. aut ſoluit̉ ſciēter indebitū legatum quocunqꝫ mō. ⁊tūc nō repetit̉: vt. ff. de condi.inde. fideicōi. Si aūt per errorē iuris. idē eſt vt nō repetaturſi eſt debitū natural̓r. ſed ciuiliter iudebituꝫ: vt. C. ad. l. fal..l. error niſi ſit minor qui repetit vtroqꝫ caſu per reſtitutioneꝫin integ. vt. C. ſi aduerſo. l. ij.ſi uero per errorem facti repetitur: vt. C. de cōdi. īde. fideicō.o ¶ Cuicūqꝫ. al̓s cuiqꝫ vt perhec v̓ba dānas eſto hr̄s: ideſtillum ere alieno liberare: vt. sͣ.de le. §. ſed ⁊ tale.p ¶ Conſtitutio. vt. C. cōmunia deleg. l. ij.q ¶ Omnibus .i. omnibus generibus legatorum quorū quatuor erant genera. ut. sͣ. de leg. §. i.r ¶ Legatarijs. ut eis ſolutum indebitum non repetatur.Religionis. ut monaſterijs.t ¶ Pietatis. ut hoſpitalia ⁊ ſil̓ia q̄ noīant̉ in aucͣ. de nō ali. §. nos igit̉. col̓. ij.er quas perſonas nobis obligatio acquiritur. Continua iſtam rubricamut hic in nigro in prin.Xpoſitis. Totus iſte titulus diuidit̉ in tres partes. Prīo ꝙ nobis acquiLritur ꝑ illos ꝗ ſunt in totū in dn̄io uel ptāte noſtra. Secūdo qūo per illos inꝗbus habemus aliquod ius uel ꝗ ẜuiunt nobis bona fide. Tertio qūo acquiritur ꝑ illos qui ſunt in dn̄io nr̄o pro ꝑte. Secūda ibi. Item ꝑ liberos. Tertia ibicōem. ⁊. h. d. Obligatio acꝗritur etiā ꝑ ſeruum vel filium ſed ꝑ ẜuum in totuꝫ:per filium quo ad cōmodum: ⁊ exercitium vſufru. h. d. are.u ¶ Expoſitis. que .ſ. obligationes. Sed quid differt hic ti. a ſuperiori. sͣ. perquas perſo. no. acqui. Rn̄. ille dicit de rebus acquirendis. hic autem de ob.ut ibi diximus. Item quid differtiſte ab illo. sͣ. de ſtipu. ſer. cum ibi de ob. dicatur. rn̄. ille ſpecialiter eſt in obligationibus queſitis per ſtipulationem. hic auteꝫin omni genere obligationum loquitur acquirendo per filium vel per ſeruum.preterquam ſi ſint ex caſtrenſe peculio. vel quaſi. quibus caſibus nihil ad proprietatem. nec ad vſufruc. patri acquiritur. vt. C. de boniſque libe. l. cum oportet. §. ij.x ¶ Ut tn̄. al̓s eſt ut tm̄. ⁊ hic ſimpliciter ſubauditur tn̄.y ¶ Acquirit̉. niſi ab alio poſſideat̉ ẜuus. qui poſſeſſori nec dn̄ium nec poſſeſſionem querit ſi non ex re eius cōparauit. uel ex oꝑa ſua. nec domino ſi ex re bonefidei poſſeſſoris. uel opera acquiſiuit. qꝛ eum non poſſidet: ut de acqui. re. do. ſiſeruus .i. rn̄. ⁊. l. liber homo. §. fi.z ¶ Secundum imaginem. q. d. fiat hec diuiſio imaginarie: ⁊ intellectualiter nāviſibiliter fieri non poteſt cum ſint incorporalia que non diuiduntur: ut. ff. de acquiren. re. domi. ſeruus. §. incorporales. ⁊ sͣ. de re. cor. ⁊ īcor. i. Rn̄. ⁊ sͣ. de vſufruc. in prin.a ¶ Conſtitutio. ut. C. de bo. qꝫ lib. l. fi. §. vbi autem.b ¶ Actionem. proprietas tn̄ eſt filij ipſius actionis: vt hic dicitur. ⁊ obtinet hochodie in omnibus aduenticijs: ſed olim tantum. v. actiones filiofa. competebātratione proprietatis. ut iniuriatum. ꝙ vi aut clam: depoſiti commodati. ⁊ actiones in factum: vt. ff. de act. ⁊ ob. filiuſfa. ⁊. l. in factum. has tamen pater exercebat uel vt ſuus procurator non filius: ut. ff. de iniur. ſed ſi vnius. §. ait pretor ⁊.§. filio. ⁊. l. pater in fi. niſi pater abeſſet: ut. ff. de iudi. ſi longius. §. i. quod etiā īmutuo erat: ut. ff. ſi cer. pe. cuꝫ filius. Sed hodie ex omni cā aduenticia acꝗritur